ALLAH'ın SıfatLarı NeLerdir?NasıL AnLaşıLmaLıdır...?

...Tefekkür...

Hüznüm yüreðime dokunan dûamýn sûkûtudur...


ALLAH'ın sıfatları nelerdir? nasıl anlaşılmalıdır?

Cenab-ı Hakk’ın zatı gibi mukaddes sıfatları da kemaliyle idrak edilemez; ama o sıfatların varlıkları ve sonsuz oldukları bilinebilir

İlahi sıfatlar, ‘sübuti’ ve ‘zati’ olmak üzere iki gruba ayrılıyor

Sübuti sıfatlar, ‘hayat, ilim, irade, kudret, sem’ (işitme), basar (görme), kelam ve tekvin (var etme)’

Bu sıfatların hepsi ezeli, hepsi ebedi, hepsi sonsuz ve yine hepsi mutlaktır Bunlarda, ne bir azalma, ne de artma düşünülebilir

Hayat sıfatı ezelde ne ise ebedde de aynıdır Bizlere hayat bahşetmesi, ALLAH’ın ihya (hayat verme) fiiliyledir Bizde hayat yaratmasıyla O’nun hayatında ne bir noksanlık olur, ne de bir fazlalık

ALLAH’ın bir sıfatı da ‘ilim’dir Ne kadar varlık yaratırsa yaratsın, onlara ne kadar hikmetler, manalar takarsa taksın, O’nun ilim sıfatında bir değişme düşünülemez

İlahi sıfatlardan bir başkası, ‘irade’dir ALLAH’ın iradesi de diğer sıfatları gibi mutlaktır ve küllidir Mutlak olmasının manası, O’nun iradesini kayıtlayacak bir başka iradenin sözkonusu olmamasıdır İlahi iradenin külli olması ise, sonsuz icraatlarının hepsini ‘birlikte irade etmesi’ demektir

Bilindiği gibi, insanın iradesi cüz’idir, yani bir anda ancak bir şey irade edebilir; onu irade ettikten sonra ikinci bir şey irade etmesi mümkün olur Şu varlık aleminde, bir anda birbirinden farklı hatta bazen birbirine zıt, sonsuz faaliyetler icra edildiğine göre, bunların irade edilmeleri de birliktedir, beraberdir, sıra ile değil

ALLAH’ın bir diğer sıfatı, kudrettir ALLAH, atomlardan galaksilere, çiçeklerden Cennet bahçelerine kadar her şeyi sonsuz kudretiyle yaratmıştır Bir meyve ağacında, o sonsuz ve mutlak kudretiyle tasarruf ettiği gibi, meyvesi insan olan kainat ağacında da tasarruf eder, icraatta bulunur

İlahi sıfatlardan bir diğeri basar, yani görme, biri de sem’ yani işitmedir Maddeden münezzeh olan ALLAH’ın görmesi ve işitmesi, göz, kulak gibi vasıtalardan münezzehtir Bütün sesleri birlikte işitir, bütün eşyayı beraber görür

Kelam sıfatına gelince, ALLAH’ın diğer sıfatları gibi bu sıfatı da sonsuzdur, küllidir, mutlaktır
Beyni, konuşma merkezini, ağzı, dili yaratan ve insanı böylece konuşturan ALLAH, meleklerini bunların hiçbiri olmaksızın konuşturur Keza, insana da rüya aleminde, bu aletlere ihtiyaç olmaksızın konuşma imkanı verir O halde, kendi konuşmasını ölçü tutarak ALLAH’ın kelam sıfatını anlamaya kalkışan bir insanın hata etmesi, istikametten sapması kaçınılmazdır

ALLAH’ın zatı, mahlukatın zatlarına benzemediği gibi kelam sıfatı da onların konuşmaları cinsinden değildir

Tekvin sıfatı, ALLAH’ın her irade ettiği şeyin, varlık sahasına hemen çıkması manasına gelir
‘Hayat, ilim, kudret, sem’, basar’ sıfatları için Esma’ül Hüsna bölümündeki, ‘Hayy, Alim, Kadir, Semi’, Basir’ isimlerinin açıklamalarına bakılabilir

