Haziran 26, 2019, 10:44:31 ÖS
Haberler:

Hiç yaratan bilmez mi? O, en ince iþleri görüp bilmektedir ve her þeyden haberdardýr.(Mulk -14)

Ýlkyardým ve Uygulamalarý...

Baţlatan liprade, Ekim 25, 2009, 07:14:01 ÖS

« önceki - sonraki »

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

liprade

Ýlkyardým ve Uygulamalarý

Ýlkyardým kazaya uðrayan birini veya bir hastayý iyileþtirme yönünde atýlan ilk adýmdýr. Aþaðýda ilkyardým uygulamalarýnda kullanýlan bazý gereçlerle ilgili kýsa bilgiler verilmiþtir.

Aský : Askýlar çoðunlukla yaralý kollarý, bilekleri ve elleri koruyup destek saðlamak için kullanýlýr. Göðüs yaralarýnda da göðsü desteklemek amacýyla kollarý hareketsiz tutan askýlar kullanýlabilir. Kol askýlarý kol yaralanmalarýnda ve bazý göðüs yaralarýnda uygulanýr. Doðru uygulanan bir kol askýsýnda el, dirsek hizasýndan biraz yukarýda olmalýdýr. Bandýn altý tüm parmak týrnaklarý görünür durumda býrakarak serçe parmaðýn köküne kadar uzanmalýdýr.

Kol askýlarý aþaðýdaki yöntemle uygulanýr :

• Oturan hastaya askĂ˝ya alĂ˝nacak yaralĂ˝ elini ya da ön kolunu dirsekten daha yĂĽksekte tutmasĂ˝ söylenir.

• Dirsek ile göðüs arasĂ˝ndadaki açýklýðý kullanarak üçgen bandĂ˝n bir ucunu dirseĂ°i iyice saracak biçimde göðüsle kol arasĂ˝ndan geçirin.

• Kolu tutarak askĂ˝nĂ˝n alt ucunu kolun ĂĽzerinden alĂ˝n ve yaralĂ˝ taraftaki köprĂĽcĂĽk kemiĂ°inin ĂĽstĂĽndeki çukura gelecek biçimde balĂ˝kçý dĂĽĂ°ĂĽmĂĽyle baĂ°layĂ˝n.

• Son olarak tepe noktasĂ˝nĂ˝ öne doĂ°ru çekip bir çengelli iĂ°neyle askĂ˝nĂ˝n önĂĽne tutturun.

• AskĂ˝nĂ˝n ve bandĂ˝n kan dolaþýmĂ˝nĂ˝ engellememesine özen gösterin ve durumunu buna göre ayarlayĂ˝n.

Ayrýca gerekli aský gereci bulunamadýðýnda pratik bir aský yöntemi uygulanabilir. Mesela, yaralý kol ceket düðmelenerek arasýna asýlabilir. Ceketin bir eteði yukarý kývrýlarak kol bunun arasýn konur ve ceket eteðinin ucu göðüse çengelli iðneyle tutturulabilir. Baþka bir yöntem de yaralý taraftaki elbise kolunu boþa çýkararak onunla yaralý kolu askýya almaktýr.

Kanamayý önlemek, sargýyý tutmak, þiþmeyi engellemek, eklemlere destek saðlamak, hareketi sýnýrlamak amacýyla bantlar kullanýlýr. Kanamayý denetim altýna almak, akýntýlarý emmek amacýyla yaralarýn üzerine örtülen steril koruyucu örtülere sargý adý verilir. Sargý yaparken eller çok temiz olmalý, yara ve çevresi oksijenli suyla temizlenmelidir.

Yara bölgesindeki toz, toprak, cam parçalarý varsa bunlar bol suyla temizlenmeli ancak yabancý cisim bulunan yaralara sargý yapýlmalý üzerine baský yapýlmadan bol miktarda katlanmýþ steril gazlý bez konulmalýdýr. Yaralý bölge sargý bezi ile çok sýkmadan yaranýn her yerini ayný ölçüde kaplayacak biçimde sarýlýr. Sarma iþlemi bittikten sonra sargý bezini kenarý flasterle yapýþtýrýlýr.

Bir darbe sonucu ortaya çýkan þiþlikleri azaltmak, aðrýyý dindirmek amacýyla soðuk kompres uygulanýr. Bir pamuk tampon, havlu ya da benzeri bir kumaþ çok soðuk suya batýrýldýktan sonra bu hafifçe sýkarak þiþliðin üzerine konulur. Tamponun soðukluðu azaldýkça yenisiyle deðiþtirilir ve uygulama beþer dakika aralýkla olarak sürdürülür. Soðuk kompres için içi buz dolu lastik torba da kullanýlabilir.


Hasta ve Yaralý Taþýma Yöntemleri

Bir hastayý ya da yaralýyý güvenli biçimde taþýmak için çeþitli yöntemler vardýr. Acil durumlarda hasta sedyesiz olarak taþýnmasý gerektiðinde uygulanacak bazý yöntemler aþaðýda anlatýlmýþtýr.

Beþik yöntemi : Zayýf hastalarýn ya da çocuklarý taþýmak için bir kolunuzu kalçanýn altýndan geçirip öteki kolunuzla bel üstünden sýrta doðru kavrayarak kucaklayýn. Kendinizi iyice tartýp dengeledikten sonra yavaþ ve güvenli adýmlarla yürüyün.

Sürükleme yöntemi : Yaralý ya da hasta ayaða kalkacak durumda deðilse ve hemen bulunduðu yerden uzaklaþtýrýlmasý gerekiyorsa kollarýný göðsünün üzerinden çapraz toplayýn. Sonra hastanýn baþucunda çömelip ellerinizi omuzlarýn altýndan geçirerek ve baþýný da kollayarak yerde geri geri çekin.

Omuzlama yöntemi : Bilinci yerine ve yürüyebilecek durumdaki hastayý ayaða kaldýrýn. Yanýnda durarak sizden yana olan kolunu omzunuzun üzerinden boynunuza alýp elini öteki elinizle tutun. Ters taraftaki kolunuzu da hastanýn beline dolayarak ve aðýrýlýðýný bir ölçüde omuzlarýnýza alarak birlikte yavaþ yavaþ yürüyün.

Sýrta alma yöntemi : Hasta aðýr deðilse ve sarsýlmasýnýn pek sakýncasý yoksa öne geçip çömelerek iki kolunu boyununuzun iki yanýdan tutup göðsünüzün önünde kavuþturun, sonra ayaða kalkýp, hasta sýrtýnýzda olduðu halde yürüyün.

Dört el oturaðý : Bu yöntem, bilinci yerinde ve kollarýyla tutunma yeteneði olan hasta için iki kiþiyle birlikte uygulanýr. Hastayý taþýyacak kiþiler yüzleri birbirine dönük karþýlýklý durur. Birbirlerini bileklerini çaprazlama tutarak bir oturak oluþturur. Hastaya sýrtýndan yaklaþarak çömelinir ve hastanýn bir kolunu taþýyýcýlardan birini diðerini ötekinin omuzuna atarak tutunmasý saðlanýr. Sonra ayaða kalkarak hasta kenetlenmiþ ellerin üzerinde taþýnýr.

Ýki el oturaðý : Hasta yaralý veya bitkin durumda ise bu yöntem uygulanýr. Taþýyýcýlar hastanýn iki yanýnda çömelir. Birer kollarýný hastanýn kalçasýyla dizleri arasýndan uzatarak birbirlerini bileklerinde sýkýca tutar ve hastanýn buraya oturmasýný saðlarlar. Öteki kollarýný da hastanýn sýrtýndan uzatarak omzunu sýmsýký kavrar ve ayaða kalkýp yavaþ yavaþ yürürler.

Ýtfaiyeci taþýmasý : Bu yöntem hastayý taþýrken bir elin boþta kalmasý gerekiyorsa uygulanabilir. Çocuk veya zayýf hastalara rahatlýkla uygulanabilir. Hasta kendi kendine ayaða kalkacak durumda deðilse, yüzükoyun yatýrýp baþucunda ayakta durun. Kollarýnýzý hastanýn koltuk altlarýndan geçirerek hastayý önce dizleri sonra ayaklarý üzerinde kaldýrýn. Sol elinizle hastanýn sað bileðinden tutun.

Baþýnýz hastanýn uzanan sað kolunun altýnda, omzunuz da karnýn alt tarafýna gelecek þekilde eðilin ve yavaþça omuzlarýnýzýn üzerine düþmesini saðlayýn. Sað kolunuzu hastanýn bacaklarýnýn arasýna ya da bacaklarýný çevresine dolayýn. Hastanýn aðýrlýðýný sað omuzunuza alarak ayaða kalkýp vücudunu iki omuzunuzun üzerine doðru çekin. Hastanýn sað bileðini sað elinizle kavrayarak sol kolunuzu serbest býrakýn.

Sandalye ile taþýma : Hasta oturacak durumda ise ve medivenli bir yere götürülecekse bu yöntem uygulanýr. hasta sandalyeye oturduktan sonra bir kiþi sandalyenin arkasýyla hastayý, ikinci kiþi ise sandalyeyi ön ayaklarýndan tutmalýdýr. Sandalyenin iki yanýný korkuluklu olmasý yararlýdýr. Sandalye geriye doðru eðilerek kaldýrýlýr.




