Haziran 26, 2019, 05:53:26 ÍÍ
Haberler:

De ki: O bilgi, ancak Allah'a mahsustur. Ben ise sadece apa├ž├Żk bir uyar├Żc├Ży├Żm. (Mulk -25)

Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u

Ba■latan MiM, Ekim 15, 2009, 08:38:56 ÍS

« ÷nceki - sonraki »

0 ▄ye ve 1 Ziyaretši konuyu incelemekte.

MiM

Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u

http://img382.imageshack.us/i/resim13.jpg/][IMG]http://img382.imageshack.us/img382/7694/resim13.jpg[/img][/URL]

Kurulu├ż Tarihi - 1526
Y├Żk├Żl├Ż├ż Tarihi - 1858
Kurucusu - Bab├╝r ├×ah
Ba├żkenti - Agra
Dili - Fars├ža, ├ça├░atay T├╝rk├žesi, Urduca
Devlet Ba├żkan├Ż - ├×ah


Bab├╝r’├╝n Ortaya ├ç├Żk├Ż├ż├Ż ve Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u’nun Kurulmas├Ż

         B├╝y├╝k Timur ├Łmparatorlu├░u’nun zay├Żflay├Żp y├Żk├Żlmas├Żndan sonra T├╝rkistan’da ├×eyban├«ler, ├Łran’da Safeviler, Hindistan’da da Delhi T├╝rk Sultanl├Ż├░├Ż gibi devletler kurulmu├żtu. Bab├╝r Devleti de, Delhi T├╝rk Sultanl├Ż├░├Ż’ndan sonra Hindistan’da kurulan ikinci T├╝rk devletidir.

         Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u’nun kurucusu olan Zah├«r├╝ddin Muhammed Bab├╝r, baba taraf├Żndan Timur’un torunudur. Annesi ise ├ça├░atay h├╝k├╝mdar├Ż Yunus Han’├Żn k├Żz├Żd├Żr. Bab├╝r’├╝n babas├Ż ├ľmer ├×eyh Mirza, Timurlular├Żn Fergana valisi idi. Babas├Żn├Żn 1494 y├Żl├Żnda ├Âl├╝m├╝ ├╝zerine onbir ya├ż├Żnda onun yerine ge├žerek Fergana valisi oldu. Bab├╝r, saltanat├Żn├Żn ilk y├Żllar├Żnda Timuro├░ullar├Żndan di├░er beylerle m├╝cadele etmi├żtir. Bab├╝r, i├ž kar├Ż├ż├Żkl├Żklar ve ├ľzbek h├╝cumlar├Ż sonucunda 1501 y├Żl├Żnda taht├Żn├Ż kaybederek, kendine ba├░l├Ż az bir kuvvetle Horasan’dan g├╝neye do├░ru gitmek zorunda kalm├Ż├żt├Żr. Ancak m├╝cadeleden vazge├žmeyen Bab├╝r, Timur Devleti’ni yeniden canland├Żrmak istiyordu. 1504 y├Żl├Żnda Kabil’i Afgan beylerinin elinden almay├Ż ba├żaran Bab├╝r, ele ge├žirdi├░i topraklar├Ż kendisini yaln├Żz b├Żrakmayan mirzalara ve beylere da├░├Żtarak k├╝├ž├╝k bir devlet kurmu├żtur.

