Haziran 17, 2019, 08:46:43 ÍÍ
Haberler:

Sonra g├Âz├╝n├╝, tekrar tekrar ├ževir bak; g├Âz (arad├Ż├░├Ż bozuklu├░u bulmaktan) ├óciz ve bitkin halde sana d├Ânecektir. (Mulk -4)

├Łdeal Din E├░itimi Nas├Żl Olmal├Ż?

Ba■latan MiM, Nisan 22, 2011, 03:27:43 ÍÍ

« ÷nceki - sonraki »

0 ▄ye ve 1 Ziyaretši konuyu incelemekte.

MiM

├Łdeal Din E├░itimi Nas├Żl Olmal├Ż?

    D├ŁN E├É├ŁT├ŁM├Ł hakk├Żnda belki de ilk s├Âylenecek ├żey, bu kavram├Żn de├░i├żik ├ževrelerce de├░i├żik anlamlarda kullan├Żld├Ż├░├Żd├Żr. Baz├Żlar├Ż, din e├░itimi denince sadece okullarda ya da Kur’├ón kurslar├Żnda verilen din e├░itimini anl├Żyor. B├Âyle anlay├Żnca da, ├žocu├░a din e├░itimi on be├ż ya├ż├Żndan sonra verilsin gibi kendince ├Ânerilerde bulunabiliyor. Fakat ideal din e├░itimi bu tan├Żmdan ├žok daha geni├ż bir ├žer├ževeye sahiptir.
    ├Łsl├óm’da din e├░itimi, bir a├ž├Żdan bak├Żl├Żrsa ├žocuk do├░duktan itibaren, bir a├ž├Żdan bakarsan├Żz ondan da ├Ânce, e├ż se├žimiyle birlikte ba├żlar. Bu e├░itimi e├ż se├žimiyle ba├żlatan din ├ólimleri, uygun bir e├ż se├žilmedi├░i takdirde ├žocu├░un ilk ve temel okulu olan evde ta├żlar├Żn hi├žbir zaman yerli yerine oturmayaca├░├Żn├Ż hakl├Ż olarak ├Âne s├╝rerler.

    Dinimize g├Âre e├░itim, ne sadece okul duvarlar├Ż aras├Żna ne sadece eve, ne de belli bir ya├żtan sonras├Żna hasredilen bir ├żeydir; daha ├žok “hayat boyu ve her yerde” bir niteli├░e sahiptir.

    Bu a├ž├Żdan bak├Żld├Ż├░├Żnda, ├žocuk do├░du├░u andan itibaren ona verilen her ├żey e├░itim kapsam├Żna girer. Onun emzirilmesi, alt├Żn├Żn temizlenmesi, kuca├░a al├Żnmas├Ż, sevilmesi bile bu e├░itimin bir par├žas├Żd├Żr. Neyin e├░itim olup olmad├Ż├░├Żyla ilgili bir soruya dinin verece├░i cevap, “├çocu├░un duygular├Żn├Ż, d├╝├ż├╝ncelerini, beden├« geli├żimini, Rabbine olan yak├Żnl├Ż├░├Żn├Ż, ileride olgun bir iman sahibi olup olmamas├Żn├Ż etkileyecek her ├żey e├░itimin konusudur” olacakt├Żr. O bak├Żmdan okulda ├Â├░retmenlerden ├Ânce evde anne baba, ├žocuk i├žin en ├Ânemli “e├░itici” olduklar├Żn├Żn fark├Żnda olmal├Żd├Żrlar.



    G├╝n├╝m├╝z geli├żim psikolojisi bilgileri de bu yarg├Żyla uyum halindedir. Uzmanlar, ├žocu├░un 0-7 ya├ż aras├Żndaki e├░itiminin asla ihmal edilmemesi gerekti├░ini belirtmektedirler. Hele hele “el kadar ├žocuk ne anlar” anlay├Ż├ż├Ż ├žok yanl├Ż├ż bir ├ž├Żkarsamad├Żr. ├ç├╝nk├╝ o hi├žbir ├żeyden anlamad├Ż├░├Żn├Ż sand├Ż├░├Żm├Żz ├žocuk bir ya├ż├Żna kadarki d├Ânemde anne ve baban├Żn konu├żmalar├Żyla, kelimeleriyle haf├Żzas├Żn├Ż doldurur. Sonra da ya├ż├Żn├Ż tamamlamaya yak├Żn haf├Żzas├Żna ald├Ż├░├Ż kelimeleri kullanmaya yeltenir. Telaffuzu kolay kelimelerle de bunu ba├żar├Żr.