"Cehalet hĂ˝yar olmuĂľ gidiyor son sĂĽrat/  Enkaz-Ă˝ beĂľer koĂľuyor elde tuzluk alĂ˝k surat"

liprade

Ecza Dolabý ve Ýlkyardým Malzemesi

Ecza dolabýnda her evde olmasý gereken bir saðlýk gerecidir. Ýlaç ve ilkyardým malzemelerinin saklandýðý bu dolap çocuklarýn eriþemeyeceði, kuru ve serin bir yerde bulunmalýdýr.

ÝKAZ : Hangi durumlarda hangi ilacýn kullanýlacaðýný doktor belirlemeli ve dolabýnýzda çeþitli hastalýklar için bulunduracaðýnýz ilaçlar buna göre temin edilmelidir.

Ecza dolabýnda bulunmasý gereken ilaçlar :

• Kesik ve sĂ˝yrĂ˝klar için antibiyotikli merhem
• YanĂ˝k ve cilt tahriĂľleri için merhem
• Burkulma ve baĂľ aĂ°rĂ˝sĂ˝ gibi aĂ°rĂ˝lar için aĂ°rĂ˝ kesici ilaçlar
• HazĂ˝msĂ˝zlĂ˝k ve yanma için antasit tablet veya ĂľuruplarĂ˝
• AteĂľ düþürĂĽcĂĽ ilaç ve Ăľuruplar
• Alerji için antihistaminik ilaçlar
• Zehirlenmeler için aktif kömĂĽr
• BulantĂ˝ kesici ilaçlar
• KaþýntĂ˝lar için losyonlar, kortizonlu merhemler
• Vazelin
• GĂĽneĂľ kremi


Ýlk yardým malzemesi :

• Steril pamuk paketi
• Steril gaz bezi (çeĂľitli bĂĽyĂĽklĂĽklerde)
• Steril sargĂ˝ bezleri
• Elastik bandaj
• Yara bandĂ˝
• Flaster
• Çengelli iĂ°ne
• Küçük bir ayna
• CĂ˝mbĂ˝z
• Makas
• Termometre
• Alkol
• Amonyak
• TendĂĽrdiyot, mersol, betadin gibi antiseptik çözeltiler
• Oksijenli su


Kazalar Korunma yolarý ve Yapýlmasý gerekenler

Elektrik Çarpmasý

Yüksek gerilimli elektrik akýmýnýn vücuttan geçmesi sonucu oluþur. Gerilim (voltaj) ne kadar yüksekse ölüm tehlikesi o ölçüde artar. Evlerde kullanýlan elektrik akýmý ýslak el ve ayak yoluyla çarptýðýnda kalb durmasý sonucunda ölüme neden olur. Elektrik akýmýnýn giriþ ve çýkýþ noktalarýnda yanýklar dikkat çeker. Kauçuk, plastik eþyalar, yalýtkan bir sopa, kývrýlmýþ bir gazete veya tahta parçasý ile kiþi elektrik akýmýndan ayrýlýr.

Çevrede bu iþe yarayacak bir eþya yoksa kazazedenin elbisesini bol bir yerinden tutarak çekebilirsiniz. Bu arada çevrenin ýslak olmamasýna dikkat edilmelidir çünkü su elektrik akýmýný iletir ve kurtarýcý kiþinin de akýma kapýlmasýna neden olur. Solunum durmasý varsa aðýzdan aðzý suni solunum ve kalb durmuþsa dýþtan kalb masajý uygulanýr. Hastanýn bilinci yerinde ise ve kendini iyi hissediyorsa bile bir hastaneye götürülmeli ve kalb elektrosu çeki.bmelidir. Akýmýn girip çýktýð yerlerdeki yanýklar da tedavi edilmelidir.


Güneþ Çarpmasý

Kýzgýn güneþ altýnda uzun süre kalanlarda ve daha çok çocuklarda görülen bir yaz hastalýðýdýr. Þiddetli baþ aðrýsý, bulantý, kusma ve yüksek ateþle kendini gösterir. Hasta serin bir yere götürülmeli, vücudu sýkan giysiler çýkarýlmalý baþýna soðuk kompres veya buz torbasý konulmalýdýr. Ateþ çok yüksek ise ýslak bir çarþafla vücut sarýlmalý, hasta havadar bir yerde tutulmalý ve serin bir cankurtaranla hastaneye taþýnmalýdýr. Baþa ve kasýklara uygulanan soðuk kompres vücut sýcaklýðýný düþürecektir.


Havale

Küçük çocuklarda ateþli hastalýklarýn yol açtýðý bir durumdur. Havale belirtileri çýrpýnma, kol ve bacaklarda kasýlma, katýlma, ani ses çýkarma, çýðlýk, bazen dýþký ve idrar kaçýrma, aðýz köpürmesidir. Çocukta solunum durmasý veya hýrýltýlý solunum olabilir. Çocuðun havale geçirmesi durumunda hemen doktora haber verilmeli çocuðun giysileri çýkarýlarak serinletilmelidir. Baþtan baþlanarak aþaðý doðru suyla ýslatmak yararlý olabilir fakat çocuðu üþütmemeye dikkat edilmelidir. Sýk sýk havale geçiren çocuklar hastalandýðýnda da ateþ düþürücü ilaçlar verilerek ateþin fazla yükselmemesine dikkat edilmelidir.


Hayvan Isýrýklarý

Kedi köpek gibi evcil hayvanlar kuduz gibi öldürücü hastalýklarý taþýyabilirler. Bu nedenle ýsýran hayvanýn sahibinden hayvanýn aþýlarý konusunda bilgi edinilmeli ve hayvanýn davranýþlarý incelenmelidir. Hayvanýn ýsýrdýðý yer sabunlu su ile iyice temizlenmeli, hayvan salyasýný yarayla temas etmemesine özen gösterilmelirdir.

Yara bol su ile yýkandýktan sonra antiseptik bir madde sürülmeli, kuru ve steril bir pansumanla örtülmelidir. Sahipsiz ve vahþi hayvanlarýn ýsýrmasý durumunda kuduz olasýlýðý göz önüne alýnarak mutlaka doktora baþvurulmalý hayvan kaçmamýþsa gözetim altýna alýnmalýdýr. Kuduz þüphesi durumunda aþýlar aksatýlmadan uygulanmalýdýr.




"Cehalet hĂ˝yar olmuĂľ gidiyor son sĂĽrat/  Enkaz-Ă˝ beĂľer koĂľuyor elde tuzluk alĂ˝k surat"

liprade

Ăťnme

Beyinde kan dolaþýmýný azalmasý sonucunda bedenin bir yarýsýnda uyuþma, güçsüzlük, karýncalanma, bazen konuþma güçlüðü, yüz kaslarýnda gevþeme ve ifadesizlik, göz bebeklerinin çapýnda deðiþiklik, çift görme, baþ dönmesi gibi belirtileri olan bir tablodur. Ýnmeye yol açan dolaþým bozukluðu bir kanamaya, bir toplardamar veya atardamarýn pýhtýyla týkanmasýna baðlý olabilir. belirtiler birkaç saat ya da bir iki gün içinde ilerler veya ani ve kýsa sürede yerleþirler.

Ýnmenin çeþitli biçimlerinin ayýrt edilmesi kesin tedavi ve sonuç açýsýndan önem taþýsa bile ilkyardým ve acil giriþim önleleri aynýdýr. Hasta sakin tutulmalý, solunum yollarýnýn açýk olmasýna dikkat edilmeli, oksijen verilmeli, yaþam belirtileri (solunum kalb atýþý, nabýz) izlenmelidir. aðýz yoluyla yiyecek ve içecek verilmemelidir. Bilinci açýk hastanýn karþýsýna oturulmalý, göz baðlantýsý kurulmalý ve hasta ile yavaþ ve açýk bir þekilde konuþulmalýdýr.


Kalb DurmasĂ˝

Kalbin etkili kasýlma ve kan pompalama gücünün ani olarak ortadan kalkmasýna baðlý dolaþým durmasýdýr. Kalp krizi elektrik çarpmasý, zehirlenme gibi nedenlerle ortaya çýkar. Hastada ani bilinç kaybý, nabýz durmasý, kalb seslerinin duyulamamasý, solunum durmasý, morarma meydana gelir, göz bebekleri geniþlemiþtir. Ýlkyardýma ilk 3 dakika baþlanýrsa sonuç alýnabilir. Hastayý sert bir yere yatýrarak ayaklarýný 30-45 derece yukarý kaldýrmaldýýr. Göðüs kemiðinin alt yarýsýna vurulacak kuvvektli bir yumruk kalbi çalýþtýrabilir. Solunum yollarý açýk tutulur suni solunum uygulanýr. Kapalý kalb masajý uygulanýr.


Kalb Krizi

Kalbi besleyen koroner atardamarlarýn daralmasý veyla týkanmasý sonucunda beslenemeyen kalb kasýnýn bir bölümünün ölmesidir. Hastada göðüs aðrýsý, sol kola, boyuna veya sýrta yayýlan aðrý, sýkýntý hissi, terleme, nefes darlýðý, bulantý gibi belirtiler olabilir. Kalp krizi geçirdiðinden þüphelenilen hasta sakinleþtirilmeli, acil durumda almasý gereken ilaçlarý verilmeli ve en kýsa sürede bir koroner yoðun bakým birimine gönderilmelidir.


