My Community

hayat?n anlam?"?SLAM" => D?N? B?LG?/?BADETLER?M?Z => Kurban => Topic started by: ...Tefekkür... on November 13, 2009, 06:48:05 PM

Title: KURBAN Ve KURBAN BAYRAMIMIZ...
Post by: ...Tefekkür... on November 13, 2009, 06:48:05 PM
Kurban, kurban bayram? günlerinde ibadet niyetiyle belli hayvanlardan birini keserek yap?lan bir ibadettir. Kurban, Allah Tealâ'n?n ihsan buyurdu?u varl??a bir te?ekkürdür.

Kurban ibadeti ?slâmiyetten önce de vard?

Cenab-? Hakk'?n dostu olma ?erefiyle ?ereflenmi? bir peygamber olan ?brahim (a.s.) bir adakta bulunmu?, bir o?lu oldu?u takdirde onu Allah'a kurban edece?ini adam??t?. Aradan geçen zaman içerisinde o?ullar? olmu? ama o, ada??n? nas?lsa unutmu?tu. Rüyada o?lunu kurban ediyor görmü? ve irkilmi?ti. Hz. ?brahim bu rüyay? üç ayr? gece görmü?tür. Peygamberlerin rüyas? vahiy oldu?u gibi onlar taraf?ndan yap?lan tabirleri de vahiydir. ?brahim a.s. da rüyas?n?, o?lunu kurban etmesi gerekti?i ?eklinde tabir etmi? ve böylece bu tabir de vahiy olmu?tur. Art?k Hz. ?brahim'in bu vahyi yerine getirmesi gerekiyordu.

Elbette bu çok zordu ama Allah'tan ald??? vahye uymamas? daha zordu. ?brahim a.s büyük bir imtihan kar??s?nda oldu?unu anlad?. Hiç tereddüt etmeden Allah'a teslim oldu ve durumu o?lu ?smail aleyhi's-selâm'a açmaya karar verdi.

?imdi konu ile ilgili olarak Kur'an-? Kerim'in aç?klamalar?n? dinleyelim: Allah Teala buyuruyor:


"?brahim 'Ey Rabbim, bana iyilerden (bir o?ul) ihsan et' dedi. Biz de kendisine yumu?ak huylu bir o?ul müjdeledik. O?lu yan?nda ko?acak ça?a gelince, 'Ey o?lum, ben seni rüyamda bo?azlad???m? gôrüyorum, bir dü?ün, ne dersin ?' dedi. (?smail) Babac???m, sana ne emrolunuyorsa yap. ?n?aallah beni sabredenlerden bulacaks?n.' dedi. Her ikisi de Allah'a teslim oldular (Allah'?n emrine boyun e?diler). ?brahim, o?lunu ?aka?? üzerine yat?rd?. Biz de ona ?öyle seslendik: 'Ey ?brahim, rüyana gerçekten sadakat gösterdin, ?üphesiz ki bu apaç?k bir imtihand?.' Dedik ve ona (?smail'e kar??l?k ) büyük bir kurbanl?k fidye verdik. Kendisine sonradan gelenler için de iyi bir nam b?rakt?k. Selam olsun ?brahim'e. ??te biz iyilik yapanlar? böyle ödüllendiririz. Çünkü 0, bizim mümin kullar?m?zdand?r." (1)
Görülüyor ki, Kur'an da Hz. ?brahim'in gördü?ü rüyan?n vahiy oldu?unu teyit etmi?tir. Çünkü Cenâb-? Hak kendisine seslenirken: "Ey ?brahim, gördü?ün rüyaya gerçekten sadakat gösterdin." buyurmu?tur.
?brahim a.s, Allah'?n emrine boyun e?erek o?lunu kurban etmek üzere ?aka?? üzerine yat?r?nca Cenab-? Hak, ?smail'in yerine bir koyun kurban etmesini emretmi?tir. Bu, Allah'?n insanl??a büyük bir lütfudur. Allah, insanlar? Hz. ?brahim'in arac?l??? ile insan? kurban etmekten korumu? olmasayd? muhtemelen insanlar, insan kurban etme, gibi korkunç bir gelene?e sahip olabilirdi ve insanlar? bu korkunç gelenekten kimse de kurtaramazd?.


