FİL DİŞİNDEN KULELER VE CEMİL MERİÇ

  • Konbuyu başlatan Büþra
  • Başlangıç tarihi
B

Büþra

Guest
Cemil Meriç’in anısına saygıyla diye başlamıştım Tecrit isimli şiirimin satırlarına. Sevgili dostlarımla onun hissettirdiklerini paylaşmak istedim ve çok güzel mesajlar aldım. Ancak bir üstadımın önerisiyle şimdi sizinle biraz Cemil Meriç’i konuşmak isterim. Tekrar minnetle anmak isterim kendisini ve aynı ülkede yaşamış olmaktan hatta aynı kentin insanları olmamızdan kaynaklanan bir mutluluk yaşadığımı da eklemeliyim izninizle...

Yazar ve mütercim. 12 Aralık 1916’da Hatay Reyhanlı’da doğdu. Ailesi Balkan Savaşı sırasında Yunanistan’dan göçmüştü. Fransız idaresindeki Hatay’da Fransız eğitim sistemi uygulayan Antakya Sultanisi’nde okudu. Bir süre ilkokul öğretmenliği ve nahiye müdürlüğü, Tercüme kaleminde reis muavinliği yaptı. 1940’da İstanbul Üniversitesi’ne girip Fransız Dili ve Edebiyatı öğrenimi gördü. 1941’den başlayarak İnsan, Yücel, Gün, Ayin Bibliyografyası dergilerinde yazmaya başladı. 1942 ve 45 yılları arasında Elazığ lisesinde, 1952 ve 54 yılları arasında ise İstanbul`da Fransızca öğretmeni olarak çalıştı. Daha sonra İstanbul üniversitesi Edebiyat fakültesinde yabancı diller okutmanlığı görevinde bulundu, Sosyoloji bölümünde dersler verdi. Mükemmel düzeyde Fransızca okuyup yazan Meriç, İngilizceyi anlıyor, Arapçayı, kendi ifadesiyle, “söküyor”du. 1955’de gözlerindeki miyobunun artması sonucu görmez oldu, ama olağan üstü çalışma ve üretme temposu düşmedi. Talebelerinin yardımıyla çalışmalarını ölümüne kadar sürdürdü. 1974 yılında İstanbul üniversitesinden emekli oldu ve yıllarının birikimini ardarda kitaplaştırmaya girişti. 1984’te, önce beyin kanaması, ardından felç geçirdi, 13 Haziran 1987’de vefat etti.

Cemil Meriç`in ilk yazısı Hatay`da Yeni Gün Gazetesi`nde çıktı (1928) . Sonra Yirminci Asır, Yeni İnsan, Türk Edebiyatı, Yeni Devir, Pınar, Doğuş ve Edebiyat dergilerinde yazılar yazdı. Hisar dergisinde “Fildisi Kuleden” başlığıyla sürekli denemeler yazdı. Meriç, gençlik yıllarında Fransızcadan tercümeye başladı. Hanore de Balzac ve Victor Hugo`dan yaptığı tercümelerle kuvvetli bir mütercim olduğunu gösterdi. Bati medeniyetinin temelini araştırdı. Dil meseleleri üzerinde önemle durdu. Dilin, bir milletin özü olduğunu savundu ve sansüre, anarşik edebiyata şiddetle çattı.

Bu şekilde anlatılıyor Cemil Meriç kişisel sitesi olan www.cemilmeric.net te. Dileyen dostlarımız bu siteyi ziyaret edip her türlü ayrıntıyı inceleyebilirler...

Ben şimdi Cemil Meriç’in benim için taşıdığı anlamlarla ilgili bazı notlar iletmek istiyorum. Türk tarihinin en önemli sosyologlarından biri olarak kabul edilen Cemil Meriç’in Türk dilini anlamlandırma ve kullanma çerçevesine kazanımlarını her yerde anlatırlar. Özellikle okuyucunun tembellik etmesine izin vermeyen tarzıyla dili ve kelimeleri büyük bir silaha dönüştürmek konusunda çok önemli teknikler geliştirmiştir. Cemil Meriç pek belediye otobüslerinde okunabilecek bir yazar değil. Size iki seçenek sunar. Ya okuyup geçersiniz ve tek bir cümlesini dahi anlayamazsınız yada sizi de oyunun bir parçası haline getiren üslubunun büyüsüne kapılırsınız. Sürekli uyanık tutar sizi. Onu okurken öğrenmeye ve değişmeye hazırlıklı olmak zorundasınız.