    Yine bu d├Ânemde ├žocu├░un konu├żmaya ba├żlamas├Żn├Żn yan├Żs├Żra, emeklemesi, d├╝├że kalka y├╝r├╝me egzersizleri yapmas├Ż da daima bir “├Â├░renme faaliyeti” i├žinde oldu├░unun delilidir.

    ├ľte yandan, ├žocu├░un hayat boyu s├╝recek karakterinin kimi psikologlara g├Âre ilk d├Ârt ya├ż, kimilerine g├Âre ise ilk yedi ya├żta ├żekillendi├░i hususu ├žok ├Ânemli bir tespittir. Hal b├Âyle olunca, psikologlar taraf├Żndan “ahl├ók├« geli├żmesi” ├żeklinde nitelenen inan├ž ve ahl├ók kurallar├Ż ├žocu├░a do├░ru bi├žimde verilmelidir. ├ç├╝nk├╝ bu kurallar i├ž kontrol g├╝c├╝ denilen vicdan├Żn geli├żmesini de beraberinde getirir. ├Ł├ž kontrol g├╝c├╝n├╝n geli├żimi demek, ├žocu├░un kendi kendisini y├Ânetme yetene├░i demektir. Aile ve ├ževre fakt├Âr├╝n├╝n olu├żturdu├░u d├Ż├ż kontrol g├╝c├╝, i├ž kontrol├╝n geli├żmesine paralel olarak etkisini azalt├Żr.

    ├çocu├░un ilk ya├żlar├Żnda konu├żmay├Ż kavramas├Żndan sonra dini duygu ve d├╝├ż├╝ncelerin sa├░l├Żkl├Ż bir zeminde y├╝r├╝mesi i├žin ├Â├░retilecek ilk ├żey, Peygamber Efendimizin emirleri do├░rultusunda “L├ó il├óhe illALLAH (cc) (cc) (cc)” lafz├Ż ya da c├╝mlesi olmal├Żd├Żr. ALLAH (cc) (cc) (cc)’├Żn varl├Ż├░├Żn├Ż ve birli├░ini ifade eden bu gizemli ve ├╝rpertili ger├žekle hayata ba├żlayan ├žocuk, o k├╝├ž├╝k ya├żta b├╝y├╝k ad├Żmlara, yarat├Żl├Ż├ż gayesine haz├Żrl├Żk i├žin en ciddi ba├żlang├Ż├ž a├żamas├Żn├Ż ge├žmi├ż demektir. Aileler bu konuyu asla ihmal etmemelidirler.

    ├çocu├░un hayata ad├Żm att├Ż├░├Ż, d├╝├że kalka y├╝r├╝mesini ├Â├░rendi├░i ve yar├Żm yap├Żldak kelimeleri telaffuz edip ailenin ne├że kayna├░├Ż haline geldi├░i bu s├╝re├žten itibaren “oyun” da asla ihmal edilmemesi gereken bir eylemdir. Bu s├╝re├žte sevgili Peygamberimizin “├çocu├░u olan ├žocukla├żs├Żn” buyru├░u ebeveyn taraf├Żndan ilke edinilmeli ve ├žocuklar├Ż e├░lendirmek, onlarla oyunlar oynamak i├žin ├Âzel ├žaba sarf edilmelidir.

