Haziran 27, 2019, 08:11:50
Haberler:

Rablerini inkâr edenler için cehennem azabý vardýr. O, ne kötü dönüþtür! (Mulk -6)

Archimedes

Balatan MiM, Kasm 02, 2009, 05:38:42 S

« nceki - sonraki »

0 ye ve 1 Ziyareti konuyu incelemekte.

Aa git

MiM

Archimedes (Arþimet)



Arþimet (Archimedes), M.Ö. 287 - 212 yýllarý arasýnda yaþamýþ Sicilya doðumlu Yunan matematikçi, fizikçi, astronom, filozof ve mühendis. Bir hamamda yýkanýrken bulduðu iddia edilen suyun kaldýrma kuvveti bilime en çok bilinen katkýsýdýr ancak pek çok matematik tarihçisine göre integral hesabýn babasý da Arþimet'tir

Roma generali Marcellus, Sirakuza'yý kuþattýðýnda, Archimedes adlý bir mühendisin yapmýþ olduðu silahlar nedeniyle þehri almakta çok zorlanmýþtý. Bunlarýn çoðu mekanik düzeneklerdi ve bazý bilimsel kurallardan ilham alýnarak tasarlanmýþtý. Örneðin, makaralar yardýmýyla çok aðýr taþlar burçlara kadar çýkarýlýyor ve mancýnýklarla çok uzaklara fýrlatýlýyordu. Hatta Archimedes'in aynalar kullanmak suretiyle Roma donanmasýný yaktýðý da rivayet edilmektedir. Ancak bütün bunlara karþýn M.Ö. 212 yýlýnda Romalýlar Sirakuza'yý zapt ettiler ve þehrin diðer ileri gelenleriyle birlikte Archimedes'i de öldürdüler. Söylendiðine göre, bu sýrada Archimedes toprak üzerine çizdiði bir problemin çözümünü düþünüyormuþ ve yanýna yaklaþan Romalý bir askere oradan uzaklaþmasýný ve kendisini rahat býrakmasýný söylemiþ; ancak asker Archimedes'e aldýrmayarak hemen öldürmüþ. Tarihin nadir olarak yetiþtirdiði bu çok yetenekli bilim adamýnýn öldürülüþü Romalý generali de çok üzmüþ.


Archimedes hem bir fizikçi, hem bir matematikçi, hem de bir filozoftur. Gençliðinde bir süre Ýskenderiye'de bulunmuþ, burada Eratosthenes ile arkadaþ olmuþ ve daha sonra da onunla mektuplaþmýþtýr. Archimedes'in mekanik alanýnda yapmýþ olduðu buluþlar arasýnda bileþik makaralar, sonsuz vidalar, hidrolik vidalar ve yakan aynalar sayýlabilir. Bunlara iliþkin eserler vermemiþ, ancak matematiðin geometri alanýna, fiziðin statik ve hidrostatik alanlarýna önemli katkýlarda bulunan pek çok eser býrakmýþtýr.


Geometriye yapmýþ olduðu en önemli katkýlardan birisi, bir kürenin yüzölçümünün 4?r2 ve hacminin ise 4/3 ?r3 eþit olduðunu kanýtlamasýdýr. Bir dairenin alanýnýn, tabaný bu dairenin çevresine ve yüksekliði ise yarýçapýna eþit bir üçgenin alanýna eþit olduðunu kanýtlayarak pi'nin deðerinin 3 l/7 ve 3 10/71 arasýnda bulunduðunu göstermiþtir.


Archimedes'in en parlak matematik baþarýlarýndan biri de, eðri yüzeylerin alanlarýný bulmak için bazý yöntemler geliþtirmesidir. Bir parabol kesmesini dörtgenleþtirirken sonsuz küçükler hesabýna yaklaþmýþtýr. Sonsuz küçükler hesabý, bir alana tasavvur edilebilecek en küçük parçadan daha da küçük bir parçayý matematiksel olarak ekleyebilmektir. Bu hesabýn çok büyük bir tarihi deðeri vardýr. Sonradan modern matematiðin geliþmesinin temelini oluþturmuþ, Newton ve Leibniz'in bulduðu diferansiyel ve entegral hesap için iyi bir temel oluþturmuþtur.


Archimedes Parabolün Dörtgenleþtirilmesi adlý kitabýnda, tüketme metodu ile bir parabol kesmesinin alanýnýn, ayný tabana ve yüksekliðe sahip bir üçgenin alanýnýn 4/3'üne eþit olduðunu ispatlamýþtýr.


Ýlk defa denge prensiplerini ortaya koyan bilim adamý da Archimedes'dir. Bu prensiplerden bazýlarý þunlardýr:


Eþit kollara asýlmýþ eþit aðýrlýklar dengede kalýr.

Eþit olmayan aðýrlýklar eþit olmayan kollarda aþaðýdaki koþul saðlandýðýnda dengede kalýrlar: f1 · a = f2 · b

Bu çalýþmalarýna dayanarak söylediði "Bana bir dayanak noktasý verin Dünya'yý yerinden oynatayým." sözü yüzyýllardan beri dillerden düþmemiþtir.


Archimedes, kendi adýyla tanýnan sývýlarýn dengesi kanununu da bulmuþtur. Söylendiðine göre, bir gün Kral II Hieron yaptýrmýþ olduðu altýn tacýn içine kuyumcunun gümüþ karýþtýrdýðýndan kuþkulanmýþ ve bu sorunun çözümünü Archimedes'e havale etmiþ. Bir hayli düþünmüþ olmasýna raðmen sorunu bir türlü çözemeyen Archimedes, yýkanmak için bir hamama gittiðinde, hamam havuzunun içindeyken aðýrlýðýnýn azaldýðýný hissetmiþ ve "Buldum, buldum" diyerek hamamdan fýrlamýþ. Acaba Archimedes'in bulduðu neydi? Su içine daldýrýlan bir cisim taþýrdýðý suyun aðýrlýðý kadar aðýrlýðýndan kaybediyordu ve taç için verilen altýnýn taþýrdýðý su ile tacýn taþýrdýðý su mukayese edilerek sorun çözülebilirdi.


Archimedes'in araþtýrmalarýndan önce, tahtanýn yüzdüðü ama demirin battýðý biliniyordu; ancak bunun nedeni açýklanamýyordu. Archimedes'in bu kanunu doðada tesadüflere yer olmadýðýný, her zaman ayný koþullarda ayný sonuçlara ulaþýlacaðýný göstermiþtir. Archimedes, 23 yüzyýl önce, modern bilimsel yöntem anlayýþýna çok yakýn bir anlayýþla, bugün de geçerli olan statik ve hidrostatik kanunlarýný bulmuþ ve bu katkýlarýyla bilim tarihinin en büyük üç kahramanýndan birisi olmaya hak kazanmýþtýr.

Yukar git