Haziran 25, 2019, 01:40:20
Haberler:

(Resûlüm!) De ki: Sizi yaratan, size iþitme duyusu, gözler ve kalpler veren O'dur. Ne az þükrediyorsunuz! (Mulk -22)

Ali Kuþçu

Balatan MiM, Kasm 01, 2009, 08:30:40 S

« nceki - sonraki »

0 ye ve 1 Ziyareti konuyu incelemekte.

Aa git

MiM

Kasm 01, 2009, 08:30:40 S Last Edit: Kasm 02, 2009, 06:25:33 S by MiM
Ali Kuþçu



15. yüzyýlda yaþamýþ olan önemli bir astronomi ve matematik bilginidir. Babasý Timur'un (1369-1405) torunu olan Uluð Bey'in (1394-1449) doðancýbaþýsý idi. "Kuþçu" lakabý buradan gelmektedir.

Ali Kuþçu, Semerkand'da doðmuþ ve burada yetiþmiþtir. Burada bulunduðu sýralarda, Uluð Bey de dahil olmak üzere, Kadýzâde-i Rûmi (1337-1420) ve Gýyâsüddin Cemþid el-Kâþi (?-1429) gibi dönemin önemli bilim adamlarýndan matematik ve astronomi dersleri almýþtýr.

Ali Kuþçu bir ara, öðrenimini tamamlamak amacý ile, Uluð Bey'den habersiz Kirman'a gitmiþ ve orada yazdýðý Hall el-Eþkâl el-Kamer adlý risalesi ile geri dönmüþtür. Dönüþünde risaleyi Uluð Bey'e armaðan etmiþ ve Ali Kuþçu'nun kendisinden izin almadan Kirman'a gitmesine kýzan Uluð Bey, risaleyi okuduktan sonra onu takdir etmiþtir.

Ali Kuþçu, Semerkand'a dönüþünden sonra, Semerkand Gözlemevi'nin müdürü olan Kadýzâde-i Rûmi'nin ölümü üzerine gözlemevinin baþýna geçmiþ ve Uluð Bey Zici'nin tamamlanmasýna yardýmcý olmuþtur. Ancak, Uluð Bey'in ölümü üzerine Ali Kuþçu Semerkand'dan ayrýlmýþ ve Akkoyunlu hükümdarý Uzun Hasan'ýn yanýna gitmiþtir. Daha sonra Uzun Hasan tarafýndan, Osmanlýlar ile Akkoyunlular arasýnda barýþý saðlamak amacý ile Fatih'e elçi olarak gönderilmiþtir.

Bir kültür merkezi oluþturmanýn þartlarýndan birinin de bilim adamlarýný biraraya toplamak olduðunu bilen Fatih, Ali Kuþçu'ya Ýstanbul'da kalmasýný ve medresede ders vermesini teklif eder. Ali Kuþçu, bunun üzerine, Tebriz'e dönerek elçilik görevini tamamlar ve tekrar Ýstanbul'a geri döner. Ýstanbul'a dönüþünde Ali Kuþçu, Fatih tarafýndan görevlendirilen bir heyet tarafýndan sýnýrda karþýlanýr. Kendisi için ayrýca karþýlama töreni yapýlýr. Ali Kuþçu'yu karþýlayanlar arasýnda, zamanýn ulemâsý Ýstanbul kadýsý Hocazâde Müslihü'd-Din Mustafa ve diðer bilim adamlarý da vardýr.

Ýstanbul'a gelen Ali Kuþçu'ya 200 altýn maaþ baðlanýr ve Ayasofya'ya müderris olarak atanýr. Ali Kuþçu, burada Fatih Külliyesi'nin programlarýný hazýrlamýþ, astronomi ve matematik dersleri vermiþtir.

Ayrýca Ýstanbul'un enlem ve boylamýný ölçmüþ ve çeþitli Güneþ saatleri de yapmýþtýr. Ali Kuþçu'nun medreselerde matematik derslerinin okutulmasýnda önemli rolü olmuþtur. Verdiði dersler olaðanüstü raðbet görmüþ ve önemli bilim adamlarý tarafýnda da izlenmiþtir. Ayrýca dönemin matematikçilerinden Sinan Paþa da öðrencilerinden Molla Lütfi aracýlýðý ile Ali Kuþçu'nun derslerini takip etmiþtir. Nitekim etkisi 16. yüzyýlda ürünlerini verecektir.

Ali Kuþçu'nun astronomi ve matematik alanýnda yazmýþ olduðu iki önemli eseri vardýr. Bunlardan birisi, Otlukbeli Savaþý sýrasýnda bitirilip zaferden sonra Fatih'e sunulduðu için "Fethiye" adý verilen astronomi kitabýdýr. Eser üç bölümden oluþmaktadýr. Birinci bölümde gezegenlerin küreleri ele alýnmakta ve gezegenlerin hareketlerinden bahsedilmektedir. Ýkinci bölüm Yer'in þekli ve yedi iklim üzerinedir. Son bölümde ise Ali Kuþçu, Yer'e iliþkin ölçüleri ve gezegenlerin uzaklýklarýný vermektedir.

Döneminde hayli etkin olmuþ olan bu astronomi eseri küçük bir elkitabý niteliðindedir ve yeni bulgular ortaya koymaktan çok, medreselerde astronomi öðretimi için yazýlmýþtýr. Ali Kuþçu'nun diðer önemli eseri ise, Fatih'in adýna atfen Muhammediye adýný verdiði matematik kitabýdýr.

Yukar git