HaYaT => SaĂ°lĂ˝k => Konuyu baţlatan: liprade - Temmuz 25, 2010, 09:05:51 ÖS

Baţlýk: Ýçinde Radyasyon Bulunan Yiyecekler
Gönderen: liprade - Temmuz 25, 2010, 09:05:51 ÖS
Ýçinde radyasyon bulunan yiyecekler

Nükleer santral yapýmý çalýþmalarýyla daha sýk gündeme gelen aslýnda yabancýmýz deðil, evrenin ve hayatýn bir parçasý... Ýnsanlar yeryüzünde var olduklarý günden bu yana radyasyonla birlikte yaþýyor.
AA muhabirinin yaptýðý derlemeye gÜre, radyasyon doðal ve yapay veya iyonlaÞtýrýcý radyasyon ve iyonlaÞtýrýcý olmayan radyasyon radyasyon olmak ßzere ikiye ayrýlýyor.

Doðal radyasyon kaynaklarýnýn baÞýnda toprak ve gßneÞ geliyor. GßneÞin yaný sýra uzayýn derinliklerinden ve hatta galaksilerden, atmosfer içindeki atomlarla etkileÞerek gama radyasyonu olarak dßnyaya gelen kozmik ýÞýnlar da doðal radyasyon kaynaklarý olarak biliniyor. IÞýk gÜrßnen, ýsý da hissedilen bir radyasyon kaynaðý.

Dßnyamýz da bir miktar radyoaktif. Yani havasýnda, suyunda, topraðýnda doðal radyoaktif maddeler bulunuyor. Yeryßzßnde granit, kum taÞý, kireç taÞý gibi bazý kayalar, uranyum, toryum ile potasyon-40 gibi doðal radyoaktif maddeleri yapýsýnda bulunduruyor. Bunlardan elde edilen malzemelerle kullanýlarak yapýlan binalar da doðal radyasyon kaynaðý.

Radyasyonun tehlikeli olmasý ýÞýnlama derecelerine, yani maruz kalýnan radyasyon miktarýna baðlý. Yapay radyasyon kaynaklarýndan korunmak için pek çok yÜntem bulunmakla birlikte, doðal radyasyonun tßmßnden korunmak mßmkßn olmuyor. Ancak miktarýn azaltýlmasý için bazý Ünlemler alýnmasý gerekiyor.

Uluslararasý Atom Enerjisi Ajansý'nýn verilerine gÜre, doðal radyasyon nedeniyle tßm canlýlar yýllýk ortalama 2,8 milisivert (mSv) radyasyona maruz kalýyor. Bu miktarýn yßzde 85'i doðal kaynaklardan yani topraktan, gßneÞten ve uzaydan gelen kozmik ýÞýnlardan kaynaklanýyor. Geriye kalan yßzde 14'ß týbbi ýÞýnlamalar ve yßzde 1'i de insan yapýmý (nßkleer silah denemeleri nedeniyle atmosfere salýnmýÞ radyoaktivite ve nßkleer santral) unsurlardan kaynaklanýyor.

EN SAÐLIKLI EV AHÞAP EV

Ýnsan hayatý boyunca en fazla maruz kaldýðý doðal radyasyon radon gazý (Dünyanýn oluþumundan itibaren yerkürenin içerisinde bulunan uranyum, toryum gibi radyoaktif maddeler bozunarak radon gibi maddelere dönüþüyor). Topraktan sýzan bu gaz özellikle kapalý alanlarda toplanýyor.

Brezilya, Hindistan'ýn bazý plajlarý, Ýran'ýn bazý bölgeleri ile Norveç, Ýsveç gibi kuzey ülkelerinde doðal radyasyon daha çok bulunuyor. Uluslararasý Atom Enerjisi Ajansý'nýn verilerine göre radonda dünya ortalamasý 400 Bekerel/metreküp (Bq/m3), Türkiye ortalamasý ise 52 Bq/m3. Yani Türkiye'de korkulacak düzeyde bir radon birikimi söz konusu deðil.

Buna raðmen kapalý ortamlara çok dikkat etmek gerekiyor. Bu gaz binalarda yeraltýndan sýzarak binalarda duvar ve tesisat boÞluklarýna sýzarak odalarýn içerisine giriyor. Ortalama olarak da kapalý bir ortamda 24 saate bir en ßst seviyeye ulaÞýyor.

Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) Radyasyon Saðlýðý ve Güvenliði Dairesi Baþkaný Dr. Ýsmail Hakký Arýkan, ''Bu gazdan korunmanýn tek çaresi en az 24 saatte bir evleri 15 dakika havalandýrmaktýr'' diye konuþtu.

Radon gazý topraktan çýkan ve yerden yßkselen bir gaz olduðunu, bu nedenle giriÞ veya bodrum katlarýnda oturan insanlarýn radona daha çok maruz kaldýðýna da iÞaret eden Arýkan, ''HavalandýrýlmamýÞ odada bir de sigara içilirse, radon ve sigara kanseri tetikleyen en Ünemli unsurlardan biri'' dedi.

Öte yandan eski evlerde yýpranmýþ tesisat ve duvar boþluklarýndan da radonun daha hýzlý çýktýðý ifade ediliyor. Radon, çimento, kiremit gibi topraktan üretilen yapý malzemelerinde de bulunduðu için ahþap evlerin daha saðlýklý olduðunu da belirtiliyor.

GIDALARDAKÝ RADYASYON

Toprakta olan doðal radyasyon nedeniyle gýdalarda da radyasyon bulunuyor. Gýdalar içerisinde de ayçiçeði, havuç, patates, kuruyemiÞ, maden sularýnda diðer gýdalara gÜre daha yßksek radyasyon bulunuyor.

Düþük düzeyli radyasyondan korkulmamasý gerektiðini, hatta bunlarýn vücut için ihtiyaç olarak bile nitelendirilebileceðini kaydeden Ýsmail Arýkan, ''Toprakta bulunan herþey bizim vücudumuzda da var. Bu zararlý radyasyon deðil ama radyoaktivite vardýr. Bu þuna benzer vücudunuzun demire de ihtiyacý var, çinkoya da. Bunlarý almanýz gerekiyor'' diye konuþtu.

RÖNTGEN ÇEKÝLÝNCE RADYOAKTÝF OLUNMUYOR

Hastanede çekilen filmlerin de iyonlaÞtýrýcý radyasyon kaynaðý olduðuna iÞaret eden Arýkan, film çektirince radyoaktif olunmadýðýný ve film çektiren kiÞinin de sanýldýðý gibi etrafa radyasyon yaymadýðýný sÜyledi.

Arýkan, ''Filmler x ýÞýný denilen radyasyonla çekiliyor. Lambadan gelen ýÞýk gibi dßðmeye basýldýðý zaman ýÞýk geliyor, dßðmeye basýldýðýnda da bitiyor. Vßcutta birikimi sÜz konusu olmuyor'' dedi.

Nßkleer týpta vßcuda verilen radyoaktif maddeler nedeniyle hassa belli bir sßre dýÞarýya çýkarýlmýyor, hatta bu kiÞilerin idrarlarý, dýÞkýlarý bir sßre korunuyor, zararsýz seviyelere çekildikten sonra da atýlýyor.

YAPAY RADYASYON KAYNAKLARI

Yapay radyasyon kaynaklarý, insan yapýsý yapay radyasyon kaynaklarý x ýÞýnlarýnýn ve nßkleer reaktÜrlerin keÞfinden sonra insanlýðýn hizmetine yaygýn olarak sunuldu.

Yapay radyasyonun fabrikalarda, eðitimde, endßstride, tarýmda bir çok uygulama alaný bulunuyor. Cep telefonlarý, elektrikli aletler, fÜn makinesi, traÞ makinesi, mikrodalgalar iyonlaÞtýrýcý olmayan radyasyon kaynaklarýndan bazýlarý.

Ýyonlaþtýrýcý olmayan radyasyonun çok net sonuçlarý olmasa da bazý bilimadamlarý psikolojik etkilerinden kansere kadar birçok þeye yol açtýðýný belirtiliyor. Radyasyonun zararlarý tam olarak tespit edilmediði için bu tür kaynaklarýn minimize edilmesi gerektiðine iþaret eden Arýkan, TAEK olarak bu nedenle hava alanlarýna konulmak istenen insan görüntüleyen cihazlara izin vermediklerini belirtti. Arýkan alýþveriþ merkezleri ve havaalanlarýndaki güvenlik kapýlarýnýn metal dedektör olduðunu ve radyasyon bulunmadýðýna da dikkat çekti.