Kalb MasajĂ˝

Kalb durmasýnda uygulanan kalbi yeniden çalýþtýrma yöntemidir. Hasta sert bir zemine yatýrýlýr. Baþ arkaya eðilir, çene yukarý kaldýrýlýr ve dilin geri kaçýp solunum yolunu týkamamasýna dikkat edilir. Her iki el göðüs kemiðinin üçte bir alt kýsmýna üst üste yerleþtirilir. Alltaki el hiç oynatýlmadan üstteki el göðüs kemiðini 3-5 cm içeri itecek þekilde kuvvetle bastýrýlýr, bir an beklenip baský kaldýrýlýr. Bu iþle dakikada 60-70 defa ritmik olakak tekralanýr. Yardýmcý biri bulunursa her 4-5 kalb masajýndan sonra bir suni solunum için ara verilir. yardýmcý yoksa 5 kalb masajýna karþýlýk 1 suni solunum yapýlýr. Kalb masajýna 5 saniyeden fazla ara verilmemelidir. Kalb masajý çocuklarda tek elle, bebeklede ise iki parmakla yapýlýr.


Kanamalar

Damarlarda dolaþan kanýn çeþitli nedenlerle damar dýþýna çýkarak kaybedilmesidir. Damarlarýn bütünlüðünü bozan kesici ve delici yaralanmalar kanamalara neden olur. Vücudun dýþýndan gelen bu tip yaralanmalar özellikle cildin damardan zengin yerlerinde ise bol miktarda kanama görülebilir ya da derine giden bir delici yaralanma büyük damarlarýn kesilmesine yol açarak yaþamý tehdit eden kanamaya neden olur. Yüksekten düþme, trafik kazasý ve patlamalar veya kronik hastalýklar gibi nedenlerle vücudun iç organlarýndaki damarlarýn hasar görmesi sonucunda vücudun iç boþluklarýna (kafatasý, göðüs ve karýn boþluklarý) kanamalar olabilir. Bu kanamalara iç kanama adý erilir.

Dýþ kanamalar : Deride yaralanmaya yol açan zedelenmeler kafa derisi gibi bol damarlý bölgelerde daha fazla kanamaya neden olur. Kanama fazla da olsa bu tür kanamalar temizlendikten sonra sorun çýkarmadan düzelir. Orta boy ve büyük toplardamar ve atardamar kesilerinde daha önemli kanamlaar görülür. Kirli kan taþýyan toplardamarlarda kanýn rengi daha koyu akým düzenli ve daha azdýr. Temiz kan taþýyan atardamar kanamalarýnda ise kanýn rengi daha açýk ve kanama kýsa aralýklarla fýþkýrýr tarzdadýr.

Damar kesilerinde kanamayý durdurmak için damarýn üzerine temiz bir bezle veya bulunamazsa elle baský yapýlmalý ve kesilen yerin üzerinden sýký bir turnike uygulanmalýdýr. Büyük damarlarýn kesilmesine baðlý olarak uzun süre devam eden kan kaybý hastayý þoka ve ölüme götürebilir. Kanamayý durdurmak, yaranýn temizlenmesini saðlamak ilk adýmlardýr. Kanamanýn durdurulamadýðý derin yaralanmalarda hasta daha fazla kan kaybetmeden bir an önce hastaneye götürülmelidir.

Ýç kanamalar : Ýç kanamalar dýþarýdan belli olmadýðýndan ilkyardýmý yapan kiþiler ancak hastanýn iç organlarýndaki hasar sonucunda þiddetli aðrýsýnýn olmasý, renginin solmasý, soðuk soðuk terlemesi ve bilincinin kapanmasý gibi þok belirtilerine bakarak iç kanamayý anlayabilirler. Her türlü kýrýlmada kýrýk çevresinde bir iç kanama meydana gelir. Mesela uyluk kemiðinin kalça hizasýndan kýrýlmasý en azýndan 1 litre kan kaybýna yol açan iç kanamaya neden olabilir. Dalak gibi bazý organlar bisikletten düþme, otomobilin direksiyonuna çarpma gibi basit darbelerde bile patlayarak cerrahi giriþim gerektiren iç kanamalara neden olabilir. Bu bakýmdan kazaya uðrayan kiþilerin olasý iç kanama belirtileri yönünden izlenmelidir.

Ýç kanama durumunda hastayý bir an önce hastaneye yetiþtirilmelidir. Bu sýrada hastanýn tansiyonun daha fazla düþmesini önlemek amacýyla hastayý yatýrmak ve bacaklarýný yukarý kaldýrmak gerekir. Kazalar dýþýnda hemofili gibi kanný pýhtýlaþmasýný bozan hastalýklar ve bazý ilaçlar, kronik karaciðer hastalýklarý, bazý kötü huylu hastalýklar, vitamin noksanlýklarý hastalarda kanamaya eðilimi artýrabilir. Bu hastalarýn vücudun çeþitli deliklerinden kanama durumunda hemen doktora baþvurmalarý gerekir. Kadýnlarda üreme sistemiyle ilgili nedenler kanamaya yol açabilir.

Ýdrar yollarýndan, makattan gelen kanamalar, kan tükürme ve mide kanamalarýnda görülen kahve telvesi gibi sindirilmiþ kan içeren kusmalar mutlaka doktor müdahelesi gerektiren durumlardýr.




"Cehalet hĂ˝yar olmuĂľ gidiyor son sĂĽrat/  Enkaz-Ă˝ beĂľer koĂľuyor elde tuzluk alĂ˝k surat"

liprade

Kramp

Kaslarýn ani ve aðrýlý gerilmesidir. bedensel egzersiz veya uyku sýrasnýda kaslara kramp girebilir. Kramp en sýk baldýk kaslarýnda olur. Sýký çorap lastikleri veya dar ayakkabýlar kramplara yol açabilir. Yaz aylarýnda spor yapanlarda aþýrý terlemeyle fazla tuz kaybý nedeniyle kas kramplarý görülebilir. Bu nedenle sýcak havalarda spor yapanlar düzenli sývý ve tuz almaya dikkat etmelidir.

Kramp girdiðinde telaþa kapýlmadan bölgeyi rahat bir konma getirerek gevþetici masajlar yapýn, birkaç dakika içinde kaslar normale dönecektir. Kramp anýnda þidetli müdaheleden kaçýnmalý aðrý uzun sürerse bölgenin üzenine nemli ve sýcak bir havlu örtülmelidir.


Kulaða Yabancý Cisim Kaçmasý

Kulaða kaçan yabancý cisimler geçici iþiktme güçlüýðüne neden olur. derine giden yabancý cisimlerin ise kulak zarýna zara verme olasýðlý vardýr. Kulaða kaçan böcekler parmakla çýkarýlmamalýdýr. Böcek výzýltýsýný kesmek için iki damla zeytinyaðý, gilserin veya vazelin damlatýlýr ve böceði çýkartmasý için doktora baþvurulur. Yabancý cisimleri çýkartmak için sivri araçlarla kulak kurcalanmamalýdýr.


Ăžok

Dolaþým yetersizliði nedeniyle dokulara yeterli kan gitmemesidir. Kan kaybý, kalbin pompalama yetersizliði, ani damar deðiþimler (geniþleme/daralma) gibi nedenlere baðlýdýr. Þoktaki hastanýn tansiyonu düþüktür, kalp hýzlý, nabýz hafiftir. Solunum hýzlanmýþtýr, cilt nemli ve soluktur. Burun, el ve ayaklarda morarma ve soðuma olabilir. Þokun son döneminde bilinç bulanýklýðý ve ardýndan ölüm görülür. Þoktaki hasta düz yatýrýlarak bacaklarý 30 derece yukarý kaldýrýn ama nefes darlýðý varsa bacaklarý yükseltmeyin.

Hasta yalnýz býrakýlmamalý, sýcak tutulmalý, dolaþýmý kolaylaþtýrmak ve solunuma yardýmcý olmak için dar giysileri gevþetin. Susuzluktan yakýnna hastalarýn dudaklarýný su ile ýslatýn ancak içecek þeyler vermeyin. Soluma hýzý, nabýz ve yanýt verme düzeyi, mümkünse tansiyonu sýk aralýklarla kontrol edin. Hastada kusma olasýlýðý belirir veya bilinç kapanýrsa yana döndürerek güvenli konuma getirin. Kalb ve solunum durmasýnda suni solunum ve kalb masajýna baþlayýn. Þoktaki hastayý vakit geçirmeden hastaneye kaldýrýn. Güvenli konumu koruyarak ve baþý biraz daha aþaðýda tutarak sedye ile taþýyýn.