         1509–1511 y├Żllar├Żnda T├╝rk d├╝nyas├Żna egemen olmak isteyen ├╝├ž b├╝y├╝k devlet vard├Ż. Bunlar ├ľzbek Hanl├Ż├░├Ż, Osmanl├Ż Devleti ve ├Łran Safev├« Devleti idi. Bab├╝r, kendi g├╝c├╝yle T├╝rkistan’a egemen olamayaca├░├Żn├Ż anlayarak Safev├« h├╝k├╝mdar├Ż ├×ah ├Łsmail’den yard├Żm istedi. ├×ah ├Łsmail’de T├╝rkistan’da etkili olabilmek i├žin bu iste├░i kabul etti. Bab├╝r ├×ah, ├Łsmail’den ald├Ż├░├Ż yard├Żmla Buhara, Semerkant, Ta├żkent ve Fergana’y├Ż ├ľzbeklerden almay├Ż ba├żararak topraklar├Żn├Ż geni├żletti ve Timur’un taht├Żna oturdu (1511). ├×ah ├Łsmail de b├Âylece Bab├╝r’├╝n sayesinde T├╝rkistan’a egemen olmu├żtu. Ancak T├╝rkistan T├╝rkleri, Bab├╝r’├╝n ├×ah ├Łsmail’in etkisinde kalmas├Żndan rahats├Żzl├Żk duyduklar├Żndan Bab├╝r’e kar├ż├Ż cephe ald├Żlar. Bu durumdan yararlanmak isteyen ├ľzbekler de Bab├╝r’e kar├ż├Ż harekete ge├žtiler. ├×ah ├Łsmail’in yard├Żm├Żna ra├░men m├╝cadeleyi kaybeden Bab├╝r, T├╝rkistan’dan ├ž├Żkmak zorunda kalm├Ż├żt├Żr. Bunun ├╝zerine Bab├╝r, Timur ├╝lkesini ele ge├žirme ├╝midini kaybedince y├Ân├╝n├╝ Hindistan’a ├ževirmi├żtir.

         Bab├╝r, Delhi Sultanl├Ż├░├Żna kar├ż├Ż yard├Żm isteyen Afgan beylerinin daveti ├╝zerine 1517 y├Żl├Żnda Hindistan’a gelmi├żti. Uzun m├╝cadelelerden sonra Kandehar ve Pencap ├żehirlerini ele ge├žirmeyi ba├żaran Bab├╝r (1524), Panipat’da 1526 y├Żl├Żnda Delhi Sultan├Ż ├Łbrahim Ludi ile yapt├Ż├░├Ż sava├ż├Ż kazanarak Delhi ve Agra ├żehirlerini ele ge├žirmi├żtir. B├Âylece kendisini h├╝k├╝mdar ilan eden Bab├╝r, Hindistan’da kendi ad├Żn├Ż ta├ż├Żyan devletini kurdu.(1526)

[/font][/size][/b]

MiM

Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u’nun Geli├żmesi

          K├Żsa s├╝rede Afgan emirlerini ve Hindu prenslerini yenerek Kuzey Hindistan’├Żn fethini tamamlayan Bab├╝r, 1530 y├Żl├Żnda Agra’da ├Âld├╝. Bab├╝r’├╝n yerine vasiyeti gere├░i o├░lu H├╝mayun (1530–1556) ge├žmi├żtir. H├╝mayun d├Âneminde G├╝cerat h├╝k├╝mdar├Ż yenilgiye u├░rat├Żlarak topraklar├Ż ele ge├žirilmi├żtir. H├╝mayun’un kar├ż├Żla├żt├Ż├░├Ż en b├╝y├╝k tehlike Bihar Sultan├Ż’n├Żn atabeyi olan ├×ir Han’la yapt├Ż├░├Ż m├╝cadeledir. ├×ir Han, 1539 y├Żl├Żnda bir gece bask├Żn├Żyla H├╝mayun’u a├░├Żr bir yenilgiye u├░ratarak sultanl├Ż├░├Ż ele ge├žirmi├żti. Daha sonra ├×ir Han’la m├╝cadele eden H├╝mayun ve karde├żleri ba├żar├Żl├Ż olamayarak ├Łran’a s├Ż├░├Żnmak zorunda kalm├Ż├żlard├Żr. 15 y├Żl s├╝re ile taht├Żn├Ż kaybeden H├╝mayun, Safev├«lerden ald├Ż├░├Ż yard├Żmla tekrar taht├Żna sahip olmu├ż ve karde├żlerini de etkisiz hale getirmeyi ba├żarm├Ż├żt├Żr (1555). H├╝mayun, taht├Żna sahip olduktan k├Żsa bir s├╝re sonra da ├Âlm├╝├żt├╝r (1556).

