TARÝH => Ýslâm tarihi => Ýslâm büyükleri/Alimleri => Konuyu balatan: MiM - Mart 12, 2018, 05:15:09 S

Balk: ÝMAM-I AZAM’A “EBÛ HANÝFE” DENMESÝNÝN SEBEBÝ
Gnderen: MiM - Mart 12, 2018, 05:15:09 S
ÝMAM-I AZAM'A "EBÛ HANÝFE" DENMESÝNÝN SEBEBÝ

"Ýmam-ý Azam", "Büyük Ýmam" anlamýna gelir. "Ebu Hanife" ise "Hanife'nin Babasý" demektir. Yani Ýmam-ý Azam kýzýnýn adýyla anýlýr. Böyle büyük bir imamýn, kýzýnýn adýyla anýlmasýnýn sebebi, zaman zaman Ýmam-ý Azam'ýn dahi cevap vermekte zorlanmýþ olduðu konularda kýzý Hanife'nin çok önemli içtihatlarda bulunmuþ olmasýdýr. Bu içtihatlardan birkaç tanesini örnek olmasý açýsýndan anlatalým:

***

Ýmam-ý Azam'ýn yanýna kadýnlar geldiler.
- Erkekler dört kadýnla evleniyor. Kadýnlar neden dört erkekle evlenemiyor? Ýmam-ý Azam, Hanife'ye:
- Bunlarýn sorusunun cevabýný sen ver, dedi. Hanife boþ bir leðen getirdi. Kadýnlara:
- Her biriniz bu leðene birer tas su koyun. Kadýnlar birer tas su koydular. Yine Hanife kadýnlara:
- Herkes koyduðu suyu alsýn, dedi ve tabiidir ki, herkes koyduðu suyu alamadý. Aciz kaldýlar. Hanife:
- Benim gözümün önünde herkesin gözünün önünde, herkes koyduðu suyu aradan hiç zaman geçmeden alamýyor. Siz dört kocaya varýrsanýz, her birisi size birer tas su koymuþ gibi gözünüzle gördüðünüzü seçemiyorsunuz. Bunun babasýný nasýl seçeceksiniz? dedi. Bu cevabý bütün mezhep imamlarý ve Ýmam-ý Azam çok beðenmiþti.

***

Yaþlý bir kadýn ölürken vasiyet eder. Benim çocuklarýmdan birisi piç (gayri meþrudur) tir. Babasýnýn oðlu deðil, ona mal verilmesin der. Çocuðun ismini söylemeden ölür. Ýmam-ý Azam'a gelirler gizliden kadýnýn böyle vasiyeti var. Hangisi piç dediler. Ýmam-ý Azam içinden çýkamadý. En son Hanife'ye müracaat ettiler. Hanife kendi babasýný ve oðlanlarýn babasýný bir odaya perde arkasýna gizledi. Kendisi sýra ile oðlanlarý çaðýrdý. Ýlk gelene;
- Ben, seninle evleneceðim ama, bir þartla. Ýki kardeþini öldürürsen malýn hepsi bize kalýr. Ben baþka adamlarý kiralarým sana hiç bir ziyan gelmez. Kardeþlerinin ölümüne razý olmazsan bu iþ olmaz. Çünkü babanýn malý gâyet çok, der. Bu çocuk Hanife'yi tersler.
- Ben mal için kardeþlerimin ölümüne razý olmam, der öfkelenir kýzar gider. Hanife ikinci kardeþi de gizlice çaðýrýr. Ayný sözleri söyler. O da ayný þekilde kýzar gider. Üçüncü kardeþi çaðýrýr. Ona da ayný meseleyi anlatýr. Üçüncü oðlan:
- Zaten benim aklýmdan da ayný bunlar geçiyordu. Kimse duymasýn der, kabul eder. Hanife çocuðu dýþarý çýkarýr. Ýmam-ý Azam'la çocuklarýn babasýna:
- Üçüncü çocuk piçdir. Mal için kardeþlerinin ölümüne razý oldu. Diðerleri iyidir, der. Üçüncüye mal vermeyip evden ayýrdýlar. Ýmam-ý Azam'ýn kýzý Hanife de ayný Ýmam-ý Azam gibi çok meþhur oldu.

***

Yine Ýmam-ý Azam ailesine:
- Sen baþýn açýk olarak dýþarý çýkarsan, benden þu þartlar altýnda boþ ol demiþti. Ýmam-ý Azam'ýn hanýmý, baþý açýk olarak dýþarý çýktýðý için de boþamýþtý. Geri birleþmelerine imkan yoktu. Ýmam-ý Azam'da buna bir çare bulamadý. Ayrýlmaya karar verdiler. Hanife:
- Benim annem baþý açýk dýþarý çýkmadý, dedi. Ýmam-ý Azam:
- Nasýl? diye sordu. Benim annem akþamdan sonra baþý açýk dýþarý çýktý geceydi. Kur'an-ý Kerim'de Allah(cc) buyuruyor ki:

(Sûre-i Nebe, âyet 10): "Ben geceyi size elbise eyledim."

Annemin baþýnda, Allah(cc)'ýn örttüðü örtü vardý, dedi. Annesi ile babasýný birleþtirip, buna olumlu fetvayý verdiði için mezhebin içine "Ebû Hanife" diyerek ismi geçti.

***

Yine bir hâdise: Bir adam merkebini yitirir. Çok arar bulamaz. Çok büyük yemin eder. "Ben, seni bulursam üzerine binerim ve üzerinden de hiç inmem" der. Adam eþeði buldu, üzerine bindi. Yeminli olduðu için üzerinden inemiyordu. Merkebe binili olarak Ýmam-ý Azam'ýn yanýna geldi. Meseleyi anlattý. Ýmam-ý Azam bir fetva veremedi. Hanife'yi çaðýrdý ve anlattý. Hanife:
- Merkebi bir aðacýn dibine çekin. Merkebten aðaca çýksýn. Aðaçtan yere insin. Merkebden yere inmemiþ olur, dedi. Öyle de yaptýlar. Bazan da Hanife'nin içinden çýkamadýðý bir çok dini meseleleri, Ýmam-ý Azam çözmüþtür. (Allah (cc) komþuluk ve þefaatlarýndan himmet ve yardýmlarýndan ayýrmasýn.)