Haziran 25, 2019, 05:34:08 ÖÖ
Haberler:

Böylece günahlarýný itiraf ederler. Artýk (Allah'ýn rahmetinden) uzak olsun, o alevli cehennemin mahkûmlarý! (Mulk -11)

Böbrek Yetmezliði Sebepleri, Tedavi Yollarý

Baţlatan liprade, Nisan 01, 2010, 12:20:20 ÖS

« önceki - sonraki »

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

liprade

Böbrek yetmezliði sebepleri, tedavi yollarý

Böbrek yetmezliði çok sinsi ilerliyor. Ancak idrar ve kanda yapýlacak testlerle hastalýk erken safhalarda yakalanabiliyor. Þeker ve yüksek tansiyon hastalarý, böbreklerini mutlaka kontrolden geçirtmeliler.


Emin Akdað'ýn röportajý

Böbrek, en hayati organlardan biri. VĂĽcuttaki her tĂĽrlĂĽ zararlĂ˝ madde buradan ve karaciĂ°erle dýþarĂ˝ atĂ˝lĂ˝yor. DĂĽnyada her yĂ˝l mart ayĂ˝nda çeĂľitli etkinliklerle toplum böbrek hastalýðý hakkĂ˝nda bilgilendiriliyor. Konu tahminlerin çok ötesinde önem arz ediyor. Bu cĂĽmlenin daha iyi algĂ˝lanmasĂ˝ için birkaç istatistikĂ® veri: TĂĽrkiye’deki yetiĂľkinlerin yĂĽzde 15,7’si bu hastalýðýn bir evresini yaþýyor. Organ yetmezliĂ°i içindeki hasta sayĂ˝sĂ˝ ise 60 binin ĂĽzerinde. Buna yĂ˝lda yĂĽzde 12 ekleniyor. Son aĂľamada kiĂľi ya nakledilecek böbrek bekliyor ya da kanĂ˝nĂ˝ diyalizle temizletiyor. HastalĂ˝k ileriki evrelerde kendini gösteriyor.

TĂĽrk Nefroloji DerneĂ°i BaĂľkanĂ˝ Prof. Dr. GĂĽltekin SĂĽleymanlar, kiĂľilerin yĂĽzde 50-60’Ă˝nĂ˝n, bu sinsi hastalýða yakalandĂ˝klarĂ˝nĂ˝ yetmezlik kapĂ˝yĂ˝ çaldýðýnda öðrendiklerini belirtiyor. AslĂ˝nda bazĂ˝ bilgileri dikkate alĂ˝p uyanĂ˝k davranarak erken teĂľhis mĂĽmkĂĽn. Prof. SĂĽleymanlar, “Ăžeker ve tansiyon hastalarĂ˝, sĂĽrekli taĂľ düþürenler, devamlĂ˝ aĂ°rĂ˝ kesici kullananlar, ailesinde böbrek hastalýðý olanlar, bir de 65 yaĂľ grubu yĂĽksek risk altĂ˝nda.” diyor. Diyalizdekilerin yĂĽzde 32,5’i Ăľeker, yĂĽzde 27’si hipertansiyon hastasĂ˝.

Ă–zellikle bu hastalar yĂ˝lda en az bir defa bir nefroloji uzmanĂ˝na gidip idrar ve kanlarĂ˝ndaki ilgili deĂ°erleri kontrolden geçirtmeliler. Sosyal GĂĽvenlik Sistemi her tĂĽrlĂĽ tedaviyi kuruĂľu kuruĂľuna karþýlĂ˝yor; ancak, saĂ°lýðý kaybetmemek esas. Peki, bunun için neler yapĂ˝lmalĂ˝? Böbrek rahatsĂ˝zlĂ˝klarĂ˝ nasĂ˝l oluĂľuyor? Son aĂľamada mecbur kalĂ˝narak karĂ˝ndan (periton) ya da makine baĂ°lanarak (hemodiyaliz) gerçekleĂľen diyaliz tĂĽrlerinin birbirinden ne gibi farklarĂ˝ söz konusu? SĂĽleymanlar, Aksiyon’un konuya dair sorularĂ˝nĂ˝ cevapladĂ˝.