          H├╝mayun’dan sonra 13 ya├ż├Żndaki o├░lu Ekber (1556–1605) Bab├╝r tah├Żna ge├žmi├żtir. Sultan H├╝mayun’un tecr├╝beli komutanlar├Żndan olan Bayram Han da Ekber’in atabeyi olmu├żtur. Sultan Ekber, h├ókimiyetini sa├░lamla├żt├Żrmak i├žin, ├╝lkeyi yeniden ele ge├žirmek ve fetihlerde bulunmak zorunda kalm├Ż├żt├Żr. G├╝cerat, Ganj Vadisi, Bengal, K├óbil, Ke├żmir ve Kandahar’├Ż alarak topraklar├Żn├Ż geni├żleten Sultan Ekber, ├╝lkesinde birlik ve d├╝zeni sa├░lam├Ż├ż, halk├Żna da din├« ho├żg├Âr├╝ g├Âstermi├żtir. Ekonomik alanda da yeni d├╝zenlemeler yapan Sultan Ekber, Safev├«ler, ├ľzbekler, Osmanl├Żlar ve Portekizlilerle ticari ili├żkiler kurmu├żtur.

          Sultan Ekber’den sonra o├░lu Selim “Cihangir” unvan├Ż ile tahta oturmu├żtur (1605–1627). Cihangir, babas├Ż Ekber’in aksine zay├Żf karakterli ve e├░lenceye d├╝├żk├╝n bir h├╝k├╝mdard├Ż. Onun zaman├Żnda ├Łngilizler, Hindistan ticaretine el atm├Ż├żlard├Żr (1613). Cihangir’den sonra o├░lu ├×ah Cihan h├╝k├╝mdar olmu├żtur (1628–1658). Bu d├Ânemde Tibetlilerle yap├Żlan m├╝cadeleler sonucunda ba├żar├Żl├Ż olunarak s├Żn├Żrlar geni├żletilmi├żtir. ├×ah Cihan zaman├Żnda devlet, ├Âzellikle sanat ve mimarl├Żk alanlar├Żnda geli├żme g├Âstermi├żtir. D├╝nyan├Żn en g├╝zel ve g├Âsteri├żli an├Żtlar├Żndan biri olan Tac Mahal’i ├×ah Cihan, ├Âlen kar├Żs├Ż M├╝mtaz Mahal (Erc├╝mend Banu Beg├╝m) i├žin yapt├Żrm├Ż├żt├Żr. Tac Mahal’├Żn yap├Żm├Ż yakla├ż├Żk 22 y├Żl s├╝rm├╝├żt├╝r. An├Żt├Żn mimar├Ż Mimar Sinan’├Żn ├Â├░rencilerinden olan ├Łstanbullu Mehmet ├Łsa Efendi’dir. Yap├Żda tamamen ak mermer kullan├Żlm├Ż├żt├Żr. An├Żt├Żn yine ak mermerden d├Ârt minaresi vard├Żr. Kubbenin mimar├Ż ise ├Łstanbul’dan gelmi├ż olan ├Łsmail Efendi’dir. Mermer duvarlara y├╝z binlerce akik, sedef, firuze g├Âm├╝lm├╝├żt├╝r. Ayr├Żca bunlar├Żn i├žinde 42 z├╝mr├╝t, 142 yakut, 625 p├Żrlanta, 50 tane de ├žok b├╝y├╝k inci vard├Żr. ├×ah Cihan’da 1666’da yine bu an├Żta g├Âm├╝lm├╝├żt├╝r.

http://img385.imageshack.us/i/resim13.jpg/][/URL]
├żah cihan

I. Alemgir (1658–1707), babas├Ż ├×├óh Cihan’├Żn ├Âl├╝m├╝nden sonra karde├żleri ile yapt├Ż├░├Ż m├╝cadeleyi kazanarak tahta ├ž├Żkm├Ż├żt├Żr. I. Alemgir d├Âneminde, ├Łngilizlerden sonra Hollandal├Żlar da G├╝cerat limanlar├Żnda ticari imtiyaz elde etmi├żlerdir. I. Alemgir, buradaki yabanc├Ż ├żirketlerin s├Âm├╝r├╝c├╝ tutumlar├Żn├Ż ├Ânlemeye ├žal├Ż├żm├Ż├ż, g├╝mr├╝k vergilerini art├Żrm├Ż├żt├Żr. Halk├Żn Hindula├żmamas├Ż i├žin de b├╝y├╝k ├žaba harcam├Ż├żt├Żr.