Çok önemli bir tercüman ve edebiyat çevirmeni olan Meriç bana bir yazarı iyi tanımak için eserlerini çevirilerden okumanın yeterli olmadığını da kanıtlamıştır. Bir yazarı anlamanın tek yolunun onun dilini öğrenmekten geçtiğine inandım. Bunu özellikle Balzac okurken fark edebilirsiniz. Acaba o yazılanlar yazarının cümlelerimidir yoksa çeviren kendi malzemesinden kullanarak başka bir dil zenginliği yaratıp bir eseri önümüze mi koymaktadır? Cemil Meriç okursanız çevirilerin çevirmenini yansıttığına olan inancınız iyice pekişecektir.

Cemil Meriç edebiyat tarihinin gördüğü en tavizsiz kalemlerden biridir. Hiçbir yazısında muhatabını umursamamış, görüşlerini edebiyatın önüne geçirmemiş, ülkesini sevmiş ve bunu her türlü suistimal’den soyutlamayı başarmış nadir düşünce insanlarından biridir. Tribünlere oynamamıştır. Hayatı boyunca birazda yaşadığı toplumun acılarından olsa gerek duyarlılığını hiç yitirmemiş, ama siyasal çizgisinin zaman zaman değişmesini de engelleyememiştir.

Onun paylaşmadığım görüşü paylaştıklarımdan fazladır. Özellikle fildişinden kuleler içinde tecrit edilmiş bir yol tercih etmiş ve sözünü sakınmamıştır. Ben yolları tecride bulamanın sakıncalarına işaret etmek istedim ve bunu bir büyük üstadın fikirlerini sorgulayarak paylaştım sizlerle.

Yeri gelmişken bir şikayetimi de bildirmek istiyorum. Ben makalelerin de, deneme yazılarının da, şiirlerin de savunmaları yapılırken ‘’ama bunlar gerçekler’’ demedim hiçbir zaman. Ve kendimi gerçekleri söylemek zorunda hissetmedim. Ben sizlerle paylaştığım tüm yazılarımda hiç açılmamış bir kapı aralamak istedim ve fikirlerin tartışılmasının kişilerin birbirlerine besledikleri duygular ekseninden oluşturulmasına hiçbir zaman olumlu bakmadım. Yani birisinin yazınızı beğenmesi ile beğenmemesi arasındaki ilişkiyi neden kişiselleştiresiniz. Biraz buna da değinmek istedim. Yani kişi düşüncelerini onaylamadığı insanları da örnek almayı ve saygıda kusur etmemeyi bilmelidir diye düşünüyorum. Bu vesileyle Cemil Meriç’i anmış olmanın mutluluğunuda yaşamaktayım. Ruhu şadolsun...


İsmail Cem Doğru
 

[TB] Benzer konular

S

samimi

Guest
Ynt: FİL DİŞİNDEN KULELER VE CEMİL MERİÇ

Enteresan yaşantısıyla bir fikir adamıydı
Allah rahmet eylesin...
 
S

SimurG

Guest
Ynt: FİL DİŞİNDEN KULELER VE CEMİL MERİÇ

ALLah razı oLsun sevgiLi kardeşim Büşra,

Bu böLümde CemiL Meriç'e yer verip uzun uzun anLatmak istiyordum fakat bu sana nasip oLdu..

CemiL Meriç; benim hayatımın dönüm noktaLarında başroL oynayan yazarLardan birisidir.. Bize, 'doğu' iLe 'batı' yı öğreten adamdı.. O ; inanıLmaz usLubu ve her biri karanLıkta şimşek gibi çakan fikirLeriyLe kafaLarımızda ihtiLaLLer yarattı, ufkumuzu düşüncenin sonsuzLarına doğru genişLetti.. Fikir haysiyetinin ne demek oLduğunu onun kitapLarından öğrendim..

CemiL Meriç adıyLa iLk kez Hisar adLı bir dergide karşıLaşmıştım, ya da Hareket idi tam hatırLamıyorum.. Daha dün gibi oLmasına rağmen derginin adı akLımdan gitmiş.. YazıLarı 'fiLdişi KuLeden' geneL başLığı taşıyordu ama davasız bir sanatçı değiLdi.. Daha doğrusu CemiL Meriç'in fiLdişi kuLesi yapayaLnız bir mücahidin siLahLarını kuşanıncaya kadar sığındığı sakin bir Limandı...