-Böbrek neden hayati bir organ, vücudumuzdaki ana fonksiyonlarý nedir?

Böbrek, saðlýðýmýz ve varlýðýmýz için çok önemli. Her organ önemli ama böbreðin çok ciddi fonksiyonlarý var. Ne yaptýðýný üç ana baþlýkta toplayabiliriz. Birinci vazifesi, vücuda girmiþ yabancý maddelerin atýlmasýný saðlamak. Ýkincisi, vücut sývýlarýnýn hacmini ve bileþimini belirleyen, kan hacmini ve tansiyonu ayarlayan esas organ. Üçüncüsü, iç salgý bezi gibi de fonksiyon görüyor. Yani hormonal fonksiyonlarý da var. Mesela kan imalindeki temel madde böbreklerde yapýlýr. Kemiklerin olgunlaþmasý için gereken madde de... Böbrek fonksiyonlarý bozulunca kansýz kalýyorsunuz. Kemiklerde zayýflama ortaya çýkýyor.

-Böbrekler kaný temizliyor öte yandan, deðil mi?

Proteinler üreye kadar parçalanýyor. Yan ürünler açýða çýkýyor. Bunlar böbreklerce atýlýyor. Atýlamazsa kanda birikiyor. Üremik toksinler diyoruz. Bu durum organizmada kalp damardan kemik ve sinire her sistemi etkiliyor.

-Bu organdaki bozulma nasýl anlaþýlýyor? Ýlk safhalarda neler hissediliyor?

Böbrek yetmezliði erken döneminde belirti vermiyor. Taþ olayý farklý, erken dönemde aðrýsýyla dikkati çekiyor. Kronik böbrek yetmezliði belirtisi yok ama. Bozukluðu klinik deðil, laboratuvar bulgularýyla anlýyoruz. Ýdrar analizi. Ýdrarda protein tayini; kanda da, kreatinin dediðimiz süzme fonksiyonunun deðerlendirildiði maddenin ölçülmesi önem taþýyor. Üre de var ama. Onu çok faktör etkiliyor.

-O zaman ciddi bir handikapla karþý karþýyayýz. Böbrek saðlýðýný kontrol etmek isteyenler çok hassas mý davranmalý? Yaþam tarzýný mý deðiþtirmeli örneðin?

Bu iki ölçüm böbrek saðlýðý konusunda çok önemli bilgiler veriyor. Kreatininle süzme fonksiyonunu formülle hesaplýyoruz. Ýki testle hastalýðýn varlýðýný ve derecesini belirleyebiliyoruz. Kan böbrekten geçiyor. Organlar içinde miligram baþýna en fazla kan alan organ böbrek. Böbrek kadar fazla kan alan organ yok. Sürekli deveran ediyor kan.

-Þeker ve yüksek tansiyon hastalýklarýnýn böbrekleri etkileme sürecini anlatýr mýsýnýz?

Böbrek hastalýðýnĂ˝n geliĂľtiĂ°i kiĂľilerde iki hastalĂ˝k öne çýkĂ˝yor: Ăľeker ve tansiyon. Ăžeker birinci sĂ˝rada. Her iki tipi de (Tip 1, Tip 2) etkin. SĂ˝klýðý artĂ˝yor giderek. Tip 1 oranĂ˝ daha düþük ama böbreĂ°i ciddi etkiliyor. Ăžeker hastalarĂ˝nĂ˝n yĂĽzde 90-95’i Tip 2. Bu tip neredeyse salgĂ˝n hâline geldi. Her iki tip de (kan Ăľekeri bozukluĂ°u ve bunun doĂ°urduĂ°u sorunlarla) metabolik ve (böbreĂ°in iç ve genel dolaþým yapĂ˝sĂ˝na olumsuz etkilerle) hemodinamik mekanizmalarda ciddi hasar oluĂľturuyor. Hasarda genetik yatkĂ˝nlĂ˝k ve sigara da etkin. Sigara kullanĂ˝mĂ˝ Ăľekere baĂ°lĂ˝ risk oranĂ˝nĂ˝ yĂĽkseltiyor. Sigara böbrek hastalýðýnĂ˝n direkt sebebi deĂ°il ama zararlĂ˝. Mevcut hastalýðý hĂ˝zlandĂ˝rĂ˝yor.