MiM

Bab├╝r Devleti’nin Zay├Żflamas├Ż ve Y├Żk├Żl├Ż├ż├Ż

          I. Alemgir’in 1707’de ├Âlmesiyle Bab├╝r Devleti gerilemeye ba├żlam├Ż├żt├Żr. Devlette taht kavgalar├Ż ve din├« nitelikli b├╝y├╝k ayaklanmalar ├ž├Żkm├Ż├żt├Żr. Bu m├╝cadeleler sonucunda Afganl├Żlar, ba├░├Żms├Żzl├Żklar├Żn├Ż kazanm├Ż├żlard├Żr. B├Âylece Bab├╝r Devleti, 1723 y├Żl├Żnda Delhi ve Haydarabat devletleri olmak ├╝zere ikiye b├Âl├╝nm├╝├żt├╝r. Bu durumdan yararlanmak isteyen Safev├« h├╝k├╝mdar├Ż Nadir├żah, 1738 y├Żl├Żnda Kandahar’├Ż ertesi y├Żl da Delhi’yi ele ge├žirmi├żtir. Nadir├żah, ├Łndus’un bat├Żs├Żndaki topraklar├Żn ├Łran’a b├Żrak├Żlmas├Ż ve devlet hazinesinin de kendisine verilmesi ├żart├Żyla, Bab├╝r h├╝k├╝mdar├Ż Muhammet ├×ah’├Ż taht├Żnda b├Żrakm├Ż├żt├Żr. 1766 y├Żl├Żnda ├Łngilizler, Bab├╝r h├╝k├╝mdar├Ż ├×ah Alem ile Allahabat Antla├żmas├Ż’n├Ż imzalayarak, Hindistan’daki iktisadi h├ókimiyeti ele ge├žirmi├żlerdir. 1857 y├Żl├Żnda ├Łngilizlere kar├ż├Ż ├ž├Żkar├Żlan Sipahi ├Łsyan├Ż Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u’nun sonunu getirmi├żtir. Sipahi isyan├Żn├Żn temel nedenleri ├żunlard├Żr:

          - Ekonomik durumun bozuk olu├żu,
          - ├×ehirlerdeki i├żsizlik oran├Żn├Żn ├žo├░almas├Ż,
          - Hindular├Żn misyoner faaliyetleri sonucunda, ├╝lkenin yar├Żm y├╝zy├Żl sonras├Żnda H├Żristiyanla├żt├Żr├Żlaca├░├Żna inan├Żlmas├Ż,
          - M├╝sl├╝manlar├Żn ├╝lkedeki egemenli├░in ├Łngilizlere kapt├Żr├Żlm├Ż├ż olmalar├Żndan dolay├Ż duyduklar├Ż rahats├Żzl├Żk,
          - M├╝sl├╝manlar├Żn H├Żristiyan misyonerlerine kar├ż├Ż duyduklar├Ż tepkiler,
          - ├Łngilizlere kar├ż├Ż d├╝├żmanl├Żk duygular├Żn├Żn geli├żmesi, halk├Żn II. Bahad├Żr ├×ah etraf├Żnda toplanmas├Żna sebep olmu├żtur.