Tansiyon DĂĽĂľmesi

Tansiyon düþmesi kýsa süreli baþ dönmeleriyle kendine belli eder. Aniden yataktan kalkýldýðýnda veya ani bir hareket yapýldýðýnda baþ dönmesi olur. Kan dolaþýmý tekrar normale dönünceye kadar hasta bir yere oturtulmalýdýr. Tansiyon düþüklüðünden yakýnanlar ani hareketlerden kaçýnmalýdýr. Çok fazla sýkmayan karýn korseleri yararlý olabilir. Yemek aralarýný çok uzatmamak gerekir. Doktora danýþýlarak kan basýncýný geçici olarak arttýran ve dolaþýmý düzenleyen ilaçlar kullanýlýr. Kahvenin tansiyon yükseltici etkisinden de yararlanýlabilir. Baþkaca bir zararý yoksa yazýn aþýrý terleme nedeniyle tuz kaybýna baðlý tansiyon düþmelerinde tuzlu ayran içilmesi, tuz ve sývý alýmýnýn arttýrýlmasý yararlý olabilir.


Tansiyon YĂĽkselmesi

Yüksek tansiyonun tanýmý, sistolik basýncýn 160 mm civa (veya üzerinde olmasý) ve diyastolik basýncýn 95 mm civa''dan yüksek olmasýdýr. Bu düzeyler arasýndaki basýnçlar ile normal deðerler arasýndaki deðerler (140 mm civa''nýn üzerinde olan bir sistolik basýnç ve 90 mm civa''nýn üzerinde olan bir diyastolik basýnç) "sýnýrda yüksek tansiyon" olarak kabul edilir. Baþta dolgunluk hissi, baþýn arka tarafýndan aðrý, kulak çýnlamasý, görme bulanýklýðý, bulantý gibi belirtiler bulunabilir veya hiçbir belirti de olmayabilir. Yüksek tansiyonunuz varsa günlük kan basýncý ölçümü hayatýnýzýn bir parçasýdýr. Kan basýncýnýn ölçümünde kullanýlan mekanik, civalý ve elektronik tipte aletler vardýr.

Kullanýmlarý pratik olmakla birlikte bu aletleri kullanýrken bazý noktalar dikkate etmek gerekir. Mesaneniz doluysa ya da kýsa bir süre önce kahve veya sigara içmiþseniz kan basýncýnýz yüksek çýkabilir. Kan basýncý ölçümünden önce 5 dakika sakin bir þekilde oturmak gerekir. Ölçüm sýrasýnda kolunuz bir masa veya sandalyenin kolu üzerinde ve kalp hizasýnda olmalýdýr. Sað kolunu kullananlarda tansiyon sol koldan, sol kolunu kullananlarda ise sað koldan ölçülmelidir. Aletin manþonu (þiþen bölümü) üstkola takýlýr, manþonun alt kenarý dirsekten 2.5 cm kadar yukarýda olmalý ve kola iyi oturmalýdýr. Aletle birlikte kullanýlan ve nabýz seslerini dinlemeye yarayan stetoskopun tamburu, kolun içyüzünde bükülmüþ dirseðin üzerinde manþonun hemen altýna yerleþtirildikten sonra aletin manþonu þiþirilir ve göstergeye bakýlarak ibre hýzlý olarak, beklenen sistolik basýnç deðerine 30 mmHg yukarýsan kadar yükseltilir.

Balonun ucundaki vida açýlarak basýnç saniyedi 2-3 mmHg düþecek þekilde yavaþ yavaþ söndürülür. Basýnç düþerken nabýz sesleri dinlenir ve seslerin ilk duyulduðu nokta sistolik basýncý, atýmlarýn son duyulduðu nokta ise diyastolik basýncý gösterir. Ölçümü doðrulamak için bu iþlem bir kez daha tekrarlanýr. Yüksek tansiyonu olan bir kiþiye için ilk tavsiye, yaþam tarzýný deðiþtirmesi olacaktýr. Tedavinin ilk adýmý fazla kilolarýn verilmesi, yemekle alýnan tuz miktarýnýn kýsýtlanmasý, varsa alkol ve kahve tüketiminin kýsýtlanmasý ve fiziksel egzersizin arttýrýlmasýdýr. Bu önlemlerle tansiyon 3-6 ay içinde normale inmemiþse ilaç tedavisi gerekebilir. Tuz, yüksek tansiyonda önemli bir faktördür çünkü fazla tuz, dolaþýmdaki sývý miktarýný, dolayýsýyla kalbin yükünü arttýrýr. Günlük ihtiyacýn karþýlanmasý için yarým çay kaþýðý tuz yeterlidir. Oysa ortalama olarak yemeklere günde 3-4 çay kaþýðý tuz alýnmaktadýr.

Bu bakýmdan tuzlu besinlerden kaçýnmanýn yaný sýra yemeklere sofrada tuz konulmamalý, tuzsuz ekmek yenilmelidir. Hazýr gýdalarýn peynirlerin, pastýrma, sucuk salam gibi besinlerin, ketçap ve benzeri soslarýn içinde bol miktarda tuz olduðu hatýrlanmalýdýr. Tansiyon normal olsa bile tuz kýsýtlamasý, yüksek tansiyondan koruyacaktýr. Tuz kýsýtlamasý basit ve kolay bir önlemdir.

Kilo verilmesi kalbin yükünü hafifletir ve ilaç kullanýlmadan tansiyonun düþürülmesini saðlayabilir. Bedensel egzersiz yapýlmasý, yani hareket ve yürüyüþ hem kilo verilmesi hem de kalbin çalýþmasýný düzenleyerek yüksek tansiyonu düþürümeye katkýda buluncaktýr. Ancak bir egzersiz programýna baþlamadan önce doktorunuza danýþmanýz gerekir.


Taþýt Tutmasý

Her yaþta görülebilen ama daha çok çocuklarda ortaya çýkan, yaþ ilerledikçe azalan bir hastalýktýr. Nedeni, bazý kiþilerde içkulakta dengeden sorumlu yarým daire kanallarýnýn harekete karþý aþýrý hassas olmasýdýr. Bu hassasiyet yaþ ilerledikçe azalýr. Taþýt tutmasýna eðilimi olanlarda bulantý, kusma gibi belirtilerden önce terleme, baþ aðrýsý ve halsizlik görülebilir. Genellikle yolculuða çýkmadan önceki gece veya yolculuk sabahý bulantý giderici veya taþýt tutmasýný önleyici ilaçlar alýnabilir.

Yolculuk sýrasýnda baþ koltuða dayanarak koltuk yatýrýlmalýr. Yolculuk sýrasýnda okumaktan kaçýnýlmalýdýr. Taþýt tutanlar aracýn az hareket eden (deniz araçlarýnýn orta, uçaðýn kanatlarýna yakýn) bölümlerine oturtulmalýdýr. Sürekli ufuk çizgisine veya araç içindeki sabit bir noktaya bakmak yararlý olabilir. Taþýt tutmasý olanlar yolculuk öncesinde aðýr yemeklerden ve alkol almaktan kaçýnmalýdýr.


Yanýklar

Giysileri tutuþmuþ olan bir kimsenin paniðe kapýlarak koþmasýný önleyin. Kaza kapalý bir yerde olmuþsa yanan kiþinin dýþarý çýkmasý önlenmelidir çünkü hava akýmý ve kiþinin hareketleri yanmayý arttracaktýr. Yanan kiþi hemen yere yatýrýlmalý, su ile ýslatýlmalý veya üzerine halý, battaniye, perde gibi alevleri oksijensiz býrakacak bir örtü atýlmalýdýr. Alevleri bastýrmak için naylon veya kolay tutuþan kumaþlar kullanýlmamalýdýr. Kazazede yerde yuvarlanmamalýdýr, bu daha önce yanmamýþ yerlerin de yanmasýna yol açar. Cilt ve cilt altý dokularýnýn alev, buhar, sýcak su gibi etkenlerle tahrip olmasýdýr. Yanýk derinliði üç derece ile ifade edilir:

1. derece: Ciltte kýzarýklýk (güneþ yanýðý)
2. derece: Üst derinin tam hasarý ve içi sývý dolu kabarcýklarýn oluþmasý.
3. derece: Ciltaltý tabakalarýnýn ve daha derin tabakalarýn yanmasý.

Yanýklar ve haþlanmalar evde ve iþyerlerinde sýk görülen olaylardýr. Özellikele çocuk ve yaþlýlarda büyük ve derin yanýklar ölümle sonlanabilir. Yanýk deri vücuttan sývý kaybýna neden olduðundan ve infeksiyon tehlikesi nedeniyle titiz bir þekilde bakýlmalýdýr. Doku hasarýný önlemek, aðrýyý ve þiþmeyi azaltmak için yanýklarý hemen soðutmak gerekir. Soðutmada en etkili yöntem yayan bölgeyi soðuk suyla yýkamaktýr.

Küçük yanýklar yerinde tedavi edilebilir ancak bebek ve yaþlýlardaki yanýklar ayrýca göz, yüz, boyun, el, ayak ve apýþarasý yanýklarý özel tedavi gerektirir. Buharlar, kimyasal maddeler, tahriþ edici gazlar ve elektrik çarpmasýyla oluþan yanýklar da hastanede tedavi gerektirir. Bu kiþilerde kimyasal maddeler ve duman solunum yoluyla akciðerlere de zarar vermiþ olabilir.




"Cehalet hĂ˝yar olmuĂľ gidiyor son sĂĽrat/  Enkaz-Ă˝ beĂľer koĂľuyor elde tuzluk alĂ˝k surat"

liprade

Yanýklarda ilkyardým olarak yapýlmasý gerekenler


• Yanmýþ deriyi 10 dakika sĂĽreyle basĂ˝nçsĂ˝z akan soĂ°uk suyun altĂ˝na tutun. AĂ°rĂ˝ dinmezse daha uzun sĂĽre soĂ°uk suya daldĂ˝rĂ˝n.