Ve o siLahını kuşandıktan sonra hem kafaLarımızı hem de gönüLLerimizi fethetti.. O, 'YazarLarın Fatihi' dir bana göre.. CemiL Meriç bir büyücüdür.. Eski ve söyLenmeyen keLimeLer; onun kaLemi iLe yepyeni bir haL aLır..

Onu iLk okuduğum zamanı, beynim zangır zangır titredi, hatırLamıyorum beLki 20 defa beLki de 30 defa aynı yazıyı okudum.. Artık o günden sonra yazarken, yazıLarım onun usLubuna kayıyordu..

Necip FazıL'ın dediği gibi.. : " ALLah'ın, iç gözü daha iyi görsün diye, dış gözünü kapattığı sahibi bir münevverdir; CemiL Meriç."

Şimdi öteLerde.. Bize sadece gözLerini ve kitapLarını bıraktı..

Ruhu şad oLsun..

ALLah O'ndan ve Büşra'dan razı oLsun..

SeLam iLe..
 
B

Büþra

Guest
Ynt: FİL DİŞİNDEN KULELER VE CEMİL MERİÇ

Rabbim sizlerden de razı olsun SimurG Hocam..Cemil Meriç ile ilgili düşüncelerinizi bizimle de paylaştığınız için ayrıca teşekkür ederim..Bu bölüm de Cemil Meriç'e yer vereceğinizi bilseydim bu konuyu paylaşmazdım..Çünkü O'nu sizden okumak daha faydalı ve daha zevkli olacaktı eminim..

Cemil Meriç'i ilk kez geçen sene edebiyat dersinde duymuştum.."Kitap istikbale yollanan bir mektuptur.." sözü ile beni etkilemişti.. :) Hatta edebiyat hocamız bu söz ile neler anladığımızı bir kompozisyon halinde yazmamızı istemişti..Ben de yazmıştım ve kompozisyonum beğenilmiş,okul gazetesinde yayımlanmıştı.. :)

Okuduğunuz için tekrar teşekkür ederim..
Allah'a emanet olun..
 
S

SimurG

Guest
Ynt: FİL DİŞİNDEN KULELER VE CEMİL MERİÇ

Büşra' Alıntı:
..Bu bölüm de Cemil Meriç'e yer vereceğinizi bilseydim bu konuyu paylaşmazdım..Çünkü O'nu sizden okumak daha faydalı ve daha zevkli olacaktı eminim..
..
EstağfuruLLah Büşra'cım o nasıL söz.. CemiL Meriç gibi bir insanı yazmak sana daha çok yakışır.. Çünkü sen Orhan VeLi'nin kızısın.. ;)
 
B

Büþra

Guest
Ynt: FİL DİŞİNDEN KULELER VE CEMİL MERİÇ

Eyvallah SimurG Hocam.. :)
 
B

Büþra

Guest
Ynt: FİL DİŞİNDEN KULELER VE CEMİL MERİÇ

SimurG Hocam rica etsem Cemil Meriç'i konu alan bir yazı yazabilir misiniz..?Konuyu ben açıyorum diye okuyan olmuyor..Allah razı olsun sizden bir Samimi Hoca bir de siz okudunuz..Ama siz yazdığınızda daha çok okunuyor..Haksız mıyım? :D
 
Ynt: FİL DİŞİNDEN KULELER VE CEMİL MERİÇ

Büşra kardeşim, yanlış düşünüyorsunuz... Okunuyor yazılarınız ama yorum yapmaktan kastınız "Allah c.c razı olsun" dememiz ise sorun yok deriz hemen... Ama -şahsım adıma- bazı konuları okusam da ya ilgimi çekmez de yorum yapmam ya bilgim yoktur ya da unuturum... :) vs. vs. vs. bu böyle uzar gider...

Benim de okunmayan çok konum var... Hepsini SimurG hocamıza mı yazdıralım... :)

Faydalı, ilgi çekici, emek verdiğin paylaşımlarının devamının gelmesi ümidiyle... :)

*Konuyu raydan çıkarsam da bu da bir yorumdur değil mi..? :)

*Ha bir de şu var ki üstadların yanında kara, çirkin ördek durumuna düşmek de var... Arada düşüyoruz ama neyse... :)
 
S

SimurG

Guest
Ynt: FİL DİŞİNDEN KULELER VE CEMİL MERİÇ

Büşra' Alıntı:
Konuyu ben açıyorum diye okuyan olmuyor..

KatıLmıyorum. !!!