-Alkolle iliĂľkisi var mĂ˝?
Direkt iliĂľkili deĂ°il. GĂĽnde 20–25 gramĂ˝n ĂĽstĂĽnde alĂ˝nĂ˝rsa tansiyon hastalýðý oluĂľuyor. Tansiyon ĂĽzerinden etkiliyor.

-Tansiyon hastalýðýnĂ˝n böbrekleri etkileme sĂĽreci…

Böbrek, kan hacminin ve tansiyonun ayarlanmasĂ˝nda birinci derecede sorumlu. Böbrek hastalandýðýnda vĂĽcut sĂ˝vĂ˝larĂ˝nĂ˝n kan volĂĽmĂĽnĂĽn dĂĽzeni bozuluyor. Nedeni belirli ya da belirsiz tĂĽm tansiyon hastalĂ˝klarĂ˝nda böbrek iĂľin merkezinde; bu hastalýðýn ortaya çýkmasĂ˝nda, devamĂ˝nda, hĂ˝zlanmasĂ˝nda aktif rol oynuyor. YĂĽksek tansiyon özellikle birtakĂ˝m organlarĂ˝ hedef alĂ˝yor. Beyni, kalbi, bĂĽyĂĽk damarlarĂ˝, böbreĂ°i… BöbreĂ°in bĂĽyĂĽk damarlarĂ˝nda hasar meydana getiriyor. DaraltĂ˝p zarar veriyor. Küçük damarlarĂ˝nĂ˝ kalĂ˝nlaĂľtĂ˝rĂ˝p daraltĂ˝yor. KanlanmayĂ˝ bozarak böbreĂ°in fonksiyonlarĂ˝nĂ˝ azaltĂ˝yor.

-Ăžeker ya da tansiyon hastalarĂ˝ ömĂĽr boyu ilaca baĂ°Ă˝mlĂ˝. Bu gerçek de böbreĂ°e ilave zarar sanĂ˝rĂ˝m…

Böbrek vücudu bir yandan metabolizmanýn ürettiði atýklardan, diðer taraftan da dýþarýdan alýnan ilaç ve benzeri kimyasallarýn atýklarýndan temizliyor. Pek çok maddenin, özellikle suda eriyen ilaçlarýn, kimyasallarýn ve yan ürünlerin atýldýðý tek organ. Ýlaç tümüyle böbrekten atýlýyor ve elimine ediliyorsa o ilacýn böbrek hastasýnda kullanýmýnda çok özen gösterilmeli. Vücuttaki zararlý maddelerin uzaklaþtýrýldýðý, elemine edildiði iki organ var. Suda eriyen kimyasallar böbrekten, yaðda eriyen pek çok ilaç ve ilaç hammaddeleri de karaciðer yoluyla atýlýyor. Yaðda eriyen ilaçlar da karaciðer hastalarýnda daha dikkatli kullanýlmalý.

-Þeker ve tansiyon ilaçlarý hangi kategoriye giriyor?

Elimizde çeĂľitli ilaçlar var. Ăžeker tedavisinde diyeti bir kenara bĂ˝rakĂ˝rsak ilaçlar iki tip. AĂ°Ă˝zdan alĂ˝nan “oral anti diyabetikler.” Ăťkincisi insĂĽlin ve tĂĽrevleri. Anti diyabetiklerin bir kĂ˝smĂ˝ böbrekten atĂ˝lĂ˝yor. Böbrek yetmezliĂ°i hastalarĂ˝nda bu ilaçlar sĂ˝kĂ˝ntĂ˝ oluĂľturuyor. Ăžeker hastalýðý gibi rahatsĂ˝zlĂ˝klarĂ˝n tedavisinde kullanĂ˝lan ilaçlar da böbreĂ°i etkiliyor. Tansiyon ilaçlarĂ˝ da aynĂ˝. Böbrek ĂĽzerinden atĂ˝lan ilaçlara azami dikkat. Doz aralarĂ˝ açýlabilir.