YAPAY RADYASYONDAN KORUNMAK ÝÇÝN ÖNERÝLER

Yapay radyasyon konusunda araþtýrma yapan Gazi Üniversitesi Noniyonizan Radyasyondan Korunma Merkezi'nin elektromanyetik radyasyondan korunmak için önerileri þöyle:

''-Kullanmadýðýnýz elektrikli aletleri ya kapalý tutunuz ya da fiþten çýkarýnýz. Çünkü cihazlar ''stand by'' konumunda kaldýðý sürece elektromanyetik kirlilik yaratýyor.

-DßÞßk radyasyonlu bilgisayar ekraný kullanmaya Üzen gÜsteriniz ya da ekran filtresi kullanýnýz, mßmkßnse plazma ekran tercih ediniz.

-Ekonomi (halojen ve flĂźoresan) lambalarĂ˝ okuma lambasĂ˝ olarak kullanmamaya Ăśzen gĂśsteriniz.

-Dinlendirici bir uykuya geçmek için en ideal koÞulun yatak odasýnda TV ve bilgisayar bulundurmamak veya bu cihazlarýn tamamen kapalý konumda olmasýný saðlamak olduðunu hatýrlayýn.

-Elektrikli battaniyeyi yataða girmeden kapatýnýz.

-Elektrikle çalýÞan radyolu çalar saatleri baÞýnýzdan mßmkßn olduðunca uzakta tutunuz, mßmkßnse pille çalýÞanlarýný tercih ediniz.

-Gßçlß elektromanyetik alanlar pineal bezden melatonin salgýlanmasýný etkiler. Saç kurutma makinesinin manyetik alaný yßksektir, bu nedenle sßrekli kullanmak yerine aralýklarla kýsa sßreli kullanýnýz.

-Yatak odasýnda baÞucunuzdaki duvarla komÞunuzda bir elektronik aletin bitiÞik durmamasýný saðlamaya çalýÞýnýz.

-Cep telefonlarýný sohbet amaçlý kullanmayýnýz. Cep telefonunuz kullanmadýðýnýz sßrede mßmkßnse kapalý olsun.

-Cep telefonu kullanýmýnýn beyin aktivitesinde etkili olduðu gösteren çalýþmalar var. Çocuklarda sinir sistemi ve baþýn geliþimine devam ediyor olmasý dolayýsýyla, çocuklarýn ve gençlerin yetiþkinlerden daha çok risk altýnda olduðu bir gerçektir. Bu nedenle 16 yaþ altýndaki çocuklarýn cep telefonu kullanmamalarý, kullanmalarýnýn zorunlu olmasý durumunda ise günde 10 dakikayý geçmemeleri Dünya Saðlýk Örgütü (WHO) tarafýndan önerilmektedir.

-Cep telefonu kullanýrken kesinlikle kulaklýk kullanýnýz. Cep telefonunu açýksa kendinizden en uzak mesafeye býrakýnýz. SAR<1 W/kg olan cep telefonlarýný tercih ediniz.

-Dizßstß bilgisayarlar (LCD ekran) Þarjlý kullanýldýðýnda dßÞßk EM alana sahiptir, uzakta Þarj ediniz.

-Fotokopi makinelerinden (yĂźksek manyetik alan) en az 50 cm uzakta durunuz.

-Elektrikli týraÞ makinesini mßmkßnse Þarjlý kullanmayý tercih ediniz.

-TV ekranlarýndan (Ün ve arkasýndan) en az 2 m uzakta bulununuz.

-Elektrikli daktilolarý kullanmadýðýnýzda fiÞten çýkartýnýz.

RADYASYONUN YARARI KONUSUNDA BÝLÝMSEL ÇALIÞMALAR

Bu arada dünyada radyasyonun yararlý olduðuna dair bilimsel çalýþmalar da yapýlýyor. Örneðin farelerde düþük seviyeli radyasyonla ilgili deneyler sonucunda, farelerin üremelerinin, hastalýklara karþý direncinin arttýðý, enfeksiyonlarýn da iyileþtiði görüldü.

Radyasyonla tedavi yapýlan kaplýcalar da çeÞitli ßlkelerde bulunuyor. Avrupa'da bulunan radon maðazalarýnda Üzellikle solunum sistemi rahatsýzlýðý olan insanlar tedavi gÜrßyor.