• Yanan alan ĂľiĂľmeye baĂľlamadan önce buradaki yĂĽzĂĽk, saat, kemer, ayakkabĂ˝ gibi sĂ˝kĂ˝ eĂľyalarĂ˝ yavaþça çýkarĂ˝n.

• Yanan bölgedeki yanmýþ veya yanĂ˝cĂ˝ maddeye bulaĂľmýþ giysileri soĂ°umaya baĂľladĂ˝ktan sonra yavaþça veya mĂĽmkĂĽnse keserek ciltten uzaklaĂľtĂ˝rĂ˝n. Yanýða yapýþmýþ olan Ăľeyleri çýkarmaya çalýþmayĂ˝n.

• Bu alanĂ˝ steril bir bezle veya yanĂ˝klar için özel olarak hazĂ˝rlanmýþ sargĂ˝larla kapatĂ˝n. Yapýþkan sargĂ˝lar kullanmayĂ˝n.

• YĂĽz yanĂ˝klarĂ˝ için steril bir bezden maske yapĂ˝n. Burun, aĂ°Ă˝z ve gözler için delikler açýn.

• Çok yanmýþ kol ve bacaklarĂ˝ kĂ˝mĂ˝ldamayacak duruma getirin.

• HastanĂ˝ bilinci yerindeyse sĂ˝vĂ˝ kaybĂ˝nĂ˝ karþýlamak için sĂ˝k sĂ˝k su içirin.

• YanĂ˝klara losyon veya yaĂ°lĂ˝ maddeler sĂĽrmeyin.

• KabarcĂ˝klarĂ˝ patlatmayĂ˝n ve yanĂ˝k alana herhangi bir mĂĽdahelede bulunmayĂ˝n.

• Tedavi için bir saĂ°lĂ˝k merkezine baĂľvurun.


Zehirlenmeler

Zehirlenmeler dikkatsizlik, kaza veya intihar amacýyla meydana gelen günlük yaþamda sýk görülen, ilkyardým ve acil tedavi gerektiren durumlardýr. Vücuda giren zehirler çeþitli organ sistemlerinde etki gösterirler. Dolaþýma karýþan bazý zehirler beyin ve sinir sistemi üzerinde etkili olarak solunum, kalp atýþlarý, böbrekler, karaciðer gibi yaþamsal önemi olan birçok organda bozukluklara neden olurlar.

Yapýlmasý gerekenler : Zehirlenmenin genel belirtileri zehirin yapýsýna ve vücuda giriþ biçimine baðlýdýr. Kazazedenin veya çevrede bulunanlarýn zehirlenmeyle ilgili bilgisine baþvurulmalý, neyin, ne zaman ve ne kadar alýndýðý belirlenmeye çalýþýlmalýdýr.
Kazazedenin çevresinde aldýðý ilaçlarýn veya zehirli maddelerin kutularý bulunabilir. Bunlar zehirlenen kiþi ile birlikte hastaneye götürülmelidir. Aldýðý zehir kazazedenin aðýz çevresine ve giysilerine bulaþmýþ olabilir. Zehirlenen kiþinin bilinci açýksa hemen zehirlenme hakkýnda bilgi edinmek gerekir çünkü zehirlenen kiþi her an bilincini yitirebilir. Bilinci kapanan kiþi güvenli konuma getirilmelidir

Zehirin ne olduðu bilinmiyorsa zehirlenen kiþi kusmaya teþvik edilmemelidir. Gerekiyorsa suni solunun ve kalb masajý yapýn ancak zehirlenen kiþinin aðýz çevresinde bulunan zehir artýklarýnýn size bulaþmamasýna dikkat edin varsa solunum maskesi kullanýn.


Alkalilerle Zehirlenme

Çamaþýr sodasý, sud kostik (sodyum hidroksit ), potasyum hidroksit gibi alkali maddelerin yanlýþlýkla veya intihar amacýyla içilmesi sonucu ortaya çýkar.

Belirti ve Bulgular :

• AĂ°Ă˝z, yemek borusu ve midede yanma ve aĂ°rĂ˝.
• BulantĂ˝.
• Deriye sýçramýþsa yanĂ˝k ve yaralar.
• Bu hastalýðýn belirtilerinden þüpheleniyorsanĂ˝z doktora danýþýnĂ˝z.


Yapýlmasý gerekenler :

• Sirkeli veya limonlu su içirilir.
• SĂĽt veya zeytinyaĂ°Ă˝ içirilir.
• AĂ°rĂ˝ kesiciler.
• Erken dönemde kortikosteroidler.
• Damar yoluyla beslenme. (serum)
• GeniĂľ spektrumlu antibiyotikler.
• Mide yĂ˝kama ve kusturucu ilaçlar tehlikelidir, perforasyon olabilir.
• Deri yanĂ˝klarĂ˝ sirkeli suyla veya % 3 borik asitle yĂ˝kanĂ˝r.


Altýn Zehirlenmesi

Altýn tuzlarý romatoid artrit tedavisinde kullanýlýr. Doz fazlalýðý veya aþýrý duyarlýk zehirlenmeye yol açabilir.

Belirti ve Bulgular :

• AteĂľ.
• KaþýntĂ˝, cilt bozukluĂ°u.
• BulantĂ˝, kusma, ishal, karĂ˝n aĂ°rĂ˝sĂ˝.
• Sinir hasarĂ˝.
• Ýþitme azalmasĂ˝, diĂľ eti, nefrit, hepatit .
• Ăťdrarda albĂĽmin ve kan.
• Kan tablosunda deĂ°iĂľimler.
• Serum transaminazlarĂ˝nda artýþ.
• Bu hastalýðýn belirtilerinden þüpheleniyorsanĂ˝z doktora danýþýnĂ˝z.


Yapýlmasý gerekenler :

• AltĂ˝n tedavisinin kesilmesi.
• BAL (Dimerkaprol)
• Penisilamin (Cuprimine) Dimerkaprol yerine kullanĂ˝labilir.
• Kanamalar ve agranĂĽlositoz varsa kan transfĂĽzyonu, kortikosteroidler ve antibiyotikler.


Antidepresanlarla Zehirlenme

Monoamino - oksidaz inhibitörleri, trisiklik andidepresanlar gibi ilaçlarýn yanlýþlýkla veya intihar amacýyla aþýrý dozda alýnmalarý sonucu ortaya çýkar.

Belirti ve Bulgular :

• AĂ°Ă˝z kurumasĂ˝.
• Kalp atĂ˝mĂ˝nda hĂ˝zlanma, Kan basĂ˝ncĂ˝nda dĂĽĂľme, ileti kusurlarĂ˝, ektopik vurular.
• BulanĂ˝k görme, göz bebeklerinde geniĂľleme.
• Ăťdrar tutukluĂ°u, barsak felci.
• Hareketlerde azalma, vĂĽcut sĂ˝caklýðýnda dĂĽĂľme.
• Koma.
• Reflekslerde artma.

Yapýlmasý gerekenler :

• Havayolunun açýk tutularak solunumun saĂ°lanmasĂ˝.
• Antikolinerjik etki nedeniyle mide boĂľalmasĂ˝ geçiktiĂ°inden, ilacĂ˝n alĂ˝nmasĂ˝ndan 12 saat sonra kadar mide yĂ˝kanabilir. Aktive karbon ilacĂ˝ absorbe eder. (emer)
• Metabolik asidozun dĂĽzeltilmesi/önlenmesi.
• Hipopotaseminin dĂĽzeltilmesi.
• KonvĂĽlsiyonlarĂ˝n tedavisi için diazepam.
• Osmotik diĂĽrez ve diyaliz antidepresan ilaçlarla zehirlenmenin tedavisinde etkisizdir.
• Bu hastalýðýn belirtilerinden kuĂľkulanĂ˝yorsanĂ˝z doktora danýþýnĂ˝z.




"Cehalet hĂ˝yar olmuĂľ gidiyor son sĂĽrat/  Enkaz-Ă˝ beĂľer koĂľuyor elde tuzluk alĂ˝k surat"

liprade

Arsenik Zehirlenmesi

Kurþun endüstrisinde kurþunun yanmasý sonucu ortaya çýkan arsenikli hidrojen gazýnýn solunmasý; bazý boyalarda, fare zehirinde ve insektisitlerde bulunan arsenik tuzlarýnýn aðýz yoluyla alýnmasý, solunmasý veya deriden emilmesi arsenik zehirlenmesine yol açabilir.

Belirti ve Bulgular :

• BulantĂ˝, kusma, kusmukta sarĂ˝msak kokusu.
• Ăžiddetli karĂ˝n aĂ°rĂ˝sĂ˝, kanlĂ˝-mĂĽkĂĽslĂĽ ishal.
• Morarma, bilinç bulanĂ˝klýðý, koma.
• Solunum ve dolaþým yetmezliĂ°i ile ölĂĽm.
• Ăťdrarda kan ve protein çýkmasĂ˝.
• Arsin inhalasyonunda intravaskĂĽler hemoliz bulgularĂ˝: hemoglobinĂĽri, hemosiderinĂĽri, serumda methemalbuminemi.
• Böbrek ve karaciĂ°er fonksiyon testlerinde bozukluk.
• Kronik zehirlenmede saçlarda, tĂ˝rnaklarda, idrarda, dýþkĂ˝da ve kusmukta arsenik saptanabilir.