?brahim a.s o?lu yerine Cenâb-? Hakk'?n kendisine gönderdi?i koçu kurban etmi?tir. Böylece kurban Hz. ?brahim'den sünnet olarak bize intikal etmi?tir.

Kurban, insan?n Allah'a yakla?mas?na ve O'nun r?zas?n? kazanmas?na vesile olan bir ibadettir. "Kurban"kelimesinde bu mana vard?r. ?nsan kurban kesmekle ?brahim (a.s.) gibi Allah'a ve O'nun emirlerine ba?l?l???n?, gerekirse O'nun r?zas?n? kazanmak için her fedakârl??a katlanaca??n? göstermi? olur.

Allah'?n ho?nutlu?unu kazanmak için yap?lan her ?eyde esas olan iyi niyettir. Kurbanda da böyledir, iyi niyet ve ihlas esast?r. Bak?n?z, bu konuda Kur'an-? Kerim'de ?öyle buyuruluyor:
"Onlar?n (kurbanlar?n ) ne etleri ne de kanlar? Allah'a ula??r. Fakat O'na sadece sizin takvan?z ula??r.'' (2) Esasen Allah Teâla ancak takva sahiplerinin yapm?? olduklar? ibadetleri kabul eder. Maide suresindeki ?u ayet-i kerimeler bu konuyu bir örnek vererek aç?kl?yor. Allah Tealâ buyuruyor.


"(Ey Muhammed) Onlara Adem'in iki o?lu ile ilgili haberi hakk?yle oku. Hani her ikisi birer kurban sunmu?lard?, birinden kabul edilmi?, di?erinden kabul edilmemi?ti (Kurban? kabul edilmeyen ötekine).
-Seni öldürece?im, demi?ti. Di?eri ise :
- Allah, yaln?z kendisinden korkanlardan kabul eder, dedi ve devam etti : "Allah'a yemin ederim ki sen beni öldürmek için bana el uzatsan da ben seni öldürmek için sana el uzatacak de?ilim. Ben, alemlerin Rabbi olan Allah'tan korkar?m.'' dedi. (3)


Görülüyor ki, kurban kesenlerden biri iyi niyeti ve Allah'tan korkmas? sebebiyle sundu?u kurban kabul görmü?, di?eri ise kötü niyeti sebebiyle kurban? kabul edilmemi?tir.

Sevgili Peygamberimiz de bu konuda ?öyle buyurmu?tur :
"Amellerin k?ymeti ancak niyetlere göredir. Herkesin niyet etti?i ne ise eline geçecek olan ancak odur.''(4)

Kurban, ?slâm'daki sosyal yard?mla?ma ve dayan??man?n bir ba?ka örne?idir. Her gün dünyada say?s?z hayvan kesilir ve bundan ço?unlukla varl?kl? kimseler yararlan?r. Halbuki kurban bayram?nda kesilen kurbanlardan daha çok yoksullar ve hay?r kurumlar? istifade eder.

Kurban Bir ?badet midir Yoksa Gelenek midir?

Kurban bir gelenek de?il, kitap ve sünnetle me?rûiyeti sabit olan bir ibadettir. Kurban da zekat gibi Hicretin ikinci y?l?nda me?ru k?l?nm??t?r. Kur'an-? Kerim'de ?öyle buyuruluyor:
"Kurbanl?k deve ve s???rlar, Allah'?n size olan ni?anelerinden k?ld?k. Sizin için onlarda hay?r vard?r. O halde onlar? ön ayaklar?ndan biri ba?l? oldu?u halde keserken üzerlerine Allah'?n ad?n? an?n. Yanlar? yere yasland??? vakit onlar?n etlerinden yiyin, kanaat edip istemeyene de, isteyene de yedirin. Böylece onlar? sizin emrinize verdik ki, ?ükredesiniz."(5)