-Ýlaçlar geliþtirilirken bu durum ön planda tutuluyor mu peki?

Ýlaçlarýn atýldýðý organlar saptanmalý. Ýlaç kullanýmý buna göre düzenlenmeli.

-Ăžunu rahatlĂ˝kla söyleyebiliriz ki, gereksiz ilaçtan kaçýnmak en gĂĽzeli…

Ýlaç bilinçli tüketilmeli. Neye yaradýðýný bilmek kadar, hangi yollarla vücuttan atýldýðý da önemli. Diðer ilaçlarla uyumu da deðerlendirilmeli. Ýlaç tedavisi baþlý baþýna bir sanattýr. Kombine tedavi mantýðý. Bir ilacýn olumsuz etkisini, diðer ilacýn olumlu etkisiyle düzeltmek; vücuda zarar vermeden, uyumlu kombinasyonlar yapmak tedavinin ana felsefelerinden. Rasyonel tedavide en düþük doz esastýr. Her bir ilacýn pek çok yan etkisi var. Bu doz ve miktara göre deðiþir.

-Testlerle bozukluk belirlendi, hastalýðýn ilerlemesi durdurulabiliyor mu?

OlayĂ˝ yavaĂľlatma ve durdurma adĂ˝na erken teĂľhise ihtiyacĂ˝mĂ˝z var. Son aĂľamada mĂĽdahale ĂľansĂ˝mĂ˝z çok az. Ăślkemizde hastalĂ˝k yĂĽzde 50–60 son aĂľamada öðreniliyor. Ăťki yoldan birine baĂľvurulacak o zaman: nakil ya da diyaliz tedavisi. Hastalýðý olabildiĂ°ince erken yakalamayĂ˝ ve mĂĽdahaleyle hĂ˝zĂ˝nĂ˝ kesmeyi arzuluyoruz. Bilinçli bir Ăľeker hastasĂ˝, böbrekte de sorun çýkma ihtimaline karþý böbreĂ°ini kontrol ettirip takibini yaptĂ˝rĂ˝rsa mĂĽdahale fĂ˝rsatĂ˝ doĂ°uyor. Ăžeker hastasĂ˝nĂ˝n kan Ăľekeri çok iyi ayarlanmalĂ˝. AçlĂ˝k tokluk hedeflerine harfiyen uyulmalĂ˝. Tansiyonda da tam kontrol saĂ°lanmalĂ˝. Kan yaĂ°larĂ˝ yönĂĽnden de risk altĂ˝nda Ăľeker hastalarĂ˝.

Kan yaðý kontrolü de iyi saðlanýrsa, hele sigarayý da keser; saðlýklý beslenir, egzersiz yaparsa, böbrek hastalýðýnýn riskini en aza indiriyoruz. Þeker ve tansiyon hastalarýnýn yaný sýra, sürekli taþ düþürenler, devamlý aðrý kesici kullananlar, ailesinde böbrek hastalýðý olanlar, bir de 65 yaþ grubu yüksek risk altýnda. Vereceðimiz mesaj þu aslýnda: Yüksek risk grubundakiler böbrek yetmezliðine yakalanabileceklerini öngörerek hekime baþvurmayý ihmal etmemeliler. 30 yýllýk hekimim, 25 yýlý böbrekle geçti. Öyle vakalarým var ki, þekeri erken dönemde yakalayýp hedeflere ulaþtýðýmýzda, yetmezlik geliþimini önemli oranda geciktirebiliyoruz, hatta önleyebiliyoruz.

-Böbrek hastalýðýnda kalĂ˝tsallĂ˝lýðýn rolĂĽ…

Ăžeker ve tansiyon genetik zeminli. Böbrek hastalýðýnĂ˝n da genetik formlarĂ˝ var. YĂĽz böbrek yetmezliĂ°inin yĂĽzde 4-5’i polikistik. Ciddi bir oran. Normal popĂĽlasyonda 400 kiĂľide bir. Gelecekte gen tedavisiyle iyileĂľecek belki.