Yapýlmasý gerekenler :

• Sodyum tiyosĂĽlfat veya tuzlu su ile mide yĂ˝kanĂ˝r.
• Demir sĂĽlfat 10 mg ve magnesie calcinee 15 gm/ 250 ml su içinde erilitilerek mide yĂ˝kanĂ˝r.
• Kalsiyum Glukonat amp. ĂťV
• Oksijen.
• BAL (Dicaptol amp).


Asitlerle Zehirlenme

Asetik asit, hidroklorik asit, sülfürik asit, fosforik asit, nitrik asit gibi asitlerin kaza veya intihar amacýyla alýnmasý sonucu ortaya çýkar.

Belirti ve Bulgular :

• AĂ°Ă˝z, yemek borusu ve midede yanma ve aĂ°rĂ˝.
• Ăžiddetli susama.
• KanlĂ˝ kusma.
• Ăťshal.
• Kusmukta asit reaksiyon.
• Deri ve mukoza yanĂ˝klarĂ˝.
• Kan basĂ˝ncĂ˝nda dĂĽĂľme.
• Asit buharĂ˝nĂ˝n solunmasĂ˝ ile baĂľ dönmesi, öksĂĽrĂĽk, köpĂĽklĂĽ balgam.
• Asidin etkisiyle yemek borusunda darlĂ˝k.
• Morarma, kanlĂ˝ balgam, yaĂľ raller ve akut solunum yetmezliĂ°i bulgularĂ˝.

Yapýlmasý gerekenler :

• SĂĽt, yumurta akĂ˝, vd. albuminli sĂ˝vĂ˝larĂ˝n içirilmesi, bol su içirerek midedeki asidin seyreltimesi (dilĂĽsyon).

• Antasitler (Aluminyum hidroksit, magnezyum hidroksit: Mucaine, Simeco, Talcid, vd.).

• Midenin yĂ˝kanmasĂ˝ tehlikeli olabilir. HastanĂ˝n alkali sĂ˝vĂ˝lar içirildikten sonra kusturulmasĂ˝ tercih edilir.

• AĂ°rĂ˝ kesiciler.

• GĂ˝rtlak ĂľiĂľebilir (larinks ödemi). Bu durumda solunum yolunu açmak için trakeostomi yapmak gerekebilir.

• Ăžokla mĂĽcadele için IV sĂ˝vĂ˝ verilir.

• Kortikosteroidler.

• DarlĂ˝k geliĂľen vakalarda dilatasyon veya cerrahi giriĂľim gerekir.

• Deri ve mukoza yanĂ˝klarĂ˝nda bol suyla ve bikarbonatlĂ˝ sĂ˝vĂ˝larla en az 15 dakika yĂ˝kama.

• Bu hastalýðýn belirtilerinden kuĂľkulanĂ˝yorsanĂ˝z doktora danýþýnĂ˝z.


Atropin Zehirlenmesi

Öldürücü doz 100-150 mg dýr. Çocuklarda 10 mg öldürücü olabilir. Belladonna (güzelavrat otu) meyvalarýnýn yanlýþlýkla yenmesi, kaza ile veya öldürme amacýyla aþýrý dozda atropin kullanýlmasý, nadir olarak tedavi sonucu ortaya çýkabilir.

Belirti ve Bulgular :

• AĂ°Ă˝z kuruluĂ°u.
• Görme bozukluĂ°u.
• Göz bebeklerinde geniĂľleme.
• Yutma güçlĂĽĂ°ĂĽ, ses kĂ˝sĂ˝klýðý.
• Ăťdrar tutukluĂ°u.
• AteĂľ.
• Deride ve yĂĽzde kĂ˝zarma.
• Kalp atĂ˝mĂ˝nda hĂ˝zlanma.
• Deliryum, felç, konvĂĽlsiyonlar, koma.
• Bu hastalýðýn belirtilerinden kuĂľkulanĂ˝yorsanĂ˝z doktora danýþýnĂ˝z.

Yapýlmasý gerekenler :

• AĂ°Ă˝zdan alĂ˝nmýþsa hasta kusturulur; mide yĂ˝kanĂ˝r. Midenin boĂľalmasĂ˝ geçiktiĂ°i için, ilaç alĂ˝ndĂ˝ktan saatlerce sonra bile lavaj yapĂ˝lmalĂ˝dĂ˝r.
• BoĂľaltĂ˝cĂ˝ lavman.
• Prostigmine amp.
• Ajitasyon varsa diazepam.
• Solunum felci geliĂľirse yapay solunum.
• Hipertermi varsa soĂ°uk uygulama.
• Parenteral sĂ˝vĂ˝.
• Mesane sondasĂ˝.


Bakýr Zehirlenmesi

Ýyi kalaylanmamýþ bakýr kaplarda piþirilen yiyeceklerle zehirlenme veya boya endüstrisinde kullanýlan bakýr asetet ve bakýr sülfat tuzlarýnýn aðýz yoluyla alýnmasý sonucunda ortaya çýkar.

Belirti ve Bulgular :

• Kusma, bulantĂ˝.
• KarĂ˝n aĂ°rĂ˝sĂ˝.
• Sulu veya kanlĂ˝ diyare.
• Bu hastalýðýn belirtilerinden kuĂľkulanĂ˝yorsanĂ˝z doktora danýþýnĂ˝z.

Yapýlmasý gerekenler :

• Yumurta akĂ˝, niĂľastalĂ˝ su veya sĂĽt içirilerek midenin yĂ˝kanmasĂ˝ veya hastanĂ˝n kusturulmasĂ˝ saĂ°lanĂ˝r.
• AĂ°rĂ˝ kesiciler (morfin veya meperidin).
• Penisilamin.
• B.A.L. (Dimercaprol)
• Penisilamin veya BAL yerine calcium disodium edetate (etilendiamin tetraasetat=EDTA) antidot olarak kullanĂ˝labilir.




"Cehalet hĂ˝yar olmuĂľ gidiyor son sĂĽrat/  Enkaz-Ă˝ beĂľer koĂľuyor elde tuzluk alĂ˝k surat"

liprade

Bakla (Favizm) Zehirlenmesi


Vicia fava denilen baklanýn yenilmesi ile konjenital glikoz-6-fosfat dehidrogenaz eksikliði olan bazý kiþilerde ortaya çýkan hemolitik anemi tablosu.

Belirti ve Bulgular :

• KarĂ˝n aĂ°rĂ˝sĂ˝, bulantĂ˝, kusma.
• Kas ve eklem aĂ°rĂ˝larĂ˝.
• SarĂ˝lĂ˝k.
• Akut böbrek yetmezliĂ°i.

Yapýlmasý gerekenler :

• Kan nakli
• Kortikosteroidler.
• Periton diyalizi gerekebilir.
• Favizmi olan kiĂľiler, bakla yemekten kaçýnmalĂ˝dĂ˝rlar.
• Bu hastalýðýn belirtilerinden kuĂľkulanĂ˝yorsanĂ˝z doktora danýþýnĂ˝z.


Bal Zehirlenmesi

Halk arasýnda "deli bal" olarak bilinen ve genellikle Kuzey Anadolu yöresinde üretilen balýn yenmesiyle ortaya çýkan zehirlenme tablosudur. Aþýrý duyarlýða baðlý olarak geliþir.

Belirti ve Bulgular :

• KaþýntĂ˝, ĂĽrtiker.
• Kalp atĂ˝mĂ˝nda yavaĂľlama.
• Kan basĂ˝ncĂ˝nda dĂĽĂľme.
• BayĂ˝lma.
• Larinks ödemi.
• Bu hastalýðýn belirtilerinden kuĂľkulanĂ˝yorsanĂ˝z doktora danýþýnĂ˝z.
• SinĂĽzal bradikardi, bradiaritmi, sinoatriyal blok, çeĂľitli derecelerde atrio-ventrikĂĽler blok (EKG BulgularĂ˝).

Yapýlmasý gerekenler :

• Antihistaminikler kaþýntĂ˝, ĂĽrtiker veya larinks ödemi olanlarda kullanĂ˝lar.
• Atropin.
• A-V tam blok geliĂľenlerde geçici kalp pili.


BarbitĂĽrat Zehirlenmesi

Epilepsi ve uykusuzluk tedavisinde kullanýlan, ayrýca bazý öksürük kesici ilaçlarýn bileþiminde yer alan barbitüratlarýn (fenobartital, pentobarbital vb.) yanlýþlýkla veya intihar amacýyla alýnmasý.

Belirti ve Bulgular :

• BaĂľ aĂ°rĂ˝sĂ˝.
• Parestezi.
• KonuĂľma ve yĂĽrĂĽme güçlĂĽĂ°ĂĽ.
• Göz bebeklerinde önce daralma, koma döneminde ýþýða cevap vermeyen geniĂľleme.
• Görme bulanĂ˝klýðý, çift görme.
• Solunumda hĂ˝zlanma, sakin koma döneminde bradipne.
• Kalp atĂ˝mĂ˝nda hĂ˝zlanma.
• Hiporefleksi / arefleksi.
• Kaslarda gevĂľeme.
• DalgĂ˝nlĂ˝k, koma.
• Solunum felci.

