Benim Topluluğum

hayatn anlam"SLAM" => ALLAH (cc.) ve KURAN-I KERM => ALLAH (cc) => Konuyu başlatan: haydar kerrar - Mart 14, 2010, 10:37:24 ös

Başlık: Zati sfatlardan Kdem ne demektir
Gönderen: haydar kerrar - Mart 14, 2010, 10:37:24 ös
KIDEM

Eski, kadm ve nce olma kart sonradan olan manasna gelen "huds'tur.
Kdem kelimesi, slm felsefesi ve kelm tarihinde anlamda kullanlmtr: 1-Kdem-i zaman (zamanla ezen olmak) Bir eyin varl ezel olup, vcudundan adem (yokluk) gememek dernektir. 2- Kdem-i zt. Bir eyin varl bakasna muhta olmamak, muhta olmad ve li-zatih var olduu iin de balangsz ve ncesiz olmak. 3- Kdem-i izfi. Bir eyin varlnn balangc, bakasna nisbetle daha nce olmak. Babann zaman bakmndan olundan daha nce olmas gibi.
Bunlarn kart ise: 1- Huds-i zaman: Bir eyin yok iken sonradan olmas. nsanlarn hudsu gibi... 2-Huds-i zat: Bir ey varlnda bakasna muhta olmak. slm filozoflarna gre akllar ve nefisler gibi... 3-Huds-i zt: Bir eyin, bakasna nisbetle sonradan olmas. Olun zaman bakmndan babasndan sonra olmas gibi...
Farab gibi slm filozoflarna gre akl, nefis, felek ve heyl gibi varlklar kdem-i zaman ile ezeli; varlklarnda Allah'a muhta olduklar iin de huds-i zt ile hdistirler.
Btn ehl-i snnet limleriyle beraber kelmclarn hepsi Allah'tan baka hi bir eyin ezel ve ncesiz olmadn sylemilerdir. Kdem; ezel, ncesiz ve varlnda hibir eye muhta olmamak anlamnda kullanlmas itibaryla yalnz Yce Allah'a mahsustur. Ondan baka her ey sonradan var edilmitir. Kdem, beka*, muhalefetn li'l-havadis *, kyam bizatih*, vahdaniyet*, gibi sfatlar Allah Tel iin gereklidir. Bu sfatlara, Yce Allah'tan bunlarn ztlarn selb edip (kaldrp) O'nun noksanlklardan mnezzeh olduunu ifade ettii iin "sfat- selbiyye" veya "sfat- tenzihiyye" denilir. Bu sfatlarn banda "kdem" gelir. Cenab Allah, vacib li- ztih veya vacib'l-vcd (varl zorunlu) olduu iin ezeldir. O'nun balangc ve ncesi yoktur. Kdem, Cenb- Hakk'tan gemiteki yokluu selbeden ve O'nun yokluktan mnezzeh olduunu ifade eden bir kavramdr. Kdem, "vacb lizatih" kavramnn iinde mevcuttur. Allah Tel vcibu'l-vcddur (vcib li- zatihdir). Vcib'l-vcd, varl, zatnn muktezas olan demektir. Vacib'l-vcdun, yani bakasna muhta olmadan zatnn gerei olarak var olann, ademi (yokluu) muhaldir ve asla mmkn deildir. Ademi mmkn olmayan kadmdir. O halde Yce Allah iin kdem, sabittir. Kdemi sabit olann ademi (yokluu) muhal olduu iin, bekas da lzmdr. Vcib li ztih, cz ve paralardan da mrekkeb deildir. Aksi takdirde cz ve paralarna muhta olur. Balangc bulunmayan, varl zorunlu olan Yce Allah, ezel olmazsa, hdis olur ve varln bakasnn icadna muhta olur. Ebed olmazsa fni ve ciz bulunur. Huds (sonradan olma) ve bakasna muhta olmak ise vcib'l-vcd (varl zorunlu olan) kavramna aykr der. O halde kdem (evveli ve balangc olmamak), Vcib li-ztihi'ye aka lazm gelen zelliklerdendir.
Eer Cenab- Allah kdem'le muctasf olmayp hdis (sonradan olmu) ve yaratlm farz edilse, bir muhdis ve hlikn kendisini yaratmasna ihtiya duymas lazm gelir. Kendisini yaratan kadm ise, o Allah olur; kadm deilse, o da baka bir yaratcya muhta olup bylece mz cihetinde sonsuza doru her yaratc kendisinden nceki yaratcya muhta olur. Bu husus ise nihayetsiz bir mcidler silsilesini ve batl bir teselsl gerektirir. Halbuki Vcib'l-vcd Allah hi bir yaratcya muhta olmadan li-zatihi vardr. Mmkn ve hdis varlklar vcudlarnda yaratcya