Haziran 25, 2019, 11:50:21
Haberler:

Allah size verdiði rýzký kesiverse, size rýzýk verebilecek olan kimdir? Hayýr, onlar azgýnlýk ve nefrette direnip durmaktadýrlar. (Mulk -20)

Haným Sultanlarýn Býraktýðý Eþsiz Eserler

Balatan liprade, ubat 14, 2010, 01:29:14 S

« nceki - sonraki »

0 ye ve 1 Ziyareti konuyu incelemekte.

Aa git

liprade

Haným Sultanlarýn Býraktýðý Eþsiz Eserler

Eþleri fetihle, oðullarý eðitim ve kent yönetimiyle meþgulken valide sultanlar da maaþlarýyla hayýrda yarýþýyordu. Yaptýrdýklarý camiler, hastaneler, okullar bugün de kullanýlmaya devam ediyor. Valide Sultan'larýn eþsiz eserleri:



Atik Valide Camii- Üsküdar / Ýstanbul



Bezmialem Valide Sultan- Dolmabahçe Camii - Beþiktaþ Ýstanbul



Sultaniye Camii - Manisa



Mýsýr Çarþýsý Eminönü-Ýstanbul



Valide Sultan Camii- Fatih / Ýstanbul



Yeni Camii - Eminönü / Ýstanbul



Amasya, Konya, Manisa, Bursa ve Edirne þehzade kentleri olarak bilinir. Osmanlý þehzadeleri bu illerde yöneticilik yapar, bir nevi sultanlýk stajý görürlerdi.

Ýstanbul baþta olmak üzere birçok kentte Osmanlý'yý hatýrlatan yapýlarýn büyük kýsmýný padiþah hanýmlarý ve anneleri yaptýrmýþ. Amasya, Konya, Manisa, Trabzon, Bursa ve Edirne gibi kentler adeta haným sultanlarýn hayýrlarýyla geliþmiþ, büyümüþ. Mesela Osmanlý için su medeniyeti denir. Su mimarisinin geliþmesinde Mihriþah Valide Sultan'ýn katkýsý çok büyük. Sultanlar kimsesizlere, fakirlere, çaresizlere sahip çýkarak adeta sosyal hayatý da þekillendirmiþler.

Son dönem saray hanýmlarýndan II. Mahmut'un kýzý Adile Sultan tam 27 vakýf kurmuþ. Çaresiz kadýnlar için sýðýnma evi açmýþ. Adile Sultan döneminde diðer saray hanýmlarýnýn kurduðu hayýr vakýflarýnýn sayýsý 45. Ýstanbul'un simgelerinden Mýsýr Çarþýsý da bir kadýn sultanýn hayrý. Yenicami'nin masraflarýný karþýlasýn diye Hatice Turhan Sultan tarafýndan yaptýrýlmýþ. Kösem Sultan ve Hürrem Sultan gibi bazý isimlerin devlet yönetiminde aktif yer almaya çalýþmalarýný tarih kitaplarýnda okusak da çoðu padiþah annesi ve eþinin ömürlerini ve servetlerini hayýr iþlerine vakfettikleri yaptýrdýklarý eserlerden ortaya çýkýyor.

Yakýn bir zaman önce yayýnlanan ve Can Alpgüvenç'in derlediði "Hayýrda Yarýþan Haným Sultanlar" (Kaynak Yayýnlarý) kitabý onlarýn hayat hikayelerini ve yaptýrdýðý eserleri anlatýyor. Alpgüvenç, hayýrda yarýþan kadýnlar arasýnda, ismi ilk zikredilmesi gereken kiþinin Selçuk Hatun olduðunu yazýyor. Selçuk Hatun Edirne'ye, Bursa'ya ve Ýstanbul'a kendi adýyla üç ayrý cami, Bursa'ya bir mektep, Balýkesir'e de tekke yaptýrmýþ.

***

Su mimarisini geliþtirdi

Mihriþah Valide Sultan: III. Mustafa'nýn eþi olan Mihriþah Sultan, III. Selim'in de annesi. Eyüp ve civarýnda birçok hayratý var: Okul, deðerli yazmalardan oluþan kütüphane, çeþme ve sebiller... Halýcýoðlu, Levent ve Hasköy'e birer cami yaptýran Sultan, Kasýmpaþa Mevlevihanesi'ni de tamir ettirmiþ. Yaptýrdýðý mektep 1995 yýlýndan beri 'Eyüp Sultan Gençlik Ýzci Grubu Lokali' olarak kullanýlýyor. Kütüphanesindeki elyazmalarý 1957 yýlýnda Süleymaniye Kütüphanesi'ne nakledildi. Kasýmpaþa, Üsküdar, Eminönü, Yeniköy, Hasköy ve Halýcýköy'deki çeþmeleri hâlâ duruyor.