-Böbrek hastasĂ˝ oranĂ˝…

YetiĂľkinlerin yĂĽzde 15,7’si böbrek hastasĂ˝. ABD’deki oran yĂĽzde 11.

-Çevresel faktörlerde en fazla neler böbreði etkiliyor?

Beslenme çok önemli. Ă–rneĂ°in tuz, yĂĽksek kalori ve yaĂ° yĂĽzdesi…

-BöbreĂ°i direkt etkileyen diĂ°er unsurlar…

AĂ°Ă˝r metal, kurĂľun, cĂ˝va… Kadmiyum iþçilerinde risk yĂĽksek. VĂĽcut kronik olaylarda baĂľ edemiyor. AĂ°Ă˝r metalli balĂ˝klarĂ˝n tĂĽketilmesinde miktar ve periyot önemli.

-YaĂľam biçimiyle alakasĂ˝…

DoĂ°rudan doĂ°ruya. Beslenme tarzĂ˝ gibi egzersiz alýþkanlýðý da mĂĽhim. Teknolojiyi de kullanarak az hareket ediyoruz. Bilgisayar baþýndayĂ˝z, arabalardan inmiyoruz. Obezite artĂ˝yor. Kan yaĂ°larĂ˝nĂ˝n dengesi bozuluyor. Ăžeker riski tĂ˝rmanĂ˝yor. 2002’de Ăľeker hastalýðý riski yĂĽzde 7,2 iken Ăľimdi 12,7. Neredeyse ABD’yi sollayacaĂ°Ă˝z. ABD’de diyabet oranĂ˝ 25 yĂ˝lda ikiye katlanmýþtĂ˝r. Bizde 10 yĂ˝l sĂĽrmedi.

-DoĂ°uĂľtan böbrek hastalýðýyla dĂĽnyaya gelenlerin tedavisi…

Deðiþik doðuþtan anomali var. Ýdrar yollarýnda görüleni, böbrek yetmezliði riski oluþturuyor. Çünkü enfeksiyona zemin hazýrlýyorlar. Böbreðin geliþmemesi de bir anomali. Mesane ile idrar kanalý arasýndaki kapak sistemi iyi çalýþmadýðýnda kaçak oluþuyor. Enfeksiyon yukarýya ulaþýrsa böbrek iltihaplanýyor. Ne kadar tekrarlarsa, böbreðin çalýþan kitlesi, enerji üreten birimleri devre dýþý kalýyor.

-Taþ olayý böbreði doðrudan etkiliyor mu?

Elbette. Taþ hastalýðý ülkemizde önemli sorunlardan biri. Pek çok nedeni var. Dört ana grupta sýralanabilir. Ama taþta böbreðin baþýný yiyen iki sebep var. Birincisi idrar yolarýndaki týkanýklar, darlýklar. Ýkincisi taþ hastalýðý idrar akýþýný bozarak enfeksiyona yol açýyor. Tekrarlayan enfeksiyonlar dolaylý yoldan böbreði etkiliyor. Birden fazla taþ düþüren kiþi nefrolojik yönden takibe alýnmalý. Taþ düþüren, kum dökenin yakýn takipte tutulmasýný öneriyoruz. Bu vakalarda zamanýnda tedbirler alýnmalý. Sebep araþtýrýlmalý. Yeterli sývý alýnmalý. Beslenmeyle ilgili müdahaleler tekrarý önler. Týkanýklýk erken teþhisle ortadan kaldýrýldýðýnda taþýn böbreði harap etmesine fýrsat verilemiþ olunur. Önlenebilen bir nedendir. Týkanýklýkla baþ edilemediðinde, kýrma ya da cerrahi müdahale gündeme gelir.

-Sývý alýmýndaki ölçü nedir?