Peygamberimiz de bir hadis-i ?eriflerinde ?öyle buyurmu?lard?r:
"Ademo?lu kurban bayram? günü, Allah kat?nda kurban kesmekten daha sevimli bir i? yapmam??t?r. ?üphesiz ki o kesilen kurban k?yamet günü boynuzlar? ve k?llar? ile gelir. Hiç ?üphe yok ki, kurban?n kan? yere dü?meden önce Allah kat?nda kabul görür. Öyle ise gönüllerinizi kurban ile ho? edin."(6)

Peygamberimiz kurban? tavsiye ederlerken kendileri bizzat kurban keserek de örnek olmu?lard?r. Müslim'in rivayetine göre Enes (r.a.) ?öyle demi?tir :
"Allah'?n Resûlü, beyaz renkli iki koç kurban ederdi." (7)

Kurban?n Hükmü

?slâm alim ve müçtehitleri kurban?n hükmü hakk?nda farkl? içtihatlarda bulunmu?lard?r.

?mam Azam Ebû Hanife'ye göre kurban vaciptir. Delili de:"Rabbin için namaz k?l ve kurban kes"(8) âyet-i kerimesinin delâletiyle peygamberimizin :
"Kimin hali vakti yerinde olur da kurban kesmezse namazgah?m?za yakla?mas?n."(9) Hadisindeki vaid (korkutma) d?r. Böyle bir korkutma ancak vacip olan bir ibadetin terki için yap?l?r. Yani ?mam Azam demek istiyor ki, kurban vacip olmasayd? peygamberimiz onu terkedene böyle bir tehditte bulunmazd?.

?âfiî, Mâliki ve Hanbelîler ile Hanefîlerden ?mam Ebû Yusuf'a göre ise kurban vacip de?il, sünnet-i müekkededir.(10)
Kurban?n sünnet oldu?unu söyleyenlerin dayand?klar? delillerin bir k?sm? a?a??daki hadis-i ?eriflerdir:
Ümmü Seleme (r.a.)' den rivayete göre Peygamberimiz ?öyle buyurmu?tur:
"Bilinen on gün girdi?i vakit elinde kurban? olup kurban kesmek isteyen kimse (bedeninden) asla bir k?l almas?n, tek bir t?rnak kesmesin."(11)
Bu hadis-i ?erifte Peygamberimiz kurban? ki?inin iste?ine b?rakm??t?r. Bu ise onun vacip olmad???n? gösterir.
Bir ba?ka hadis-i ?erif ise meâlen ?öyledir:
"Üç ?ey vard?r, bunlar bana farz, size nafiledir. Onlar da vitir, kurban ve ku?luk namaz?d?r."(12)

Kurban?n hükmü (yani vacip mi sünnet mi oldu?u) hakk?ndaki bu farkl? görü? ve içtihatlar sebebiyle; bir kimsenin zekât, hac, sadaka-i f?t?r, ve kurban borcu oldu?u halde vefat edip bu borçlar?n?n ödenmesi için mal?n?n üçte birini vasiyet etse (ki ancak mal?n?n üçte birini vasiyet etmeye mezundur) mal?n?n üçte biri yeterse borçlar?n?n tamam? ödenir. Mal?n?n üçte biri borçlar?n? ödemeye yetmedi?i takdirde önce zekât borcu ödenir. Çünkü borçlar?n içerisinden önemli olan? zekâtt?r. Bu borcu ödendikten sonra mal? artarsa hacc? yapt?r?l?r. Bundan sonra sadaka-i f?t?r borcu ödenir. Daha sonra da mal? kal?rsa kurban borcu ödenir.

Kurban Kimlere Borçtur?