Zati Sıfatlar:

Bunlar, ‘vücud, kıdem, beka, vahdaniyet, muhalefetü’n lil havadis, kıyam bi nefsihi’ sıfatlarıdır

Vücud:
Vücut, varlık, var olma manasına gelir Diğer selbi sıfatların tümü birlikte düşünüldüğünde, vücut sıfatı daha iyi anlaşılır Yani, ALLAH’ın varlığı kadimdir, evveli yoktur; bakidir, ahiri yoktur O’nun mukaddes varlığı hiçbir mahlukunun varlığına benzemez, hepsine muhaliftir

Yine O’nun varlığı vaciptir, başkasının var etmesiyle var olmadığı gibi, devamı da başkasının yardımıyla değildir

Vücud, ya vacip olur, ya mümkin olur veya mümteni’ olur Vacip vücud, ALLAH’a mahsustur ALLAH’ın varlığı vaciptir, olmaması muhaldir Mümkin vücut ise bütün mahlukatın vücutlarıdır Bunlar ALLAH’ın var etmesiyle var oldukları gibi, O’nun yok etmesiyle de varlık sahasından silinirler Mümteni’ vücut, vacip vücudun zıddıdır, yani olması muhaldir Buna misal olarak ‘şerikler’ (ALLAH’a ortak koşulan şeyler) verilir Şeriklerin varlığı muhaldir, imkansızdır

Bütün mahlukat alemi ALLAH’ın varlığına birer delil, birer şahittirler Onları, yoklukta bırakmayıp varlık alemine çıkaran, ancak varlığı vacip olan ALLAH’tır Yani, mümkinlerin var olmaları, ancak vaci olanın irade etmesi ve yaratmasıyladır Bu hakikati kabul etmeyenler, varların varlığını, yokluğa vermeye mecbur kalırlar

Kıdem – Beka:

ALLAH’ın var etmesiyle var olan eşya, evvellerinin olması cihetiyle ‘kıdem’ sıfatını gösterirler Keza, her nefsin ölümü tatması, yani her varlığın bir sonunun olması cihetiyle de ‘beka’ sıfatını ilan ederler

Vahdaniyet

ALLAH’ın hem zatında, hem de sıfatlarında ve fiillerinde tek olması, yani hiçbirinde benzeri, dengi, ortağı ve yardımcısı bulunmamasıdır

Muhalefetün-lil-havadis:

Havadis, hadis olanlar, yani ‘sonradan yaratılan, ihdas edilenler’ manasına gelir Her mahluk, hadistir Ve Muhalefetün-lil-havadis sıfatı, Cenab-ı Hakk’ın kutsi mahiyetinin, mahluk mahiyetlerine zıt ve muhalif olduğu manasına gelir

Bir misal: ALLAH kadimdir, ezelidir, mahluk ise hadistir, sonradan meydana gelmiştir Ezeli olmak, sonradan yaratılmaya zıttır


Kıyam-bi-nefsihi:

Hiçbir varlığın, kendi varlığını kendi iradesiyle ayakta tutmadığını, hepsinin bir ilahi lütufla varlıklarını sürdürdüğünü düşünen insan, ALLAH’ın ‘Kıyam-bi-nefsihi’ sıfatına bütün ruhuyla iman eder Yani, ALLAH kendi zatında kaimdir, bütün mahlukatın kıyamları ise O’nun esma ve sıfatlarının tecellileriyledir



Alaaddin Başar (ProfDr)
 

[TB] Benzer konular

E

Edeb

Guest
Ynt: ALLAH'ın SıfatLarı NeLerdir?NasıL AnLaşıLmaLıdır...?

Herbirimizin biliyoruz diye üzerinde fazla düşünmediğimiz bir konu..

Ama öylesine derin ki...imanın esasları.

Allah cc razı olsun..İmanlarımızı Rahman kemale erdirsin inşallah
 
Üst