Müzik ile Tedavi (ibni sina)

fussilet

Üye
Yönetici
Abdülkadir Merāgi, Farabi'nin Kitâbü'l-Makâlât'ta perdeleri dokuz kısımda mülåhaza ve tespit ederek bunları bir cetvelle gösterdiğini kaydeder. Aşağıda adlarını verdiğimiz ud klavyesindeki parmak baskı yerlerinin adlandırılması Farabi ve İbni Sina'da aynıdır.

1)Ebhâm(başparmak)
2)Sebbâbe(işaretparmağı)
3)Vusta(ortaparmak)
4)Binsir(yüzükparmağı
5)Hinsir(serçeparmak)

İbni Sina, birbirine bitişmiş iki nota arasındaki mesafenin aralığı oluşturduğunu belirtir ve uyumlu ve uyumsuz aralıkları açıklar.
Notaların toplanmasıyla özelleşen birlikteliğe grup adı verilir ki grup birden çok cinse sahiptir. Farabi ''cem" (grup) konusunu El-Mûsika'l-Kebir'in birinci bölümünde açıklamıştır. İbniSina, bu konuya Kitâbü'ş-Şifa'da 20 sayfa ayırmıştır. Aralık, cins, grup(cem) konusunda bu iki musiki bilgini hem fikirdirler. Her ikisine göre de iki nota aralığı, iki aralık cinsi,dörtlü aralıkgrubu(cem)meydana getirir.
Ibni Sina'ya göre melodi azar alıklarla ve basit nağmelerle tamam hale gelmez. Küçük aralıklar makbul olmayıp, uyum büyük aralıklarda gerçekleşir. Küçük aralıkların peşpeşe gelmesi bayağı olur ve bu durum ruhta bir güzellik uyandırmaz . Büyük ve küçük aralıkların ölçülü bir şekilde karışarak oluşturduğu harmoni ruhta büyük birzevk uyandırır.
İbni Sina, intikal(nağmeler arasındaki seyir)konusunda önemli bilgiler verir. Nağmeler arasında intikalin hangi suretlerle yapıldığı konusunu anlatır. Ona göre tiz nağmelere intikal kızgınlık duygularını , pest nağmelere yapılan intikal ise anlayış, yumuşaklık ve tevazu özelliklerini çağrıştırır.
Ibni Sina, ritmin tanımı ve ritim çeşitleri konusunda Farabi'nin verdiği bilgileri tekrar etmiştir. Ibni Sina ritmi: "Aralarında kimi zaman ölçülebilen, kimi zaman da ölçülemeyen vuruşların naklidir." diye tanımlar. Farabi Ibni Sina'dan önce aynı tanımı şuşekilde yapmıştır: "Aralarinda sınırlı kalıplaşmış zaman dilimleri ve oranları bulunan vuruşların naklidir."
Musiki eserlerinde yukarıda belirttiğimiz konuların yanında ritmin dille ifadesi şiir, beste yapma gibi konular hakkında da bilgiler veren Ibni Sina'nın musiki anlayışı itibariyle Farabi'nin bu konudaki yaklaşımına mutabık kaldığını ve eserlerini yaşadığı dönemde uygulanan musiki üzerine inşa ettiğini söyleyebiliriz. İbni Sina, musiki nazariyati ve özellikle musiki felsefesi konularında Farabi'yi kendine üstat ve rehber edinmiştir. Onun musiki hakkındaki eserlerinde Farabi'nin izlerini açıkça görmek mümkündür.
Ibni Sina, kendisinden önceki musiki üstatlarının eserlerini, özelliklede Farabi'nin musiki ve felsefe hakkında yazdığı eserleri yakından tanımış ve musiki hakkında iki de risale yazmıştır. Kendinden önceki bilginlerden farklı olarak Ibni Sina çalgı çalmamıştır.
Abdülkadir Meragi İbni Sina’nın musikinin tatbikatı ile uğraşmaya teşebbüs ettiğinde kendisinin kabiliyetindeki eksikliği görünce işte ilim adam nerede?" dediği meşhur sözünü Camiu'l-Elhân'da şu şekilde anlatır: "Aristo ve Eflatun da bu ilim ve uygulamasında çok mahirdiler. Ancak Hakîm Pisagor bu ilim ve uygulamasında çok çaba sarfederek kemâle erişmiştir. Ama sahâbe aleyhisselam , Kur'an tilavetinde güzel nağmeler ortaya koyuyordu.Seyh Ebu'n-Nasr Farabi, bu ilim ve uygulamasında maharetle kemale ermiştir.
Öyleki halkı ud sesiyle ağlatıp uyutuyordu ki biz bunun uygulama yolunu kitabın sonunda zikrettik. Şeyh Ebu Ali(İbniSina) de bu ilim de mahir ve kâmildi. Ancak uygulamada acizdi. Bu fennin uygulamasına geldiğinde 'işteilim, adam nerede? demiştir."
Ibni Sina'nın ses sistemine göre"tar” çalgısının sapindaki perdelerle icra edilen Azerbaycan, Fars, Arap, Ozbek, Türkmen musiki örnekleri, Orta Asya halklarının musiki materyallerinin buses
sistemine daha uygun geldiğini görmekteyiz. Her milletin kendi milli musiki kültürleri olduğu gibi kendilerine ait bir ses sistemleri de olmuştur. Bu konuda, önceki bahiste bilgi vermiştik. Buna göre İbni Sina'nın 17 perdeli ses sistemi yapay yolla değil, mevcut olan icranın yapısından kaynaklanmıştır. Zira bu yap ıOrta Asya Türk musikisine daha uygun bir vasıfta tebarü zetmiştir.

Ali Kuzu ibni sina eserinden alıntı
 

[TB] Benzer konular

Üst