Benim Topluluğum

Bilim ve teknoloji => Merak merkezi => bilim ve ncleri => Konuyu başlatan: MiM - Kasım 03, 2009, 11:58:38 öö

Başlık: Robert Bosch
Gönderen: MiM - Kasım 03, 2009, 11:58:38 öö
Robert Bosch

(http://www.speedieauto.com.au/images/robert_bosch.jpg)

Alman sanayici Bosch motorlu aralar iin elektrik donanm reten dnya apnda bata gelen firmay kk bir tesisat dkkanndan balayarak kurdu. 20. yzyln banda hemen hemen her otomobile taklan manyetoyu gelitirerek dnya apnda nlendi.

Bosch Schwaebische Alb dalarnda bir ky olan Albeck'de bir ifti ailesinin oniki ocuunun onbirincisi olarak dnyaya geldi. Ailesinin balca gelir kaynan, arabaclarn geceledikleri ve atlarn deitirdikleri bir han oluturuyordu.

Tren hatt dendiinde ailece Ulm'e tandlar. Bosch ince tesviyecilik dalndaki rakln tamamladktan sonra lkesinden ayrld. 1884'te ABD'ye giderek burada Thomas Alva Edison ile birlikte alt ve ardndan da ngiltere'ye gitti.

Ondan iki yl sonra da 10.000 marklk bir sermaye ile Stuttgart'ta bir tesisat, ince tesviyecilik ve elektroteknik irketi kurdu. 1887'de bir arkadann kzkardei olan Anna Kayser ile evlenerek iki ocuk sahibi oldu.


Bosch, bir makinac kalfa ve bir rak ocukla birlikte her trl elektrik tesisat onaryor ve telefon, ev telgraf ve paratoner (yldrmsavar) gibi aygtlar monte ediyordu.

1887'de gazl motorlar iin rettii manyetoyu izleyen yllarda giderek gelitirdi. Elde ettii baarlar yznden tesisat firmasnn kapasitesini gznde bytt. Yeni makine alm iin fazla yatrm yapt ve 1890'da parasal skntya dt. Ancak 1897'de ekonomik skntsn atlatabildi.


Kendisi tarafndan retilen manyeto artk bir motorlu araca, bir Dioa-Bouton Tekerleklisine taklabildi. Bosch bundan be yl sonra kesin baarya ulat. Proje mhendisi Gotdob Honold bujilerle bir yksek gerilim manyetosu gelitirdi. Bir aygt ateleme hz ve dakiklik asndan tm rakip firmalarn rnlerinden stnd.

Ayrca hzl alan benzinli motorlarn gelitirilmesi zerinde etken oldu. Aradan ok gemeden Bosch hemen hemen btn byk otomobil firmalarndan sipari almaya balad.


Yeni yzyla girdikten birka ay sonra, bu arada 45 kii altran Bosch, Stuttgart'a tand. Elektroteknik fabrikasn plnlarken ABD'de edindii deneyimlerden yararland.

Modera i blmn gz nnde tutarak imalathanelerini donatt. Sk sk "Kzl Bosch" olarak nitelendirilen sanayici, Almanya genelinde ancak 1918'de kabul edilen 8 saatlik i gnn 1906'da uygulayarak sosyal tutumunu kantlad.


1910'da fabrikasnda alanlara Cumartesileri leden sonra izin verdi. Dier iletmelerin ounda o tarihte haftada alt tam gn allyordu. irketi 1913'te 7 haftalk bir ii mcadelesine sahne olunca, Bosch iverenler birliine katld. O tarihe kadar bu rgte ye olmay reddetmiti.


Birinci Dnya Sava patlak vermeden nce Bosch rnlerinin % 90'n d lkelere satyordu. irketi, motorlu tatlar iin buji, k makinesi, ak, starter, far vb. paralardan oluan ilk standart elektrikli donanm sunuyordu.

ngiltere, Fransa ve ABD'de kendi irketleri ve temsilcilikleri bulunmaktayd. Her ne kadar sava baladnda d lkelerden salad kazan elden gittiyse de, sava iin yapt retim bunu kat kat kartyordu. Bosch bu kazancnn byk bir blmn Neckar kanalnn inas iin kurulan bir vakfa devretti. 1916'da firmasn anonim irkete evirdi.


Her zaman teknikteki yenilikleri gz nnde bulunduran Bosch, Birinci Dnya Sava sona erdikten sonra aratrmaya byk paralar ayrd ve iletmesini giderek bytt.

zel hayatnda 20'li yllarda kaderin birka sillesine katlanmak zorunda kald. Olu mltipl skleroz hastalndan ld gibi, ocuunun lmn kabullenemeyen kars da geirdii ar depresyonlar yznden hastanelerde baklmak zorunda kald. Bosch 1926'de boand ve bir yl sonra Margarete Woerz ile evlenerek bir kz ocuk sahibi oldu.

Yine 1927'de alanlara irkette uzun yllar altktan sonra, emekliliklerinde parasal destek salayan Bosch Yardm ad altnda toplumsal bir kuruluu hayata geirdi. Ne var ki, 30'l yllarn bandaki dnya ekonomik buhran 1937'den beri Robert Bosch GmbH adn tayan bu kuruluu da etkiledi. Satlar hissedilir derecede gerilerken alanlarn kimisine yol vermek gerekti.

Bosch' un fabrikalar kinci Dnya Sava'nda geni apta ykldlarsa da kendisi buna tank olmad. irketin kurucusu 1942 ylinda 80 yanda Stuttgart'ta hayata veda etti. Fabrikalar yeniden ina edildikten sonra retim yelpazesine buzdolaplar ve dier elektrikli ev aletleri eklendi.