    ├ç├╝nk├╝ oyun ├žocuklar├Żn en sevdi├░i eylemdir. Anne baban├Żn ve di├░er aile bireylerinin ├žocukla oyun oynamas├Ż, ├žocukla aile fertleri aras├Żndaki ili├żkiler i├žin sa├░lam bir zemin olu├żtururken, ayn├Ż zamanda ├žocu├░un zek├ós├Żn├Ż geli├żtirip, psikolojik a├ž├Żdan geli├żimine de ciddi manada katk├Ż yapacakt├Żr. Biricik ├Ânderimiz olan Peygamber Efendimizin ├žocuklar├Ż oynamaya, e├░lendirmeye te├żvik etmesinin yan├Ż s├Żra, kendisinin de ├žocuklarla bizzat oynad├Ż├░├Ż, torunlar├Żn├Ż omuzlar├Żna ve s├Żrt├Żna bindirdi├░i, b├Âylelikle onlar├Ż g├╝ld├╝r├╝p e├░lendirmesi oyun konusunun ├Ânemini b├╝t├╝n├╝yle ortaya koymaktad├Żr.

    ├çocu├░un alg├Żlamas├Żn├Żn artt├Ż├░├Ż, karakterinin ├żekillenmeye y├╝z tuttu├░u bu d├Ânemde ├žocuk, anne baban├Żn yan├Żnda namaz ibadetiyle, dua ibadetiyle tan├Ż├żacak ve onlar├Ż g├Âzlemleyecektir. Taklit y├Ânteminin genel ge├žer oldu├░u bu d├Ânemde anne ve baba ├žocu├░a ├žok iyi bir ├Ârnek te├żkil etmelidirler. ├çocu├░a dini e├░itim vermede anne baban├Żn ├Ârnek olmamas├Ż durumunda ba├żar├Ż ├żans├Ż olduk├ža zay├Żft├Żr. ├ç├╝nk├╝ ├žocu├░a ├Ârnek te├żkil edemeyen aile bireylerinin ├žocu├░a dini e├░itim vermesi m├╝mk├╝n olmad├Ż├░├Ż gibi, verse de etkili olamaz.



    Din e├░itim ve ├Â├░retiminde en ideal y├Ântem, ├žocukla birlikte ibadet etmek, ona anlayabildi├░i bir dille ibadetin ├Ânemini kavrat├Żp, ibadete te├żvik etmektir. ├çocu├░a e├░itim ve ├Â├░retim s├Żras├Żnda onun psikolojik durumu g├Âzden ├Żrak tutulmamal├Żd├Żr. Korkutucu ├Ârnekler yerine, ergenlik ├ža├░├Żna de├░in biteviye sevdirici, te├żvik edici ├Ârnekler verilmelidir.

    Bu d├Ânemde ho├żg├Âr├╝ ve m├╝samaha etken unsurlar olarak ├Âne ├ž├Żkar├Żl├Żrken, ├žocukla olan ileti├żim beden diliyle g├╝├žlendirilmeli ve sevgi muhteval├Ż s├Âzc├╝klerin albenisi ku├żan├Żlmal├Żd├Żr. Sevgi i├žerikli kelimeler, g├╝zel s├Âzler, takdir ve iltifat y├╝kl├╝ kelimeler, ├žocu├░un inan├žla olan ba├░lar├Żn├Żn kavile├żmesini sa├░larken, ├žocu├░un aileyle olan ba├░lar├Żn├Ż da olumlu olarak etkileyecektir.

    Ayr├Żca, ibadet sonras├Żnda ├žocu├░un ba├ż├Żn├Ż ok├żamak, s├Żrt├Żn├Ż s├Żvazlamak, onu takdir dolu kelimelerle y├╝reklendirmek, daha ├žok manevi i├žerikli ├Âd├╝llendirmelerdir. Bu ├Âd├╝llendirme bi├žimi ├žocu├░a ├Âzg├╝ven, huzur ve inan├ž a├ż├Żs├Żn├Żn da etkili olmas├Żn├Ż sa├░layacakt├Żr.

    Sevgide dengeli olmak, bu nokta da ├Ânemli bir fakt├Ârd├╝r. En sevdiklerimizi ├žocu├░unda sevmesi i├žin ayn├Ż zamanda l├╝zumlu da bir hareket tarz├Żd├Żr. Disiplinli sevgi ├żeklindeki bir vasat sevgi, ideal bir sevgi bi├žimidir. ├çocu├░un ilk m├╝rebbiyeleri olan anne ve babalar verdikleri e├░itimde, sevgi, anlay├Ż├ż, merhamet, d├╝zen, disiplin gibi davran├Ż├ż ├żekillerini ├Âne ├ž├Żkarmal├Żd├Żrlar.