MiM

Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u’nda K├╝lt├╝r ve Uygarl├Żk

Devlet Y├Ânetimi

          Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u’nun ba├ż├Żnda bulunan h├╝k├╝mdar i├žin padi├żah, ├żehin├żah, ├żah ve hakan unvanlar├Ż kullan├Żlm├Ż├żt├Żr. Bab├╝r h├╝k├╝mdarlar├Ż Delhi ve Agra’daki saraylarda otururlard├Ż. Bu saraylar duvarlarla ├ževrili olup, askerler taraf├Żndan da korunurdu. ├×ehzadelerin devlet y├Ânetim tecr├╝besi kazanmalar├Ż ve yeti├żmeleri i├žin b├╝y├╝k illerde ve ordular├Żn ba├ż├Żnda g├Ârevler verilirdi. Devlet y├Ânetiminde h├╝k├╝mdardan sonra en yetkili ki├żi vekil-i mutlak denilen h├╝k├╝mdar vekili idi. O, b├╝t├╝n sivil ve askeri i├żlerde h├╝k├╝mdar├Żn vekili durumundayd├Ż. Fakat g├╝├žl├╝ h├╝k├╝mdarlar d├Âneminde bu makama g├Ârevli atanmam├Ż├ż, h├╝k├╝mdar devleti kendisi y├Ânetmi├żtir. Devletin mali i├żlerine bakan ki├żi ise vezir idi. Vezir ayn├Ż zamanda en b├╝y├╝k divan olan Divan-├Ż ├éla’n├Żn da ba├żkan├Ż idi. Bu divan├Żn ba├żl├Żca g├Ârevleri, devletin giderlerini denetlemek, devletin b├╝t├╝n gelir ve gider defterinin tutulmas├Żn├Ż sa├░lamak ve h├╝k├╝mdarlar├Ż mali i├żler konusunda ayd├Żnlatmakt├Ż.

          Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u’nda ├╝lke, y├Ânetim bak├Żm├Żndan vilayetlere (├żube) ayr├Żlm├Ż├żt├Żr. Bu vilayetlerin ba├ż├Żnda hem vali hem de komutan olan ├żubedar bulunurdu. ├×ubelerdeki g├╝venlik i├żlerinden kutval sorumlu idi. Bab├╝rl├╝lerde ├żubeler kazalara (serkar), kazalar da kasabalara (nahiye=pergene) ayr├Żlm├Ż├żt├Ż.

          Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u’nda saray ve devlet i├żlerinde ├žal├Ż├żan, y├Ânetimde etkili di├░er g├Ârevliler de ├żunlard├Żr:

          M├╝h├╝rdar: H├╝k├╝mdar├Żn m├╝hr├╝n├╝ ta├ż├Żyan g├Ârevlidir.
          Mir bah├żi: Ordunun y├Ânetiminden ve mali i├żlerden sorumlu ki├żidir.
          Mir bahr: Deniz, ├Żrmak ve liman i├żlerinin ba├ż├Żd├Żr.
          Bar beyi: Saray├Żn ba├ż te├żrifat├ž├Żs├Żd├Żr. Ayr├Żca dilek├želeri alan ve saraya gelen ki├żileri h├╝k├╝mdara takdim eden g├Ârevlidir.
          Hansalar: Sofrac├Ż ba├ż├Żd├Żr.
          Ahta Beyi: Ah├Żr beyidir ve h├╝k├╝mdar├Żn atlar├Żndan sorumludur.
          Kur Beyi: H├╝k├╝mdarl├Żk al├ómetlerini muhafaza eden g├Ârevlidir.
          M├╝n├żi: H├╝k├╝mdar├Żn ba├żk├ótibidir.
          Kad├Ż-├╝l-kuzzat: Adalet i├żlerinin ba├ż├Żd├Żr.




MiM

Ordu

          Bab├╝r Ordusunun b├╝y├╝k bir k├Żsm├Ż tuyul (ikta) sahibi ki├żilerin besledi├░i askerlerden olu├żuyordu. Devlet, bir beye toprak veya para verir, beyde bunun kar├ż├Żl├Ż├░├Żnda belirli say├Żda asker besleyerek sava├ża haz├Żrlard├Ż. Ayr├Żca h├╝k├╝mdarlar├Żn g├╝vendi├░i ki├żilerden olu├żan hassa askerleri de vard├Ż. Ordunun idari ve mali i├żlerinin sorumlusu mir bah├żi denilen g├Ârevli idi. Bab├╝r ordusu atl├Ż ve yaya askerlerinden olu├żuyordu. ├Łlk zamanlar ordu da filler de yer alm├Ż├ż, fakat topun kullan├Żlmas├Ż ile ordudaki fillerin say├Żs├Ż gittik├že azalt├Żlm├Ż├żt├Żr.