Kurban, mukim olan ve sadaka-i f?t?r nisab?na malik olan her kad?n ve erkek müslümana vaciptir.
Bu tariften ?u anla??l?yor: Müslüman olmayan, seferde bulunan müslümana ve fakir olana kurban vacip de?ildir.

Hz. Ebû Bekir ile Hz. Ömer seferde bulunduklar?nda kurban kesmemi?lerdir. ?ayet seferde olan kimse kurban kesmek isterse, kurban kendisine vacip oldu?u için de?il, nafile olarak kesebilir, kesmedi?i takdirde sorumlu olmaz.

?mam Azam Ebû Hanife ile Ebû Yusuf'a göre kurban?n vacip olmas?nda ak?l ve erginlik ça??na gelmi? olma ?art de?ildir. Yani zengin olan çocu?un ve delinin mallar?ndan babalar? veya vasileri kurban keserler. Bu kurbanlardan sadece kendileri yiyebilir, ba?kalar? yiyemez.

?mam Muhammed ile ?mam Züfer'e göre kurban?n vacip olmas? için ak?1 ve erginlik ça??na gelmi? olma ?artt?r. Bu itibarla zengin olan çocuklarla deli olanlar?n mallar?ndan kurban kesilmez. (13) Fetvâ da bu görü?e göredir, yani zengin de olsalar çocuklarla delilerin kurban kesmesi gerekmez. (14)

Zenginli?in Ölçüsü

Herhangi mali bir ibadetin borç olmas? için ön görülen zenginlik ölçüsü 'Nisap' kelimesi ile ifade edilmektedir.
Kurban nisab?, ki?inin temel ihtiyaçlar? olan oturacak evi, evinin yeter derecede e?yas?, binek için olan hayvan?, üç kat elbisesi, kendisinin ve bakmakla yükümlü oldu?u kimselerin bir y?ll?k nafakalar?ndan ve borcundan fazla 80, 18 gr. alt?n veya bunun k?ymeti para ve e?yaya malik olan kimse kurban kesecek kadar zengin demektir. Bu kimseye y?lda bir defa kurban günlerinde kurban kesmek vacip olur.
Bu ölçü ayn? zamanda zekat için de geçerlidir. Ancak zekat nisab?nda mal?n?n art?c? olmas? ve üzerinden bir y?l geçmi? bulunmas? ?artt?r.
Kurban nisab?nda bunlar aranmaz. Kurban kesme günlerinde zengin olan kimseye kurban kesmek vacip olur.

Hangi Hayvanlar Kurban Edilir?

Kurban edilecek hayvanlar; koyun, keçi, deve, s???r ve mandad?r.

Bu hayvanlardan devenin 5, s???r ile mandan?n 2 ve koyun ile keçinin 1 ya??n? doldurmu? olmalar? gerekir. Ancak koyunlar alt? ay? tamamlad?klar? halde bir ya??n? doldurmu? gibi gösteri?li olurlarsa bunlar da kurban edilebilir.

Bir koyun veya keçiyi ancak bir ki?i kurban edebilir. Fakat s???r, manda ve deve yedi ki?iye kadar ortakla?a kurban edilebilir. Ortaklar?n tek veya çift olmalar?nda bir sak?nca yoktur.

Ortaklar?n hepsi ibadet niyetiyle kat?lmak durumundad?r. Meselâ ortaklardan biri vacip olan kurban?, di?eri adak kurban?, bir di?eri de nafile kurban? niyet edebilir. Çünkü hepsinin niyeti ibadettir. Fakat ortaklardan biri her hangi bir ibadet de?il de et kasdiyle kat?lm?? olsa bu sahih olmaz, di?erleri de niyet etmi? olduklar? kurban? kesmi?, say?lmazlar.

Hangi Ay?plar Hayvan?n Kurban Olmas?na Mani Olur?