    Yine bu ko├żutta ebeveynler ├žocu├░un yeti├żtirilmesi i├žin seferber olurken, ├žocuklar├Żn├Żn hay├Żrl├Ż bir evlat olmas├Ż i├žin y├╝ce Yarat├Żc├Żya el a├ž├Żp, yalvar├Żp yakarmay├Ż da asla ihmal etmemelidirler. Tabii yakar├Ż├żlar├Żnda “d├╝nya hayat├Żn├Żn s├╝s├╝, meyvesi olan” ├žocuk nimetini kendilerine bah├żetti├░i i├žin ├ż├╝kran duygular├Żn├Ż da mutlaka sunmal├Żd├Żrlar.

    ├çocu├░a temel e├░itimin verildi├░i bu s├╝re├žte anne ve babalar birlikte hareket etmeli ve g├Ârevlerini ihmal etmedikleri gibi, asla birbirlerine de b├Żrakmamal├Żd├Żrlar. Taraflardan birinin bu sorumlulu├░u y├╝klenmekten ka├ž├Żnmas├Ż e├░itimin yar├Ż yar├Żya sekteye u├░ramas├Ż demektir. Deyim yerindeyse, ├žocu├░un e├░itimi bir tahterevalli oyunudur ve bu oyunda u├žlarda anne baba otururken ortada ├žocuk durmaktad├Żr. Bu oyun ├Âylesine dengeli oynanmal├Żd├Żr ki, taraflar birbirini a├░d├Żrmamal├Żd├Żr.



    Buraya kadarki izahlardan da anla├ż├Żlaca├░├Ż ├╝zere, ├žocu├░un k├╝├ž├╝kl├╝├░├╝nden itibaren aile i├žinde kuvvetli bir iman dersi almal├Żd├Żr. Bedi├╝zzaman’├Żn dedi├░i gibi, “bir ├žocuk k├╝├ž├╝kl├╝├░├╝nde kuvvetli bir iman dersi almazsa, ├Łsl├ómiyetin ve iman├Żn erk├ónlar├Żn├Ż ruhuna almas├Ż sonra ├žok zor olur, yabani d├╝├żer. ├ľzellikle anne ve babas├Żn├Ż dindar g├Ârmezse ve yaln├Żz d├╝nyev├« fenlerle zihni terbiye olsa, daha ziyade yabani olur.”

    Bu ifadelerden ├ž├Żkar├Żlacak ├Ânemli bir husus, ger├žek din├« ibadetlerini yerine getirebilecek ya├ża gelene kadar ├žocu├░u yapt├Ż├░├Ż i├żlerden zevk al├Żr halde tutmakt├Żr. Maneviyat konusunda ├žocuk i├žin ba├żka her yerden daha ├žok, evde ya├żad├Żklar├Ż ├Ânemlidir. Anne baba ├žocuklar├Żna din├« bir ├żeyler anlat├Żrken “yeti├żkin odakl├Ż” de├░il, “├žocuk odakl├Ż” olmaya dikkat etmelidir. Ba├żka bir ifadeyle ├žocu├░a yeti├żkin gibi davranmal├Ż, ama ondan yeti├żkin gibi davranmas├Ż beklenmemelidir.


    Bir di├░er husus ise, anne baba ile okulda verilen e├░itimin ├žocuk nezdinde “e├░itimin b├╝t├╝nl├╝├░├╝n├╝ bozucu” bir niteli├░e d├Ân├╝├żmesine izin vermemektir. Yine Bedi├╝zzaman’├Żn “okulda ├Â├░retmenlerimiz ALLAH (cc) (cc) (cc)’tan bahsetmiyorlar” diyen lise talebelerine “├ľ├░retmenleriniz bahsetmiyorsa da, her bir fen kendi lisan├Żyla ALLAH (cc) (cc) (cc)’tan bahseder. Onlar├Ż dinleyiniz.” ├żeklindeki ├Â├░├╝d├╝ bu ├žer├ževede son derece manidard├Żr. Laik e├░itim anlay├Ż├ż├Żnda keskin ├žizgilerle birbirinden ayr├Żlan din├«-d├╝nyev├« e├░itim, din odakl├Ż bak├Ż├żta ge├žersizdir.