SevgiLi Büşra'cım.. İnan bana senin isminin oLduğu her konu, öyLe geLişi güzeL bir konu değiLdir.. Şahsım adına senin attıgın konuLarı zevkLe okuyorum.. Bence bu böLümün okunup okunmaması, tanıtıLan kişiLeri tanımak veya beğenmemekLe aLakaLı diye düşünüyorum.. MeseLa ben 'Armando Diego Maradona' adLı bir yazmıştım.. Bu yazıyı futboLLa aLakası oLmayan ve Maradona'yı sevmeyen kişi açıp okuyacağını sanmıyorum.. Demek ki, oLay konuyu atanda değiL, konu başLangıcında.. Ve senin bu yazına sadece benim ve samimi hocanın okuduğunu düşünme, forumdaki aktif oLan bir çok kişi okumuştur, buna eminim fakat yorum yazma gereği duymamıştır.. Okunma seviyesine bakarsan 90'dır.. Bu da demek oLuyor ki yakLaşık 80 kişi, CemiL Meriç'i merak edip okumuştur.. Acaba kaç kişi 'Büşra yazmış yahut Simurg yazmış okuyayım' demiştir? Bence hiçkimse, hadi oLsun 1 kişi, taş çatLasın 2..

CemiL Meriç'i anLatacak güzeLLiktesin ve atmış oLduğun yazıda çok güzeL.. Bu yüzden bana gerek yok Büşra.. Rabbime emanetsin
..
 
B

Büþra

Guest
Ynt: FİL DİŞİNDEN KULELER VE CEMİL MERİÇ

liprade' Alıntı:
Büşra kardeşim, yanlış düşünüyorsunuz... Okunuyor yazılarınız ama yorum yapmaktan kastınız "Allah c.c razı olsun" dememiz ise sorun yok deriz hemen... Ama -şahsım adıma- bazı konuları okusam da ya ilgimi çekmez de yorum yapmam ya bilgim yoktur ya da unuturum... :) vs. vs. vs. bu böyle uzar gider...

Liprade Hocam beni yanlış anladınız..Anlatmak istediğim Cemil Meriç gibi bir üstadın hayatı merak edilmez mi acaba?Sadece Samimi Hocam ve SimurG Hocam'ın okuduğunu düşünmüştüm..Bugüne kadar attığım konu ne olursa olsun asla yorum yapılmasını beklemedim..Beklemem de..Ama söz konusu Cemil Meriç gibi bir üstad ise işler değişir..Çünkü Türk Edebiyat'ını en iyi biiçmde temsil eden üstadlar arasında yer almaktadır...Umarım ne demek istediğimi anlatabilmişimdir.. :)
 
B

Büþra

Guest
Ynt: FİL DİŞİNDEN KULELER VE CEMİL MERİÇ

SimurG' Alıntı:
CemiL Meriç'i anLatacak güzeLLiktesin ve atmış oLduğun yazıda çok güzeL.. Bu yüzden bana gerek yok Büşra.. Rabbime emanetsin[/font]..
Eyvallah Hocam..Haksız olduğumu kabul ediyorum.. :)Okunma seviyesine bakmayı akıl etmemiştim..
 
Ynt: FİL DİŞİNDEN KULELER VE CEMİL MERİÇ

Büşra' Alıntı:
liprade' Alıntı:
Büşra kardeşim, yanlış düşünüyorsunuz... Okunuyor yazılarınız ama yorum yapmaktan kastınız "Allah c.c razı olsun" dememiz ise sorun yok deriz hemen... Ama -şahsım adıma- bazı konuları okusam da ya ilgimi çekmez de yorum yapmam ya bilgim yoktur ya da unuturum... :) vs. vs. vs. bu böyle uzar gider...

Liprade Hocam beni yanlış anladınız..Anlatmak istediğim Cemil Meriç gibi bir üstadın hayatı merak edilmez mi acaba?Sadece Samimi Hocam ve SimurG Hocam'ın okuduğunu düşünmüştüm..Bugüne kadar attığım konu ne olursa olsun asla yorum yapılmasını beklemedim..Beklemem de..Ama söz konusu Cemil Meriç gibi bir üstad ise işler değişir..Çünkü Türk Edebiyat'ını en iyi biiçmde temsil eden üstadlar arasında yer almaktadır...Umarım ne demek istediğimi anlatabilmişimdir.. :)
Siz iyi anlattınız öncesinde de, lakin ben gereksiz uzattım...

Mesele yok...
 
Üst