Bilindi?i üzere kurban bir ibadettir. Bunun için kurbanl?k hayvanlar?n kusursuz olmalar? esast?r. Her kusur olmasa da baz? kusurlar kurbana manidir. Bu kusurlar k?saca ?unlard?r:
-?ki veya bir gözü kör olan,
-A??r? derecede zay?f olan,
-Kesim yerine yürüyerek gidemeyecek derecede aksak olan,
-Kula??n?n, kuyru?unun veya tenasül organ?n?n üçte birinden fazlas? gitmi? olan,
-Di?lerinin yar?dan fazlas? dü?mü? olan,
-Do?u?tan kula?? ve tenasül organ? olmayan,
-Koyun ve keçide bir, s???rda iki memesi kurumu? olan,
-Burnu kesilmi? olan,
-Dilinin ço?u kesilmi? olan,
-Ölüm derecesinde hasta olan.
Böyle kusuru olan hayvanlar? kurban etmek câiz de?ildir. Bunun için kurbanl?k sat?n al?n?rken kusurlu olup olmad???na dikkat etmek gerekir.
Kurban, bayram namaz? k?l?nan yerlerde namazdan sonra olmak üzere bayram?n ilk üç günüdür. (?afiîlerde dördüncü günü de olabilir.)
Arefe günü veya bayram?n ilk üç gününden sonra kurban kesmek, kurban olmaz. Peygamberimiz buyuruyor :
"Bu günümüzde yapaca??m?z ilk ?ey bayram namaz? k?lmakt?r. Sonra evlerinize dönüp kurban kesmek olacakt?r. Her kim böyle yaparsa sünnetimize uygun i? yapm?? olur. Kim önce kurban keserse o da ancak ailesine bir et sunmu? olur, bu kesti?i kurban olmaz.''(15)

Kurban?n Bedelini Yoksullara Vermekle Kurban Kesilmi? Olur mu?

Baz? kimseler hemen her y?1 kurban bayram?nda bu soruyu sorarlar: Hayvan? kesmeden canl? olarak veya bedelini yoksullara vermekle kurban kesilmi? olur mu? Kurban?n rüknü, kurban edilmesi câiz olan hayvanlardan birini kesmek oldu?undan, hayvan? kesmeden canl? olarak veya bedelini yoksula vermekle kurban ibadeti yerine getirilmi? olmaz, bu ancak sadaka olur.
Yaln?z kurban kendisine vacip olan kimse sat?n ald??? kurban? her hangi bir sebeble kurban günlerinde kesmez veya hiç kurban sat?n almaz ise kurban günleri geçtikten sonra, bu kimse kurbanl?k hayvan?n?n k?ymetini fakirlere sadaka olarak verir. Sat?n al?p kesmedi?i kurban?n? ise canl? olarak fakire verir. Kurban günleri geçtikten sonra daha önce sat?n al?nm?? kurbanl?k art?k kesilmez.

Kurban? kesebiliyorsa kendisi keser. Çünkü bu bir ibadettir. Onu, ki?inin kendisinin yapmas?, ba?kas?na vekâlet vermesinden daha faziletli ve sevapt?r. Peygamberimiz vedâ hacc?nda yüz deve kurban etmi?, bunlar?n altm?? üç tanesini bizzat kendileri kesmi?, kalanlar?n? da Hz. Ali'ye vekâlet vererek kestirmi?tir.(16) ?ayet kendisi kesemiyorsa o takdirde ehil olan birisine vekâlet vermek suretiyle kestirir ve kendisi de orada haz?r bulunur. Peygamberimiz k?z? Hz. Fât?ma'ya :
"Kurban?n kesilirken orada haz?r bulun. Zira i?lemi? oldu?un her günah, kurban?n kan?ndan ilk damlas? yere dü?tü?ünde, ba???lan?r" (17) buyurmu?tur.