Yapýlmasý gerekenler :

• Mide yĂ˝kanĂ˝r (hasta komada deĂ°ilse).
• ĂťV sĂ˝vĂ˝ veriir.
• Periton diyalizi gerekebilir.
• Solunum güçlĂĽĂ°ĂĽ varsa, hasta en yakĂ˝n reanimasyon merkezine nakledilmelidir.
• Bu hastalýðýn belirtilerinden kuĂľkulanĂ˝yorsanĂ˝z doktora danýþýnĂ˝z.


Besin Zehirlenmesi

Virüs, bakteri veya kimyasal madde bulaþmýþ gýdalarýn yenmesinden sonra meydana gelen zehirlenmedir. Hafif bir sindirim sistemi rahatsýzlýðýna ve vücudun susuz kalmasýna neden olabilir. Hafif zehirlenmeler, birkaç saat veya en kötü durumda 1-2 gün sürer. Fakat bazý besin zehirlenmeleri -botulizm ve kimyasal zehirlenme- çok þiddetlidir ve kiþinin hayatýný tehdit edebilir.

Belirti ve Bulgular :

Genellikle besin zehirlenmelerinde bulantý-kusma ve ishal görülür.

Bakteriyel besin zehirlenmesi: Karýn aðrýsý, bulantý-kusma ve ishal görülür. 1 saat - 4 gün içinde baþlar, ve dört güne kadar sürer.

Viral besin zehirlenmesi: Karýn aðrýsý, bulantý-kusma, ishal, baþaðrýsý, ateþ ve titreme görülür. 12-48 saat içinde baþlar. Genellikle deniz mahsüllerinin yenmesinden sonra olur.

Kimyasal besin zehirlenmesi: Bulantý-kusma, ishal, terleme, sersemlik, gözlerde sulanma, aþýrý tükürük üretimi, bilinç bulanýklýðý ve karýn aðrýsý görülür. 30 dakika içinde baþlar.

Botulizm: Kusma, konuþma ve görme bozukluðu, kafadan baþlayarak ayaklara doðru ilerleyen kas güçsüzlüðü görülür. Çok ender görülen fakat çok ciddi bir bakteriyal besin zehirlenmesi tipidir.

Sebepleri :

Bakteriyel besin zehirlenmesi: Pek çok bakteri besin zehirlenmesine neden olabilir. Bunlar arasýnda; Staphylococcus aureus, E. coli, ve Salmonella en sýk rastlanan bakterilerdir.

Viral besin zehirlenmesi: Ă–zellikle midye gibi kabuklu deniz mahsulleri yenmesi sonucu meydana gelir.

Kimyasal besin zehirlenmesi: Özellikle böcek zehirleri veya gýdalarýn saðlýksýz kaplarda tutulmasý sonucu meydana gelir.

Botulizm: Özellikle evde hazýrlanmýþ konservelerin yenmesi sonucu meydana gelir. Botulizme sebep olan bakteri, oksijensiz ortamlarda da üreyebilir ve besinlerin piþirilmesiyle ölmez. Ayný zamanda bal verilen yenidoðanlarda da görülebilir. Söz konusu bakteri, balda doðal olarak bulunur. Ancak, yenidoðanlarýn sindirim sistemi henüz yetiþkinler kadar geliþmiþ olmadýðý için bakteriyi nötralize edemez.

TeĂľhis etme :

• Belirti ve bulgularĂ˝n detaylĂ˝ Ăľekilde sorgulanmasĂ˝.
• Kan ve dýþkĂ˝ analizleri .
• Þüpheli besin maddelerinde bakteri taramasĂ˝.

Yapýlmasý gerekenler :

Eðer þikayetleriniz hafifse muhtemelen bir doktora görünmenize gerek yoktur.
Evde kendi kendinize tedavi olmaya çalýþýyorsanýz :

• Kusma ve ishal vĂĽcudunuzun zehiri atma yöntemidir. DolayĂ˝sĂ˝yla; Ăľikayetlerinizin baĂľlamasĂ˝nĂ˝ takip eden 24 saat zarfĂ˝nda kesinlikle bulantĂ˝yĂ˝ veya ishali önleyici ilaçlar kullanmayĂ˝n.

• AĂ°Ă˝zdan sĂ˝vĂ˝ alabilecek hale geldiĂ°inizde, yaklaþýk 12 saat boyunca temiz su ve sulu gĂ˝dalar alĂ˝n. Daha sonra çorba, haĂľlanmýþ patates ve pirinç gibi gĂ˝dalar almaya çalýþýn.

• KuralĂ˝nĂ˝z, ishal ve kusmayla kaybettiĂ°iniz sĂ˝vĂ˝ya eĂľdeĂ°er miktardaki sĂ˝vĂ˝yĂ˝ geri almaya çalýþmak olmalĂ˝dĂ˝r. ÇünkĂĽ ishal ve kusma, vĂĽcudunuzun yĂĽksek miktarda su ve mineral kaybetmesine neden olur. VĂĽcudun susuz kalmasĂ˝ ise özellikle çocuk ve yaĂľlĂ˝larda ciddi sorunlara sebep olabilir.

Doktor kontrolünde uygulanabilecek tedavi yöntemleri :

• Ă–zellikle kimyasal besin zehirlenmesi durumunda mide ve barsaklarĂ˝n yĂ˝kanmasĂ˝ gerekir.

• MĂĽshil ilaçlarĂ˝ kullanĂ˝labilir.

• EĂ°er çok Ăľiddetli bulantĂ˝ ve kusma varsa, durum kontrol altĂ˝na alĂ˝nana kadar bulantĂ˝yĂ˝ ve ishali engelleyici ilaçlar kullanĂ˝labilir.

• Kusma duruncaya kadar aĂ°Ă˝zdan beslenme kesilmelidir. Daha sonra 24 saat sĂĽreyle sulu besinler verilmelidir.

• AteĂľi yĂĽksek olmayan hastalarda antibiyotik tedavisinin yeri yoktur.

• EĂ°er hastada sĂ˝vĂ˝ kaybĂ˝na baĂ°lĂ˝ Ăľok durumu geliĂľirse, damardan sĂ˝vĂ˝ verilmesi ve Ăľokla mĂĽcadele gerekebilir.

• Botulizm durumunda yapay solunum gerekebilir.

Hekime BaĂľvurulmasĂ˝ Gereken Durumlar :

• Botulizm belirtileri gözlerseniz.

• Kimyasal besin zehirlenmesi belirtileri gözlerseniz. ÇünkĂĽ alĂ˝nan kimyasal madde, hayati organlara zarar verebilir.

• Kusma ve ishal çok Ăľiddetli ve iki gĂĽnden uzun sĂĽrmĂĽĂľse. Bu durumda, vĂĽcudunuz susuz kalabilir ve hayatĂ˝nĂ˝zĂ˝ tehdit edici sorunlar ortaya çýkabilir.




"Cehalet hĂ˝yar olmuĂľ gidiyor son sĂĽrat/  Enkaz-Ă˝ beĂľer koĂľuyor elde tuzluk alĂ˝k surat"

liprade

Botulizm

Clostridium botulinum toksininin konserve yiyeceklerle alýnmasý sonucu ortaya çýkan öldürücü bir besin zehirlenmesi.

Belirti ve Bulgular :

• Konservenin yenmesinden 12-36 saat sonra zehirlenme belirtileri ortaya çýkar.
• Yutma güçlĂĽĂ°ĂĽ, konuĂľma güçlĂĽĂ°ĂĽ.
• BulantĂ˝, baĂľ dönmesi, halsizlik.
• Çift görme, gözbebeĂ°i reflekslerinin kaybĂ˝, gözlerde uyum bozukluĂ°u.
• Kas felci.
• KabĂ˝zlĂ˝k.
• Solunum felci.

Yapýlmasý gerekenler :

• Erken baĂľvuran vakalarda mide yĂ˝kama ve lavman.
• Antibotulinik serum.
• Semptomatik tedavi, Ăľokla mĂĽcadele parenteral sĂ˝vĂ˝ verilmesi.
• ĂťntĂĽbasyon veya trakeostomi ile yapay solunum gerekebilir.
• Hasta yoĂ°un bakĂ˝m altĂ˝nda tutulmalĂ˝dĂ˝r.
• AynĂ˝ yiyecekten yemiĂľ olan diĂ°er kiĂľiler de belirti olmasa bile gözlem altĂ˝na alĂ˝nmalĂ˝, ve antibotulinik serum verilmelidir.
• Bu hastalýðýn belirtilerinden kuĂľkulanĂ˝yorsanĂ˝z doktora danýþýnĂ˝z.


Cýva Zehirlenmesi

Cýva tuzlarýnýn sindirim ve deri yolundan, cýva buharýnýn solunum yolundan girmesi ile zehirlenme belirtileri ortaya çýkabilir. Metalik cýva sindirim yolundan emilmez, örneðin cývalý termometrenin aðýzda kýrýlmasý ile zehirlenme olmaz. Cýva buharlarýný solunmasýna baðlý cýva zehirlenmesi, meslek hastalýðý olarak ortaya çýkabilir.