MiM

Toprak Y├Ânetimi ve Maliye

          Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u’nda topraklar iki b├Âl├╝me ayr├Żlm├Ż├żt├Ż. Birincisi do├░rudan do├░ruya h├╝k├╝mdara veya hazineye ait topraklard├Ż. Bunlara halise topraklar denirdi. ├Łkincisi de hizmetleri kar├ż├Żl├Ż├░├Żnda ├že├żitli idarecilere ikta olarak verilen topraklard├Ż ki bunlara da tuyul topraklar ad├Ż verilmi├żtir. Halise ve Tuyul topraklar d├Ż├ż├Żnda s├╝y├╗rgal ve altamga topraklar da vard├Ż. S├╝y├╗rgallar; ├ólimlere, d├╝nyadan elini ete├░ini ├žekmi├ż ├żeyhlere ve yoksullara verilen topraklard├Ż. Ge├žici hizmet kar├ż├Żl├Ż├░├Ż daim├« olarak verilen topraklara da altamga denirdi.

          Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u’nun ba├żl├Żca gelir kaynaklar├Ż; deniz ta├ż├Żmac├Żl├Ż├░├Żndan elde edilen gelirler, tuzlalar├Żn ve g├╝mr├╝klerin gelirleri, toprak ve toprak ├╝r├╝nlerinden al├Żnan vergiler, cizye, h├╝k├╝mdara sunulan hediyeler ile yar├Ż ba├░├Żms├Żz devletlerin ├Âdedikleri vergilerdi.

          Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u’nun para birimi de rupi denilen g├╝m├╝├ż para idi. Ayr├Żca al├Ż├żveri├żte g├╝m├╝├ż paran├Żn yan├Ż s├Żra alt├Żn ve bak├Żr paralar da kullan├Żl├Żrd├Ż.




MiM

Din, ├Łnan├Ż├ż ve Hukuk

          Bab├╝r h├╝k├╝mdarlar├Ż Hindistan’da ├Łslamiyetin yay├Żlmas├Ż i├žin ├žok ├žal├Ż├żm├Ż├żlard├Żr. H├╝k├╝mdarlar din adamlar├Żna b├╝y├╝k sayg├Ż duymu├żlar ve din adamlar├Żn├Żn ├žok iyi yeti├żmeleri i├žin de gayret g├Âstermi├żlerdir. Din├« konularda ho├żg├Âr├╝l├╝ olan Bab├╝r h├╝k├╝mdarlar├Ż, ├╝lkelerinde ├żeri hukukun yan├Żnda ├Ârfi hukuku da kullanm├Ż├żlard├Żr. Bab├╝r Devleti’nde din i├żlerine Sadr denilen din adamlar├Ż bakard├Ż. Sadrlar├Żn ba├ż├Żndaki g├Ârevliye de Sadr├╝’s s├╝d├╗r denilirdi. Devlet merkezinde adalet i├żlerinin ba├ż├Żndaki g├Ârevliye de kad├Ż-├╝l-kuzzat denilmi├żtir. Her vilayet merkezinde ve kazalarda kad├Żlar bulunurdu. Kad├Żlar davalar├Ż ├żeriata g├Âre sonu├žland├Żr├Żrlard├Ż. H├╝k├╝mdarlar da belli g├╝nlerde davalara bakarlar ve yanlar├Żndaki kad├Żlara dan├Ż├żarak h├╝k├╝m verirlerdi.




MiM

Bilim, Dil ve Edebiyat

          Bab├╝r h├╝k├╝mdarlar├Ż bilime, bilim adamlar├Żna, ├żair ve sanat├ž├Żlara b├╝y├╝k ├Ânem verip onlar├Ż korumu├żlard├Żr. ├ľzellikle Ekber ├×ah d├Âneminde e├░itime b├╝y├╝k ├Ânem verilmi├ż ve onun zaman├Żnda bir├žok medrese a├ž├Żlm├Ż├żt├Żr. Medreselerde ahlak, matematik, astronomi, tar├Żm, ├Âl├žme bilgisi, ev idaresi, siyaset ve idarecilik, mant├Żk, t├Żp, tarih ve din├« bilimlerle ilgili dersler okutulmu├żtur.

          Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u’nun resm├« dili Fars├ža idi. Saray ve orduda ise T├╝rk├že konu├żulurdu. Ekber ├×ah d├Âneminde pek ├žok eser Fars├žaya terc├╝me edilmi├żtir. Tarih├ži Ebul Fadl All├óm├«, Ekber ├×ah ad├Żna Ekbern├óme ve Ayin-i Ekber├« adlar├Żnda iki de├░erli eser yazm├Ż├żt├Żr. Hoca Nizam├╝ddin Ahmet’in yazd├Ż├░├Ż Tabakat-├Ż Ekber adl├Ż kitab├Ż da, Hindistan tarihini anlatan ├Ânemli eserlerden birisidir.

          Sultan Bab├╝r, yo├░un i├żleri aras├Żnda bilim ve sanatla da u├░ra├żm├Ż├żt├Żr. Bab├╝r, iyi saz ├žalm├Ż├ż ve besteler yapm├Ż├żt├Żr. O ayn├Ż zamanda ├žok iyi bir hattatt├Ż. Hatt-├Ż B├óbur├« ad├Żyla bir yaz├Ż da icat etmi├żtir. Bab├╝r’├╝n ├ça├░atay T├╝rk├žesi ile yazd├Ż├░├Ż eserlerden baz├Żlar├Ż; Bab├╝r name, Aruz Risalesi, M├╝beyyen, Risale-i Validiye Terc├╝mesi ile ├żiirlerini toplad├Ż├░├Ż bir de Divan’├Ż vard├Żr. Sultan Bab├╝r’├╝n seyahat ve hat├Żra kitab├Ż olarak yazd├Ż├░├Ż Vekayi adl├Ż eseri, genelde Bab├╝rname olarak bilinir. Eser sade ve a├ž├Żk bir T├╝rk├že ile yaz├Żlm├Ż├żt├Żr. Bab├╝r eserinde idari, ahlaki, fikr├« ve edeb├« hayat├Żn├Ż anlatm├Ż├żt├Żr. Ayr├Żca gezip g├Ârd├╝├░├╝ yerlerin sosyal ve k├╝lt├╝rel ├Âzelliklerine de de├░inmi├żtir.

          Sultan H├╝mayun’un k├Żz karde├żi G├╝lbeden Begim, H├╝mayun name ad├Żnda Fars├ža bir tarih kitab├Ż yazm├Ż├żt├Żr. Sultan Cihangir taraf├Żndan yaz├Żlan T├╝z├╝k-i Cihangiri adl├Ż hat├Żrat da ├Ânemli bir eserdir. Sultan ├×ah Cihan d├Âneminin en ├╝nl├╝ tarih├žisi de Abd├╝lhamit Lahver├«’dir.Yazd├Ż├░├Ż eserinin ad├Ż Padi├żahname’dir. Sultan Alemgir devrinin ├╝nl├╝ ├żairi ise Mirza Abd├╝lkadir Bedil’dir. Sultan Alemgir, d├Âneminin olaylar├Żn├Żn yaz├Żlmas├Żn├Ż bilinmeyen bir nedenle yasaklam├Ż├żt├Żr. Onun tarih├žisi olan M├╝n├żi Muhammed Kaz├Żm’├Żn kaleme ald├Ż├░├Ż Alemgirn├óme’si bu nedenle onuncu y├Żlda kesilmi├żtir. ├ľzellikle Sultan Ekber ve Cihangir devrinde Hindulara b├╝y├╝k kolayl├Żklar g├Âsterilmesi nedeniyle, Hindular taraf├Żndan ├žok g├╝zel edeb├« ├╝r├╝nler ortaya konulmu├żtur.