Az önce de söyledi?imiz gibi, kesebiliyorsa kendisi, kesemiyorsa ehil olan birisine kestirmelidir. Hayvan kesmede ehil olmayan yani bunu beceremeyen kimseler, hayvana eziyet ederler ki, bu haramd?r, günaht?r. Bir ibadet yap?l?rken günah i?lenmez.
Hemen her y?l kurban bayram? günlerinde televizyon ekranlar?na yans?yan görüntüler, seyredenlere büyük rahats?zl?k vermektedir. Bu görüntülerin ortadan kalkmas?, kurbanlar?n ehil olan kimseler taraf?ndan kesilmesine ba?l?d?r. Ehil kimse bulamayanlar kurbanlar?n? mezbahalarda kestirmelidirler.

Yurtd???nda bulunanlardan kurbanlar?n? memleketlerinde kestirmek isteyenler, bir tan?d?klar?na vekâlet vermek suretiyle kurbanlar?n? kestirebilirler. Böyle yapt?klar? takdirde hem kurbanlar? kesilmi?, hem de daha iyi de?erlendirilmi? olur.

Kurban Nas?l Kesilir?

Hayvan incitilmeden kesilecek yere götürülür. Devenin d???ndakiler k?bleye kar?? sol taraflar? üzerine yava?ça yat?r?l?r. Kolayl?k olmas? için üç aya?? da ba?lan?r. Sonra kesecek olan:
"Allahü ekber, Allahü ekber, lâ ?lâhe illallahü vellahü ekber, Allahü ekber ve Lillahilhamd. Bismillâhi Allahü ekber'' der, ara vermeden büyük ve keskin bir b?çakla keser.
Sadece "Bismillâhi Allahü ekber'' diye kesse de olur.
Usulüne göre bir kesim yapm?? olmak için, hayvan?n yemek ve nefes borular? ile iki ?ah damar?n?n kesilmesi gerekir.
Kurban kesildikten sonra sahibi, Allah r?zas? için iki rekat namaz k?lar, sonra da dua ederek Cenâb-? Hak'tan dileklerde bulunur.

Kurban Etinin Taksimi

Deve ve s???r gibi hayvanlar ortakla?a kurban edildi?inde etleri ortaklar aras?nda tahmini olarak de?il, tart?larak taksim edilir. Ancak bir ailenin fertleri için kurban edilen hayvan?n etini taksim etmek gerekmez. Bunun gibi ortakla?a kurban kesenler kurban etini tamamen yoksullara veya bir hay?r kurumuna verecek olurlarsa yine kurban etini taksim etmeleri gerekmez.
Kurban etinin hepsini yoksullara sadaka olarak da??tmak veya kendisi ve çoluk çocu?u için al?koymak caiz ise de, en uygun olan?, kurban etini üçe taksim edip, birini kurban kesmeyen yoksullara sadaka olarak da??tmak, bir bölümünü de akraba, tan?d?k ve kom?ulara ikram etmek, birini de kendi çoluk çocu?u ile yemektir.

Kurban etinden müslüman olmayan kom?ulara da vermek caizdir.

?ayet kurban kesen kimsenin çoluk çocu?u kalabal?k ve hali vakti de çok iyi de?ilse bu takdirde kurban etini sadaka ve hediye olarak da??tmay?p, tamam?n? çoluk çocu?u için al?koymas? daha uygun olur. Çünkü kan ak?tmakla kurban vecibesi yerine getirilmi?tir.

Bayram

Peygamberimizin Mekke'den Medine'ye hicretlerinin ikinci y?l?nda me?ru k?l?nm??t?r.

Peygamberimiz Medine'ye hicret buyurduklar?nda Medinelilerin e?lendikleri iki günleri vard?. Peygamberimiz: "Bu günler ne oluyor?" diye sordu?unda, onlar "Biz cahiliyette bu günlerde oynay?p e?lenirdik.'' dediler. Bunun üzerine peygamberimiz : "Bunlar?n yerine Allah Teâla size daha hay?rl? iki gün verdi: Ramazan bayram?, kurban bayram?" (18) buyurdu. Ramazan bayram? namaz? gibi kurban bayram? namaz? da vaciptir ve Cuma namaz?n?n ?artlar?na tabidir. Yani Cuma namaz?n? k?lmakla yükümlü olanlar, bayram namaz?n? k?lmakla da yükümlüdürler. Ancak Cuma namaz? farz, bayram namaz? ise vaciptir.