Belirti ve Bulgular :

• Salya artýþý, diĂľ eti iltihabĂ˝, aĂ°Ă˝zda metalik tad.
• KarĂ˝n aĂ°rĂ˝sĂ˝, bulantĂ˝, kusma, kanlĂ˝ ishal.
• Ăťdrarda azlama, akut böbrek yetmezliĂ°i ve buna baĂ°lĂ˝ ölĂĽm.
• CĂ˝va buharĂ˝nĂ˝n solunmasĂ˝ ile solunum güçlĂĽĂ°ĂĽ, öksĂĽrĂĽk, akciĂ°er ödemi.
• Bradikardi.
• Kan basĂ˝ncĂ˝nda dĂĽĂľme.
• Ruhsal bozukluklar.
• Kronik zehirlenmede deri belirtileri.
• Bu hastalýðýn belirtilerinden kuĂľkulanĂ˝yorsanĂ˝z doktora danýþýnĂ˝z.

Yapýlmasý gerekenler :

• Sindirim yolundan alĂ˝nmýþsa sodyum bikarbonat veya yumurta akĂ˝ ile mide yĂ˝kanĂ˝r.
• B.A.L.
• Penisilamin.
• BoĂľaltĂ˝cĂ˝ lavman.
• Damar içine sĂ˝vĂ˝ tedavisi.
• Akut böbrek yetmezliĂ°i için periton diyalizi.


Gaz Zehirlenmeleri

Kapalý yerlerde yanan maddeler havadaki oksijeni tükettiðinden ve zehirli gazlar çýkardýðýndan buralarda bulunanlar boðulma tehlikesiyle karþýlaþýrlar. Sönmemiþ mangaldan ve motorlu taþýtlarýn egzoslarýndan çýkan gazlar, yangýnlarda yanan maddelerden çýkan gazlar tehlike kaynaðýdýr. Yanma sonucu oluþan karbonmonoksit renksiz, kokusuz bir gazdýr. Karbonmonoksit kandaki oksijenin yerini aldýðýndan karbonmonoksit içeren dumanlar çok tehlikelidir.

Karbonmonoksit zehirlenmesinde ilk belirtileri baþ aðrýsý ve baþ dönmesi, kulak çýnlamasý, yüz kýzarmasý, dudaklarýn kiraz kýrmýzý rengini almasý ve yorgunluktur. Bunlarý bilinç kaybý ve ölüm takib eder. Tehlikenin farkýna varlýdýðýnda kazazede bulunduðu yerden açýk havaya çýkarýlmalýdýr. Kazazedenin solunumu durmuþsa suni solunum uygulanmalý ve bir an önce hastaneye ulaþtýrýlmalýdýr.


Ýlaç Zehirlenmeleri

Ýlaç zehirlenmelerinde zehirlenmeye neden olaný ilacýn etkilediði sistemlere ait belirtiler ortaya çýkar. Ýntihar amacýyla çok sayýda farklý ilacýn alýndýðý durdumlarda karmaþýk tablolar görülür. Ýlaç zehirlenmeleri çoðunlukla uyku ilaçlarý ve yatýþtýrcý ilaçlarla meydana gelir.

Hastanýn bilinci bulanýk veya kapalý olabilir. Solunum düzensizliði veya durmasý ile karþýlaþýlabilir. Morarma, göz bebeklerinde küçülme, kramplar, kusma, cilt belirtileri görülebilir. Nabýz hýzlý, düzensiz olup bazen alýnamaz. Soðuk terleme, tansiyon düþmesi, vücutta soðuma olabilir.

Hasta güvenli konumda yatýrýlmalý, solunum yollarý açýk tutulmalý, oda havalandýrýlmalýdýr. Hastanýn bilinci yerindeyse aðýza parmak sokularak kusturulmaya çalýþmalýdýr. Henüz mideden emilmemiþ zehiri baðlamak amacýyla hastaya aktif kömür verilir. Zehirlenen kiþinin aldýðý ilaçlarýn kutularý toplanýr, kusuk materyeli dökülmeden saklanýr. Bunlar zehirlenme konusunda doktorlara bilgi verecektir. Hasta sýcak tutularak solunum, nabýz ve tansiyonu düzenli olarak izlenir. Zehir merkezine danýþýlýr ve hasta vakit geçirmeden sedye ile güvenli konumda hastaneye götürülür.


Mantar Zehirlenmesi

Amanita cinsi mantarlarýn yanlýþlýkla yenmesi zehirlenmeye yol açabilir. Amanita muscaria mantarý, sindirim ve sinir sistemleri üzerinde etki gösterir. Amanita phalloides mantarýnýn ise baþta karaciðer, böbrek ve kalp olmak üzere bütün doku hücrelerinde zehirli etkisi vardýr. Amanita phalloides toksini ýsýya duyarlýdýr. Bu yüzden ancak mantarý çið olarak yemekle zehirlenme belirtileri ortaya çýkar.

Belirti ve Bulgular :

Amanita muscaria zehirlenmesi :

• MantarĂ˝ yedikten yaklaþýk 20 dakika sonra klinik belirtiler ortaya çýkar.
• Huzursuzluk, bilinç bulanĂ˝klýðý.
• Susama hissi.
• Salya artýþý.
• KarĂ˝n aĂ°rĂ˝sĂ˝, bulantĂ˝, kusma, ishal.
• Göz bebeklerinde daralma.
• Kalp atĂ˝mlarĂ˝nĂ˝n yavaĂľlamasĂ˝.
• Titreme, havale, Ăľiddetli kas kasĂ˝lmalarĂ˝.
• Ăžok-koma.

Amanita phalloides zehirlenmesi :

• Klinik belirtilerin ortaya çýkýþý 12-24 saat gecikebilir.
• BaĂľaĂ°rĂ˝sĂ˝.
• Bilinç bulanĂ˝klýðý, depresyon.
• Ăžiddetli kas kasĂ˝lmalarĂ˝, havale.
• KarĂ˝n aĂ°rĂ˝sĂ˝, bulantĂ˝.
• KanlĂ˝ kusma ve kanlĂ˝ ishal.
• AĂ°rĂ˝lĂ˝ karaciĂ°er bĂĽyĂĽmesi.
• SarĂ˝lĂ˝k.
• Çok az idrar çýkarma veya hiç idrar çýkaramama.
• AkciĂ°er ödemi.

Yapýlmasý gerekenler :

Amanita muscaria zehirlenmesi :

• HastanĂ˝n kusturulmasĂ˝, midenin yĂ˝kanmasĂ˝ gerekir.

• Antidot olarak atropin sĂĽlfat 15-30 dakika arayla tekrarlanarak verilir. AĂ°Ă˝z kurumasĂ˝ veya hĂ˝zlĂ˝ kalp atĂ˝mĂ˝ ortaya çýkĂ˝ncaya ve göz bebekleri geniĂľleyinceye kadar devam edilir.

• Ăžiddetli kasĂ˝lmalara karþý diazepam verilir.

• Damardan glikozlu serum verilir.

Amanita phalloides zehirlenmesi :

• Erken fark edilirse hastanĂ˝n kusturulmasĂ˝ ve midenin yĂ˝kanmasĂ˝ gerekir.
• Atropin etkisizdir.
• Hastaya deksametazon damar yoluyla verilir.
• Akut karaciĂ°er ve böbrek yetmezliĂ°i durumlarĂ˝nda karĂ˝ndan yapĂ˝lan diyaliz yarar saĂ°layabilir.




"Cehalet hĂ˝yar olmuĂľ gidiyor son sĂĽrat/  Enkaz-Ă˝ beĂľer koĂľuyor elde tuzluk alĂ˝k surat"

Bevadih

oyyy bu ne upuzun ...Af yarabbi....

kursuna gitmeyi düþündüðüm bölümlerden biri....

BĂĽtĂĽn aylar boyunca kursta ögretilecek olanĂ˝  yazmýþýn...bir solukta da oku dersin sen....inan hýç okuyamam :)

emeðine saðlýk...genede ..

liprade

Bir anda okuyamayacaðýnýz için konu göz önünde olsun diye sabitledik... Arada ýsýtýp ýsýtýp okursunuz artýk...:)

Okumadýnýz ama yine de gözlerinize saðlýk...




"Cehalet hĂ˝yar olmuĂľ gidiyor son sĂĽrat/  Enkaz-Ă˝ beĂľer koĂľuyor elde tuzluk alĂ˝k surat"

tebesĂĽm

allah razý olsun güzel bir konuya deginmiþsin ama kardesimizin dedigi gibi çok uzun ama benim alaným zaten saglýk o yüzden sadece emeginin hakkýný vermek için yüzeysel okuyacam.tekrardan allah razý olsun

liprade

Amin ecmain inĂľallah.
               
Ya hu roman deðil ki hepsini okuyasýnýz. :) Sizi ilgilendiren kýsýmlara bakmak kafi olsa gerek. :)




"Cehalet hĂ˝yar olmuĂľ gidiyor son sĂĽrat/  Enkaz-Ă˝ beĂľer koĂľuyor elde tuzluk alĂ˝k surat"