Haziran 25, 2019, 10:11:49
Haberler:

"Doðru sözlü iseniz (söyleyin), bu tehdit hani ne zaman (gerçekleþecek)?" derler. (Mulk -24)

Farabi

Balatan MiM, Kasm 01, 2009, 03:07:38

« nceki - sonraki »

0 ye ve 1 Ziyareti konuyu incelemekte.

Aa git

MiM

Kasm 01, 2009, 03:07:38 Last Edit: Kasm 01, 2009, 03:09:45 by MiM
Farabi



Türk asýllý Ýslam felsefecisi (Maveraünnehir, Farab, 870-Þam, 950).

       Asýl adý Ebu Nasr Muhammed bin Muhammed bin Tahran bin Uzlug olan ve Batý kaynaklarýnda "Alpharabius" adýyla anýlan Farabi (Türkistan'ýn Farab [Otrar] kentinde doðduðu için Farabi [Farablý] diye anýlýr). Ýlk öðrenimini Farab'da, medrese öðrenimini Rey ve Baðdat'ta gördükten sonra, Harran'da felsefe araþtýrmalarý yaptýðý yýllarda tanýþtýðý Yuhanna bin Haylan'la birlikte Aristoteles'in yapýtlarýný okuyarak gezimciler okulunun ilkelerini öðrendi. Halep'te Hemedani hükümdarý Seyfüddevle'nin konuðu oldu. Arap ülkelerinde yaþamýþ, Türk kimliðini ve Türk törelerini ölünceye kadar býrakmamýþ olan Farabi'yi anlatan kitaplar, Ýslam aleminde Ebul Hasan el-Beyhaki, Ýbn-el-Kýfti, Ýbn Ebu Useybiye, Ýbn el-Hallikan adlý yazarlar tarafýndan Farabi'nin ölümünden birkaç yüzyýl sonra gerçekleþtirildi. Ama bu yapýtlar, birer araþtýrma olmaktan çok, Farabi'yle ilgili söylenceleri derliyor,bir felsefeciyle deðil, bir ermiþi açýklýyordu.

Aristotales'in ortaya attýðý madde ve suret kavramýný hiçbir deðiþiklik yapmadan benimseyen, eþyanýn oluþumunda, yani yaradýlýþta madde ve sureti iki temel ilke olarak gören Farabi'nin fiziði de, metafiziðe baðlýdýr. Buna göre, evrenin ve eþyanýn özünü oluþturan dört öðe (toprak, hava, ateþ, su) ilk madde olan el-aklül-faalden çýkmýþtýr Söz konusu dört öðe, birbirleriyle belli ölçülerde kaynaþýr, ayrýþýr ve içinde bulunduðumuz evreni (el-alem) oluþtururlar.

Farabi, ilimleri sýnýflandýrdý. Ona gelinceye kadar ilimler trivium (üçüzlü) ve quadrivium (dördüzlü) diye iki kýsýmda toplanýyordu. Nahiv, mantýk, beyan üçüzlü ilimlere; matematik, geometri, musiki ve astronomi ise dördüzlü ilimler kýsmýna dahildi. Farabi ilimleri; fizik, matematik, metafizik ilimler diye üçe ayýrdý. Onun bu metodu, Avrupalý bilginler tarafýndan kabul edildi.

Hava titreþimlerinden ibaret olan ses olayýnýn ilk mantýklý izahýný Farabi yaptý. O, titreþimlerin dalga uzunluðuna göre azalýp çoðaldýðýný deneyler yaparak tespit etti.Bu keþfiyle musiki aletlerinin yapýmýnda gerekli olan kaideleri buldu. Ayný zamanda týp alanýnda çalýþmalar yapan Farabi, bu konuda çiþitli ilaçlarla ilgili bir eser yazdý.

Farabi insaný tanýmlarken "alem büyük insandýr; insan küçük alemdir." Diyerek bu iki kavramý birleþtirmiþtir. Ýnsan ahlakýnýn temeli, ona göre bilgidir; akýl iyiyi kötüden ancak bilgiyle ayýrýr. Ýnsan için en yüksek en yüksek erdem olan bilgi, insan beyninin çalýþmasý sonucu elde edilemez; çünkü tanrýsaldýr, doðuþtandýr (Vehbi). Bilimin ise üç kaynaðý vardýr: Duyu; akýl; nazar. Bilimler ikiye ayrýlýrlar: Kurumsal (nazari) bilimler; uygulamalý (ameli) bilimler. Ahlak, siyaset, müzik, matematik uygulamalý bilimlere girer. Toplumlarda öz bakýmýndan ikiye ayrýlýrlar: Erdemli toplumlar ve erdemsiz toplumlar. Bu toplumlarý yöneltecek en kusursuz devletse, bütün insanlýðý kapsayan dünya devletidir.


Eserleri ( Bu günkü Türkçe adlarýyla ):

Ýki Felsefeci Arasýndaki Düþüncelerin Uzlaþtýrýlmasý
Ele Alýnan Kaynaklarýn Kaynaklarý
Hikmetlerin Özleri
Erdemli Toplumun Ýlkeleri Üstüne Kitap
Aklýn Anlamlarý
Bilimlerin Sayýmý
Büyük Müzik Kitabý
Müziðe Giriþ

Yukar git