Bayram namaz?

Güne? do?duktan ve kerahet vakti ç?kt?ktan sonra, ö?leye kadar k?l?n?r. Herhangi bir sebeple ilk günü k?l?namazsa ertesi günü k?l?n?r. Bayram namaz? Cuma namaz? gibi ancak cemaatle k?l?n?r. ?ki rekatt?r. ?öyle niyet edilir:
"Niyet ettim Allah r?zas? için kurban bayram namaz?n? k?lmaya, uydum imama.'' Bundan sonra tekbir al?n?r. Birinci rekatta "Süphaneke" okunur. Sonra imam aç?ktan, cemaat taraf?ndan da gizlice üç defa "Allahü ekber" diye tekbir al?n?r. ?lk iki tekbirde eller yukar? kald?r?l?r, sonra yanlara sal?verilir. Üçüncü tekbirin pe?inden eller yanlara sal?verilmeyip ba?lan?r. ?mam Fatiha ve sure okur; cemaat dinler. Sonra di?er namazlarda oldu?u gibi rukû ve secde yap?l?r. ?kinci rekata kalk?ld???nda imam önce Fatiha ve sûre okur. Sonra birinci rekatta oldu?u gibi üç defa tekbir al?n?r. Her üç tekbirde de eller yukar? kald?r?l?p yanlara sal?verilir. Dördüncü tekbir ile rukûa gidilir ve secdeler yap?larak oturulur, tehiyyât ve salli barik okunur, sonra selâm verilir.

Bayram Gecesi ve Günlerinde Yap?lmas? Müstehap Olan ?eyler

a) Bayram gecelerini dua ve ibadetle ihya etmek, kaza namaz? k?lmak, Kur'an okumak ve Allah Teâlâ'dan af ve ma?firet dilemek. Çünkü dualar?n makbul oldu?u gecelerden birisi de bayram geceleridir. Nitekim Peygamberimiz ?öyle buyurmu?tur:
"Ramazan ve kurban bayram? gecelerini, sevab?n? umarak ibadetle geçiren kimsenin kalbi, kalplerin öldü?ü gün ölmez."(l9)
b) Bayram sabah? erken kalkarak y?kan?p temizlendikten sonra namaza gitmek.
c) Güzel koku sürünmek.
d) Temiz ve yeni elbise giyinmek.
e) Gücü yetiyorsa namaza yürüyerek gitmek.
f) Güler yüzlü ve sevinçli görünmek.
g) Yoksullara çokça sadaka vermek.
h) Bayram namaz?na giderken yolda tekbir getirmek.
i) Kurban kesecekse kurban etinden yiyinceye kadar oruç tutuyormu? gibi bir ?ey yiyip içmemek.
j) Kurban etinden iftar etmek. Çünkü peygamberimiz böyle yaparlard?.
k) Çoluk çocu?una bolluk göstermek.
Bütün bunlar bayramda yap?lmas? müstehap olan i?lerdir.

Bayram günleri sevinç günleridir. Bu günlerde sevinçli ve güler yüzlü görünmek tavsiye edilmi?tir.


Bu itibarla bayram?n toplum hayat?m?zda üstün yeri ve de?eri vard?r. Bayram günleri toplum ?uuru bütünle?ir. Toplum fertleri birbirleriyle sevinip kayna??r. Hayat?n bitmek tükenmek bilmeyen s?k?nt?lar? içinde bunalan, bitkin ve yorgun hale gelen insanlar? bayramlar dinçle?tirir ve çal??ma azimlerini art?r?r.