muhta olurlar. Mmkn demek, varl zatnn gerei olmayan, var olmasnda bir yaratcya muhta olan demektir. Grdmz lem ve iindekiler mmkin ve hdistirler. Varlklarn kendi zatlar gerektirmez. Varlklar vcib (zorunlu) olmayp varlklarn yokluklarna tercih edecek bir mreccihe (sebebe) muhtatrlar. Bu mreccih, vcudu mmkin bulunan bir ey olursa, bunun, dier bir mmkini vcuda getiremeyecei aka anlalr. Mesel bugn sonradan yaratld aka anlalan maddenin zelliklerini ilim ortaya karmtr. Madde tldr; uursuz d tesirler karsnda dalr ve salr; aklsz, bilgisiz ve uursuzdur. Enerji de byledir. eitli madde ve enerjiler, aralarnda ittifak edip uurluca karar vererek kinatn nizmn ve dnyann iindeki canllar yaratamazlar. O halde u grdmz mmkn olan varlklar, mmkint silsilesinin dnda bir vcibu'l-vcud, bir balangc bulunmayan ezel yaratcnn varlna dellet edip dururlar. Kdem, bu vcibu'l-vcud olan yaratcnn varlnn gereidir. nk her ne zaman, kdem ile vcibu'l-vcd dnlrse, ikisinin de birbirini lzm kldn akl anlar. Vcibu'l vcd; zt ve yce sfatlaryla beraber Allah Tel'dr. Allah sfatlaryla beraber ezeldir. O'nun hi bir sfat sonradan olmamtr. Sfatlar, Allah Tel'nn ztnn muktezasdr ve O'nun ztyla kaimdirler. Allah'n sfatlar O'nun gayr deildirler ve ztndan ayrlmazlar. Allah'n zat, sonradan olan sfat ve zelliklere mahal (yer) olamaz. Allah zamana ve mekandan mnezzehtir. Mekn, zaman, kinat ve bunlarn iinde bulunan her ey, O'nun kudret, irade, ilim ve yaratmasyla var olmulardr. Allah, muhtar (murd) olan hlktr. Murdin, eserinin sonradan olmakl gereklidir. rade sahibinin eseri kadm olsa, bunu yaratmay dilemesi, varl halinde olur. Var olan yaratmay dilemek muhaldir. nk var olan yaratmak, hsl (var olan) tahsil (tekrar husle getirmek) demektir. Var olan yok deil ki tekrar yaratlsn. Binaenaleyh ihtiyar ile yaratmak, bir eyi yok iken dileyip var etmek demektir. Byle bir murd yaratcnn da bizatih mevcut ve ezel olmas arttr.
Materyalistler ve dier mnkirler, m'minlere ynelik olarak u ekilde sorular sorarlar: "Allah' kim yaratt? Allah'n her eyi yaratmaya gc yeterse, kendisi gibi bir Allah yaratabilir mi?". Bunlar u ekilde cevaplandrlr:
Allah'n kudret, irade ve yaratmas mmtenita (muhallere) ve vcibta (varl zorunlu olanlara) bal deildir. Muhaller, aklen imkansz olduu iin vuku bulmaz. Mesel, bir evin bizzat kendisinin varl ayn anda hem Eskiehir'de, hem de stanbul'da muhaldir. Ayn bir ey ayn anda iki veya ayr yerde bulunsa, bu takdirde birin iki veya etmesi gerekir. Bir, birdir; iki veya etmez. Ama bir eyin sureti, benzeri, kalplar pek ok yerde olabilir. Eer Allah yaratlm olsa, kadm olmayp hdis olur; vcib olmayp mmkn olur ve varlnda bakasna muhta olur. Mmkn olup yaratlar ve muhta olan varlk li-zatih zorunlu olmayp hdis olur, ezel olmam olur. Varl vcib, ezel olmayan ve varlnda bakasna muhta olan Allah deildir. O halde vcibu'l-vcd ve ezel olan Allah'n yaratlmas muhaldir, imknszdr.
Allah Tel'nn ezel olduunu bildiren nakl deliller:
"O (Allah) evvel (ncesiz, ezel) ve ahirdir..." (el-Hadd, 57/3). "De ki o Allah sameddir (ihtiyasz, herkesin dorudan doruya kendisine muhta olduu zeval bulmayan kadm ve bakdir). O dourmad ve dourulmad. Hi bir ey O'nun dengi deildir" (hlas, 112/ 1-3 ; Sa'duddin et- Taftazn, erhu'l-Maksd, I, 60-61; erhu'l Akid, s. 65-66; Seyyid erif el-Crcn, erhu'l-Mevkf, s. 469-470; Abdullatif el-Harput, Tenkihu'l-Kelm, s. 180).