Ýstanbul Kýz Lisesi'ni o yaptýrdý

Bezmiâlem Valide Sultan: II. Mahmud'un eþi, Abdülmecid'in de annesi. Fatih Camii'nde siyah camekân içinde asýlý duran sekiz köþeli sýrma iþlemeli çuha, onun el emeði. Kimsesiz kýzlarý tebdili kýyafetle sokaða çýkar, bizzat kendisi tespit eder, evlendirirmiþ. Vakýf Gureba Hastanesi de onun hayrý. Ýlk sivil lise Darül Maarif (þimdi adý Ýstanbul Kýz Lisesi) onun hayrý. Asýl adý Bezmialem Valide Sultan olan ama Dolmabahçe Camii olarak anýlan camiyi de o yaptýrmýþ. Karaköy-Eminönü arasýnda 18 yýl hizmet veren ama artýk olmayan köprünün yapýmýna da Bezmialem Sultan önayak olmuþ.

Kaloriferli ilk hastane

Pertevniyal Valide Sultan: Çerkez asýllý Pertevniyal Valide Sultan, Abdülaziz'in annesi. Mal varlýðýný Aksaray'daki Valide Sultan Camii'ni, onun yanýndaki sebili ve sübyan mektebini yaptýrmak için harcamýþ. Büyük Aksaray yangýnýnda mektep binasý kül olunca yerine devlet betonarme bir okul yaptýrmýþ. Bakanlar Kurulu kararýyla bu okula Pertevniyal Lisesi adý verildi. Sultan, Medine'ye de bir kadýnlar hastanesi kurdurmuþ. Burasý kaloriferli bir bina ve bu bölge için bir ilk... Beþiktaþ'taki Yahya Efendi Türbesi'ni de tamir ettiren Sultanýn Karagümrük'te, Eyüp'te, Þehremini'de çeþmeleri var.

Yavuz'un eþinden Manisa'ya mahalle

Hafsa Valide Sultan: Kanuni Sultan Süleyman'ýn annesi, Yavuz Sultan Selim'in eþi. Oðluyla uzun yýllar Manisa'da yaþayan sultan buraya Sultaniye Camii ve külliyesini yaptýrmýþ. Camiye cemaat toplamak için de çevresinde 20 evlik yer satýn almýþ ve ev yaptýrmak isteyenlerden vergi alýnmamasýný þart koþmuþ. Bu sebeple mahallenin adý "Sultaniye". Manisa'ya bir de evsizlerin ve yolcularýn kalmasý için hankâh inþa ettirmiþ. Ýlk þeyhi Merkez Efendi. (Mesir macunun mucidi) Þimdilerde Manisa'da Saðlýk Müzesi olarak iþlev gören Darüþþifa, Hafsa Sultan'ýn külliyesi için yapýlmýþ bir hastane.

Kanunî'nin gelini Üsküdar'ý imar etmiþ

Nurbanu Valide Sultan: II. Selim'in eþi Nurbanu Sultan, III. Murat'ýn annesi. Üsküdar meydandaki Atik Valide Camii ve külliyesini Nurbanu sultan yaptýrmýþ. Külliyenin ihtiyaçlarý için Üsküdar, Çemberlitaþ ve Yenikapý'daki hâlâ iþleyen meþhur hamamlarýn gelirlerini baðýþlamýþ. Atik Valide Külliyesi'nin bir kýsým binalarý 2003 yýlýnda Marmara Üniversitesi'ne verildi. Üniversite burayý Güzel Sanatlar Fakültesi olarak kullanýyor. Sultanýn yaptýrdýðý Atik Valide Sultan Sübyan Mektebi'ni þimdi Toptaþý Cezaevi'ni koruyan jandarma bölüðü kullanýyor. Darüþþifa (hastanesi) ise, 19. yy'ýn sonlarýna doðru akýl hastanesi, 1927 yýlýnda tütün atölyesi, 1976 yýlýnda ise bir kýsmý Üsküdar Ýmam Hatip Lisesi, bir kýsmý da Toptaþý Cezaevi olmuþ.

Eminönü'nü ihya etti

Hatice Turhan Sultan: Sultan Ýbrahim'in eþi, IV. Mehmet'in annesi. Eminönü'ndeki Yenicami yapýlmaya baþladýktan bir yýl sonra Sultan III. Mehmet'in ölmesi üzerine yarým kalmýþ. Ýnþaat halinde 59 yýl duran camiyi tamamlamak Hatice Turhan Sultan'a nasip olmuþ. Caminin yanýna giderlerini karþýlamasý için Mýsýr Çarþýsý'ný yaptýrmýþ. Namaz vakitlerinin tayin edildiði muvakkithane, çeþme ve sübyan mektebini de unutmamýþ. Sübyan mektebinin kalýntýlarý üzerinde þimdi Ýþ Bankasý var.

Gülnuþ Valide Sultan: IV. Mehmet'in eþi. Balkan coðrafyasýnda onun adýný taþýyan çok cami var. Ýstanbul'da, Sakýz Adasý'nda ve Mekke'de de inþa ettirdiði hayýr eserleri bulunuyor. Gülnuþ Valide'nin iki oðlu da padiþahlýk yapmýþ. Küçük oðlu III. Ahmet'in annesinin hayrýna Üsküdar'da yaptýrdýðý külliyede, padiþahýn ona atfettiði bir hat var. Bu celali hatta "Cennet annelerin ayaðýnýn altýndadýr" hadisi yazýyor.

Zaman-Cuma




"Cehalet hýyar olmuþ gidiyor son sürat/  Enkaz-ý beþer koþuyor elde tuzluk alýk surat"

Yukar git