Bu günlerde akraba ve kom?ular?m?zla olan ili?kilerimiz kuvvetlenir, birlik ve karde?li?imiz güçlenir. Bayram sabah? camilerimizi dolduran kalabal?klar?n hep birlikte ve içtenlikle yüce Allah'a yönelmeleri, O'ndan af ve ba??? dilemeleri ayr? bir önem ta??r. Çünkü böyle bir amaçla bir araya gelen, ayn? iman ve heyecan? ta??yan topluluklar? yüce Allah'?n rahmeti ku?at?r ve onlar? affeder.


Bu günlerde annemizin-babam?z?n ellerini öpüp hay?r dualar?n? almal?y?z. Dinimizde Allah'a ibadetten sonra anne ve babaya sayg? ve iyilik emredilmi?, onlara kar?? "öf" demek dahi yasaklanm??t?r. Akraba ve kom?ularla tebrikle?erek, kar??l?kl? sevgi ve sayg? duygular? aktar?lmal?, kar??la?t???m?z herkesle selâmla?arak tebrikle?meliyiz. Tan?d?klar?m?z? ziyaret ederek hat?rlar?n? sormal? ve gönüllerini almal?y?z. Hastahanelerde ve evlerde yatan hastalar? görmeli, ?ifa dileklerimizi sunmal?y?z. Yetimlerle ve kimsesiz çocuklarla ilgilenip onlar? ok?amal? ve onlara anne ve baba gibi davranmal?y?z. Çevremizdeki yoksullara ve bak?ma muhtaç çocuklara yard?m ellerimizi uzatmal?, onlar?n da bayram sevinci ya?amalar?n? sa?lamal?y?z.


Bizden hay?r dua bekleyen ölülerimizin mezarlar?na giderek onlara dua etmeli, ruhlar? için hay?r ve hasenatta bulunmal?y?z. Tan?d?klar?m?zdan darg?n olanlar? bar??t?rmaya çal??mal? ve aralar?n? bulmal?y?z. Her zaman oldu?u gibi bayram günlerinde de ?slâm'?n emretti?i ?ekilde çevremizdeki insanlara iyi davranmal?, incitici ve zarar verici davran??lardan sak?nmal?y?z. Bütün bunlar, toplumu olu?turan fertleri birbirleriyle kayna?t?rarak milli birli?in sa?lanmas?nda ve toplumu rahats?z eden ayr?l?k ve dü?manl?klar?n yok olmas?nda etkili olur. Bu duygularla hepinizin kurban bayram?n? tebrik ediyor, daha nice bayramlara sa?l?kla, huzurla eri?memizi Cenâb-? Hak'tan diliyorum. Mübarek bayram?n ülkemize, ?slâm alemine ve bütün insanl??a iyilik ve hay?rlar getirmesini diliyorum. Cenâb-? Hak yapt???m?z ibadetleri ve kesece?imiz kurbanlar? r?zas?na muvaf?k eylesin ve bizi kendisine ibadetten ay?rmas?n. Amin.


1- Saffât, 100-111.
2- Hacc, 37.
3- Maide, 27-28.
4- Buharî, Bedülvahiy, 1.
5- Hacc, 36.
6- Tirmizî, Adâhî, 1; ?bn Mâce, Adâhî, 3.
7- Müslim, Adâhî 3, ?bn Mâce, Adâhî, 2.
8- Kevser, 2.
9- ?bn Mâce, Adâhî, 2.
10- Mebsût, c. 12, s. 8, Neylülevtar, c. 5, s. 126.
11-Müslim, Adâhî, 7.
12- Ahmed b. Hanbel.
13- Bedayiu's-sanayi, Beyrut, 1974, c. 5, s. 64.
14- Reddülmuhtar, c. 5, s. 309.
15- Buhari, Adâhî, 1.
16- Müslim, Hac, 19.
17- Et-Tergib ve't-Terhîb, Beyrut, 1968, c. 2, s. 154.
18- Ebû Davût, Salat, 245.
19- Mecmeu'zevâid, Beyrut, 1967, c. 2, s. 198.

--------------------------------------------------------------------------------
Kaynak:
1) Diyanet Ayl?k Dergisi 2000 Mart'dan yararlan?lm??t?r