BöbreĂ°in vĂĽcuttaki zararlĂ˝ maddeleri dýþarĂ˝ atabilmesi için gĂĽnde en az yarĂ˝m litre idrar çýkarmasĂ˝ gerekir. Ăťdrar miktarĂ˝nĂ˝ pek çok faktör belirler. Yeme içme alýþkanlĂ˝klarĂ˝. Çevresel faktörler. GĂĽnde 750–800 mililitre görĂĽnmeyen sĂ˝vĂ˝ kaybĂ˝ olur. Girdi ve çýktĂ˝ dengelendiĂ°inde 1,5 -2 litre sĂ˝vĂ˝ alĂ˝mĂ˝ kâfi diyebiliriz.

-SĂ˝vĂ˝ mutlaka su olmak zorunda mĂ˝? Çay, ayran, sĂĽt vs…

SĂ˝vĂ˝ olmalĂ˝. Meyvelerin, sebzelerin bĂĽyĂĽk bir oranĂ˝ sudur. Karpuzun yĂĽzde 95’i örneĂ°in. Onlar da sĂ˝vĂ˝ girdisidir.

-Çok su içmek sakýncalý mý?

Çok su içmenin böbrekteki division ve konsantrasyon mekanizmalarýný bozduðunu gösteren çalýþmalar var. Böbrek saðlýklýysa yarým litre idrarla bile zararlý maddeleri atýyor. 1,5-2 litre yeterli. 2,5 litreyi aþmanýn âlemi yok. Özel durumlar hariç 3 litrenin üstünü önermiyoruz.

-AþýrĂ˝ sĂ˝cak ve soĂ°uk ortamlarĂ˝n böbreĂ°e etkisi…
Direkt etkili olacaðýný sanmýyorum. Daha çok efsanevi tarafý var. Organlarýn üþütülmesi halk arasýnda çok önemsenir. Akciðer ve böbreðimi üþüttüm denilir, bununla soðuðun ilgisi yok.

-Stres ve böbrek…

Direkt olmasa da tansiyon ĂĽzerinden endirekt etkisi olur.

-Çay ve kahveyi seven toplumuz… Böbrek saĂ°lýðýna etkileri oluyor mu?.

Kahveye biraz vurgu yapmalýyýz. Kafein tüketenlerde, yoðun kahve içenlerde; aðrý kesicilerin böbreklerdeki olumsuz etkisi çok daha fazla.

-Nefroloji uzmaný sayýsý yeterli mi?

Hacim itibariyle Avrupa’daki muadil ĂĽlkeler Ăťtalya, Almanya ve Fransa. Bu ĂĽlkelerde sayĂ˝ binlerle ifade ediliyor. Bizde 300’ĂĽ geçmiyor, 280 civarĂ˝nda. Bini yakalamak hedef olmalĂ˝. EĂ°itim sĂĽreci uzun. 5 yĂ˝l dâhiliye. Ăśzerine 3 yĂ˝l nefroloji yan dal eĂ°itimi alĂ˝nĂ˝yor. Pek çok yan dalda sĂ˝kĂ˝ntĂ˝ bĂĽyĂĽk. Nefrolog sayĂ˝sĂ˝nĂ˝ yeterli bulmuyoruz. 900 civarĂ˝nda diyaliz merkezi var. Her merkeze bir uzman dĂĽĂľmeli.

-Yaklaþýk 600 merkez uzmansýz mý çalýþýyor?

BaĂľarĂ˝lĂ˝ bir çözĂĽm ĂĽrettik bu duruma. 2005’ten bu yana 45 civarĂ˝ndaki merkezde istekli pratisyenlere 3 ve uzmanlara ise 6 aylĂ˝k eĂ°itim veriliyor. SĂ˝navĂ˝ baĂľaranlar sertifika almaya hak kazanĂ˝yor. BoĂľluĂ°u bu arkadaĂľlar dolduruyor Ăľimdilik. Ăťdeali takip ve tedavinin nefrologca ĂĽstlenilmesi. Bu ara çözĂĽm dĂĽnyaya model olabilir. ArkadaĂľlar konuya sahip çýkĂ˝yorlar. Diyaliz kalitemiz ABD’den daha ĂĽstĂĽn, yaĂľam sĂĽresi itibariyle. Bu pahalĂ˝ tedavinin her hastaya sunulmasĂ˝ olaĂ°anĂĽstĂĽ bir durum. Bir devletin gĂĽcĂĽnĂĽ gösteren unsurlardan biri. Bir devleti devlet yapan insanĂ˝na verdiĂ°i deĂ°erdir. HastalĂ˝k durumunda ona sahip çýkmasĂ˝ çok önemli. Hiçbir hastamĂ˝z diyalize giremediĂ°i için ölmĂĽyor. Hindistan ve Pakistan’da bu imkan yĂĽzde 5 ya da 10 ile sĂ˝nĂ˝rlĂ˝. Ăślkemizde yĂĽzde yĂĽz. ABD’de yĂĽzde yĂĽz deĂ°il örneĂ°in.