    Dindar bir anne baba ya da ├Â├░retmen i├žin, bir ├žocu├░un namaz k├Żlmas├Ż da, gezegenler hakk├Żnda bilgi sahibi olmas├Ż da, ayn├Ż d├╝nya g├Âr├╝├ż├╝n├╝n izlerini ta├ż├Żmal├Żd├Żr. Bu konuda k├óinat├Żn da, Kur’├ón’├Żn da, Peygamber’in de ayn├Ż hakikati ├Â├░reten farkl├Ż ├Â├░reticiler olduklar├Ż san├Żr├Żm konuyu a├ž├Żklay├Żc├Ż mahiyettedir. S├Âz gelimi, binlercesi i├žinden sadece bir ├Ârnek olarak, “Ne g├╝ne├ż aya yeti├żebilir, ne de gece g├╝nd├╝z├╝ ge├žebilir. Her biri bir y├Âr├╝ngede y├╝zerler” Kur’├ón ├óyetini, k├óinatta cari olan ger├žekler yalanlamaz. ├Łkisi birbirine destek olurlar. Yine Kur’├ón’├Żn ├Âvd├╝├░├╝ her bir hasleti Peygamber ya├żant├Żs├Żnda en kemal d├╝zeyde tezah├╝r ettirir.



    ├Łdeal din e├░itiminin niha├« hedefine gelince, ├žocu├░un kendisini yaratan, b├╝y├╝ten, besleyen ve terbiye eden Rabbini bilmesidir. Ev, okul ve toplum hep beraber bu hedefe ula├żmas├Ż i├žin ├žocu├░a yard├Żmc├Ż olmal├Żd├Żr. Bu yard├Żm s├Żras├Żnda, ├žocu├░a ├Â├░retilmek istenen konunun onun geli├żim ├ža├░├Żna uygun olup olmad├Ż├░├Żn├Ż g├Âz ├Ân├╝ne al├Żnmal├Żd├Żr.

    ├ľzellikle ├žocu├░un ahl├ók├« geli├żim basamaklar├Ż, bu ├žer├ževede son derece ├Ânem arzetmektedir. Ahl├ók├« geli├żimin birinci basama├░├Ż, bebeklik d├Ânemidir. Bu d├Ânemde ├žocu├░un do├░ru ve yanl├Ż├ż hissi, sadece iyi ve k├Ât├╝yle ilgili ne hissetti├░idir. ├Łkinci basamak, ├žocu├░un yeni y├╝r├╝meye ba├żlad├Ż├░├Ż d├Ânemdir ve ├žocuk bu d├Ânemde de, ba├żkalar├Żn├Żn anlatt├Żklar├Żndan “do├░ru” ve “yanl├Ż├ż”├Ż ├Â├░renir. Okul ├Âncesi y├Żllara denk gelen ├╝├ž├╝nc├╝ basamakta ise, ├žocuk aile de├░erlerini, sanki kendi de├░erleriymi├ż gibi, i├žselle├żtirmeye ba├żlar; ve kendi davran├Ż├żlar├Żn├Żn sonu├žlar├Żn├Ż alg├Żlamaya, anlamaya ba├żlar.