-Diyaliz masrafĂ˝ yakĂ˝nda saĂ°lĂ˝k bĂĽtçesine eĂľitlenecek gibi…

DerneĂ°imizin iki hedefi var. Birincisi TĂĽrkiye’nin tablosunu ortaya koyup araĂľtĂ˝rmalar yapmak. Otoriteye, SaĂ°lĂ˝k Bakanlýðý’na rapor hâlinde sunmak. Bakanlýðýn etkili adĂ˝m atmasĂ˝ saĂ°lĂ˝klĂ˝ veriyle ancak mĂĽmkĂĽn. Çalýþmalarla bunu saĂ°lĂ˝yoruz. ÇalýþmalarĂ˝mĂ˝z sĂĽrĂĽyor. Resmini çektik, haritayĂ˝ çýkardĂ˝k, boyutunu ortaya koyduk. Bu baĂ°lamda bu gerçeklerle geleceĂ°e dönĂĽk yatĂ˝rĂ˝mlar yapmamĂ˝z lazĂ˝m. Problemin önĂĽnĂĽ kesecek tedbirler almamĂ˝z gerekiyor. Ăťkincisi halka dönĂĽk çalýþmalar. Halka da ulaĂľmalĂ˝yĂ˝z. BöbreĂ°in önemini, böbrek hastalýðýnĂ˝, böbrek yetmezliĂ°ini anlatmalĂ˝; farkĂ˝ndalĂ˝k, bilinç oluĂľturmalĂ˝yĂ˝z.

Aktif iþ adamý ve öðrencilere periton diyaliz öneriyoruz

-Yetmezlik oluþtu. Diyalize ihtiyaç var. Periton ya da hemodiyaliz seçimi neye göre belirleniyor?

Son aĂľamaya gelmiĂľ hastalara en rasyonel tedavinin sunulmasĂ˝nda sadece tĂ˝bbi ilkeler geçerli deĂ°il. Ýþin psikolojik, sosyal ve ekonomik tarafĂ˝ da belirleyici. Hekim hastaya ve hasta yakĂ˝nĂ˝na söyler. Hasta, hasta yakĂ˝nĂ˝ ve hekim sacĂ˝n üçayaĂ°Ă˝dĂ˝r. TĂ˝bbi durumlar var. Makineye baĂ°lanarak yapĂ˝lan hemodiyaliz dĂĽnyadaki gibi yĂĽzde 85–90 oranla bizde de aĂ°Ă˝rlĂ˝klĂ˝ tercih. Periton-makine oranĂ˝ yĂĽzde 90’a 10 ĂĽlkemizde. HastanĂ˝n iĂľin içine katĂ˝lmamasĂ˝ hemodiyalizin artĂ˝sĂ˝dĂ˝r. Etkili bir diyalizdir. Metabolizma yönĂĽnden herhangi bir risk yok.

Þeker yüklemesi olmadýðý için þiþmanlýk riski içermez. Ancak ciddi handikaplarý da söz konusu. Haftanýn üç günü dört saat iþ güç býrakýlýr. Kiþi aktif ve çalýþan biriyse, empati yapýn. Sosyal yönden kiþiyi çökertir. Diyaliz sonrasý halsizlik olur. Kendini iyi hissetmesi, iþine vermesi zaman alýr. Aktif çalýþanlar, öðrenciler, resim yapanlar periton kullanmalý. Periton hayattan kopmamayý saðlýyor. Peritonda hasta aktif olarak yardýmcýmýz. Deðiþimi kendi yapýyor. Hastada herhangi bir týbbi engel yoksa, periton diyalizi öneriyoruz.