    D├Ârd├╝nc├╝ basamak, 7-10 ya├ż d├Ânemini kapsar. Bu d├Ânemin ay├Żr├Żc├Ż ├Âzelli├░i, ├žocu├░un anne babas├Żn├Żn, ├Â├░retmenlerinin ve di├░er yeti├żkinlerin yan├Żlmazl├Ż├░├Żn├Ż sorgulamaya ba├żlamas├Żd├Żr. ├çocukta g├╝├žl├╝ bir “yap├Żlmal├Ż” ve “yap├Żlmamal├Ż” duygusu hakimdir. ├ľn ergenlik ve ergenlik y├Żllar├Żn├Ż kapsayan be├żinci basama├░a gelen ├žocuk ise yeti├żkinlerden ziyade, arkada├żlar├Żna ├Ânem verir ve arkada├ż sistemi i├žinde farkl├Ż de├░er sistemlerini deneyerek, bunlar├Żn i├žinde kendisi i├žin en uygun olan├Żn├Ż bulmaya gayret eder.

    Anne baba a├ž├Żs├Żndan bak├Żld├Ż├░├Żnda, ├žocu├░un terbiye olaca├░├Ż geli├żim d├Ânemleri daha farkl├Ż bir d├╝zleme oturur. Anne baba ve e├░iticiler a├ž├Żs├Żndan kaba bir tasnifle ifade edilirse, 0-6 ya├ż d├Ânemi “telkin,” 7-10 ya├ż d├Ânemi “te├żvik,” 10-14 ya├ż d├Ânemi “ikaz,” 14 ya├ż ├╝zeri ├╝zeri ise “m├╝samaha d├Ânemi” olarak isimlendirilebilir.

    Buna g├Âre ├žocu├░a ilk ├Ânce dini a├ž├Żdan ├Ânemli ve en temel telkinler yap├Żl├Żr. ├çocu├░un kula├░├Żna ezan ve kamet okunmas├Ż, konu├żmaya ba├żlad├Ż├░├Żnda “La ilahe illALLAH (cc) (cc) (cc)” s├Âz├╝n├╝n s├Âyletilmesi, telkin faaliyetleri aras├Żnda say├Żlabilir. Te├żvik d├Âneminde ise ├žocu├░un namaz k├Żlmaya ├Âzendirilmesi, do├░ru davran├Ż├żlar├Ż yapmaya y├Ânlendirilmesi, az yemek yemeye veya arkada├żlar├Żyla payla├żmaya ikna edilmesi, te├żvik d├Âneminde yap├Żlabileceklere ├Ârnek olarak verilebilir.

    ├Łkaz d├Ânemi ise, ├žocu├░un ergenlikten ├Ânceki son virajd├Żr. Burada ├žocuk, yava├ż yava├ż aile otoritesinden kurtulmaya ba├żlar. Kendi ba├ż├Żna hareket etmeye ├Âzenir. Fakat yine de, duygular├Żn├Żn etkisinden kurtulup iradesini tam olarak hakim k├Żlamad├Ż├░├Ż i├žin anne babas├Żn├Żn zorlay├Żc├Ż ve ikaz edici birtak├Żm terbiye uygulamalar├Żna muhatap olur. K├╝├ž├╝k ya├żlarda ├žocu├░a abart├Żl├Ż ├żefkat g├Âstermek ne kadar makul ise, bu d├Ânemde biraz daha disiplini ├Âne ├ž├Żkarmak ayn├Ż oranda makuldur.

    Son olarak, m├╝samaha d├Ânemine geldi├░inde art├Żk kar├ż├Żm├Żzda gerek bedenen gerekse aklen yeti├żkin kabul edilecek ya├ża gelmi├ż bir gen├ž durmaktad├Żr. Bu gen├ž, Peygamberimizin bu ya├żtaki gen├žleri askere almas├Żnda da g├Âr├╝lece├░i ├╝zere, yeti├żkin kabul edilmelidir. Art├Żk bask├Ż gence fayda etmez. Ona ancak dostane ve m├╝samaha yoluyla yak├Żnla├ż├Żlabilir ve faydal├Ż olunabilir.

    T├╝m bu a├ž├Żklamalardan ├ż├Âyle bir sonu├ž ├ž├Żkarmak do├░ru olur: ├Łsl├óm’da din e├░itimi hem bilin├žli olmay├Ż hem de b├╝y├╝k ├žaba g├Âstermeyi gerektirir. Bu yolda en b├╝y├╝k sorumluluk da, herkesten ├Ânce anne babaya d├╝├żer.



AlřntřHilmi Orhan