-Týbbi engeller nelerdir?

Peritondan diyaliz yapýldýðý için, geçirilmiþ bir operasyon; karýn içinde yapýþýklýk ya da büyük bir fýtýk; karýn ile göðüs boþluklarýný ayýran diyafragmada problem, ileri obezite ve yaþlýlýk, diyabetiklerde birtakým sýkýntýlara yol açabilir. O vakalarda hemodiyalizi tercih ediyoruz. Bunlardan biri yoksa, karýn içinde herhangi bir enfeksiyon riski bulunmuyorsa birinci tercihimiz periton. Çünkü sürekli bir diyaliz.

-SaĂ° kalĂ˝m oranlarĂ˝…

Bu yönden birbirine çok yakýnlar. Derneðin çalýþmasý, peritonun lehine gibi.

-Devletin tedaviyi ĂĽstlenmesinde fark var mĂ˝?

Devlet hakikaten sosyal devlet özelliĂ°ini böbrek tedavisinde gösteriyor. Periton, hemodiyaliz ve böbrek naklini karþýlĂ˝yor. Peritonun iki tĂĽrĂĽ var. Standart dediĂ°imiz gĂĽnde dört defa deĂ°iĂľim yapĂ˝lanĂ˝. DiĂ°eri otomatik, aletlisi. Daha da konforlu. Bunu öðrenci ve aktif iĂľ adamlarĂ˝na öneriyoruz. Diyaliz sadece gece boyunca yapĂ˝lĂ˝yor. GĂĽndĂĽz hiçbir iĂľlem yok. Gece uyurken karĂ˝n zarĂ˝ndan kanĂ˝n temizliĂ°i yapĂ˝lĂ˝yor. 8–9 saati diyalizle geçiyor. Geri kalanĂ˝ diyalizsiz, normal bir kiĂľi gibi.

Böbrek yetmezliðinin merkezinde nefrolog var

-Böbrek hastalýðýnda birincil muhatap kim?

Multidisipliner yaklaþým. Sadece nefrologlarla sýnýrlý deðil. Kalp damar hastalýklarý da devrede. Böbrek yetmezliði hastalarý son döneme gelerek ölmüyor. Genellikle kalp sorunlarýndan yani kardiyovasküler nedenlerle vefat ediyor. Endokrinoloji uzmanlarý da iþin içinde. Çoklu bir yaklaþým içinde olunmalý. Mahþerin dört atlýsý olarak tanýmlýyoruz, tansiyon, þeker, böbrek ve kalp-damar hastalýklarýný. Buna bütün bakýlmalý. Hepsi bir araya gelip ulusal program oluþturmalý. Birinci sýrada aile ve pratisyen hekimlerinin eðitilmesi ve olaya farklý bakmalarý saðlanmalý. Orkestrasýný yapan nefrologdur. Kronik böbrek yetmezliðinin merkezindeki hekim nefrologdur. Ürologdan da destek alýnýr. Tümör ve taþ olayýnda genel cerrahi ve ürologlar olaya dahil olur.

-TĂĽmör oluĂľumunun sebepleri…

Böbrek kanserlerinde birtakým risk faktörleri var. Aðýr metallere maruziyet, sigara içilmesi. Kronik böbrek hastalýðýnda da kanser riski maalesef daha yüksek. Namert bir hastalýk, genellikle erken teþhis edilemiyor. Ýdrarýndan kan gelen biri uyanýk olmalý; hafife almamalý. Araþtýrýlmalýdýr. Yetiþkinse, 50-60 yaþýn üstündeyse mutlaka bakýlmalý.

(Aksiyon)




"Cehalet hĂ˝yar olmuĂľ gidiyor son sĂĽrat/  Enkaz-Ă˝ beĂľer koĂľuyor elde tuzluk alĂ˝k surat"