MiM

Ekonomi

          Bab├╝rl├╝ler, Hindistan’├Ż bay├Żnd├Żr hale getirmek, ticareti canland├Żrmak ve tar├Żm ├╝retimini art├Żrmak i├žin tedbirler alm├Ż├żlard├Żr. Topraklar i├żlenmi├ż, sulama kanallar├Żn├Żn yard├Żm├Żyla tar├Żmsal ├╝retim art├Żr├Żlm├Ż├żt├Żr. Bab├╝r Devleti’nde ├╝retilen ba├żl├Żca tar├Żm ├╝r├╝nleri bu├░day, pirin├ž, pamuk ve dar├Żd├Żr. Avrupa’ya ihra├ž ettikleri tar├Żm ├╝r├╝nleri ise afyon, ├živit, biber ve ├že├żitli baharatlard├Żr. Bab├╝r Devleti’nde pamuklu dokuma, gemi yap├Żm├Ż, ├żeker ve ya├░ sanayisi ile kuyumculuk, alt├Żn, g├╝m├╝├ż, fildi├żi ve oymac├Żl├Żk gibi el sanatlar├Ż da geli├żmi├żti.

          Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u g├╝├žl├╝ bir ihracat potansiyeline sahip bir ├╝lke idi. Barut yap├Żm├Żnda kullan├Żlan g├╝her├žile, ihra├ž edilen mallar├Żn ba├ż├Żnda geliyordu. Alt├Żn ve g├╝m├╝├ż gibi de├░erli madenler Hindistan’da az olmas├Żndan dolay├Ż d├Ż├żar├Żdan temin edilmi├żtir. Ordunun ihtiyac├Żn├Ż kar├ż├Żlamak i├žin T├╝rkistan, ├Łran ve ├Âzellikle de Arabistan’dan ├žok say├Żda at getirilmi├żtir.

          Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u’nda kara ticareti T├╝rkistan, Horasan ve ├Łran ile Lahor, Kabil, Kandahar ├╝zerinden kervanlarla yap├Żl├Żrd├Ż. Co├░rafi ke├żifler sonucu ├ťmit Burnu yoluyla Hindistan’a ula├ż├Żl├Żnca, bu kervan yolu eski ├Ânemini yitirmi├żtir. Daha sonralar├Ż Avrupal├Ż t├╝ccarlar Hindistan ticaretinde etkili olmu├żlard├Żr. ├ľzellikle ├Łngilizler, t├╝ccarlar├Ż i├žin Faktory (Fektori) denilen b├Âlgeler elde ederek, buralarda yerli t├╝ccarlardan ald├Żklar├Ż mallar├Ż depoluyorlar, ticari gemileri gelir gelmez de bu mallar├Ż gemilerine y├╝kl├╝yorlard├Ż. ├ľnceleri ticari ama├žla Hindistan’a yerle├żen ├Łngilizler, daha sonralarda ise Hindistan’├Ż ├Łngiliz S├Âm├╝rge ├Łmparatorlu├░u’nun bir par├žas├Ż durumuna getirmi├żlerdir.




MiM

Sanat

         Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u’nda mimari, resim ve s├╝sleme sanatlar├Ż geli├żmi├żtir. Hindistan’da yap├Żlan eserlerde yontulmam├Ż├ż k├Żrm├Żz├Ż kum ta├ż├Ż ve ak mermer bolca kullan├Żlm├Ż├żt├Żr. Sultan Bab├╝r, Hindistan’da be├ż y├Żl gibi k├Żsa bir s├╝re bulunmas├Żna ra├░men, yine de bir├žok eser yapt├Żrm├Ż├żt├Żr. Pan├«pat zaferini ebedile├żtiren K├óbil ├żah Camii, Sambhal Camii ile Agra Camisi bunlardan baz├Żlar├Żd├Żr. Sultan H├╝mayun devrinde bir├žok eser yapt├Żr├Żlm├Ż├żsa da, bug├╝n bunlardan ├žok az├Ż ayakta kalabilmi├żtir. Sultan H├╝mayun, Agra’da y├Żk├Żk bir cami ile Feth├ób├ót Camisi’ni in├ża ettirmi├żtir. Sultan Ekber, uzun s├╝ren saltanat├Ż s├Żras├Żnda pek ├žok mimari eser yapt├Żrm├Ż├żt├Żr. Bu eserlerin ba├żl├Żcalar├Ż, H├╝mayun T├╝rbesi, ├×emseddin Eteke Han T├╝rbesi, Agra Kalesi, Lahor Kalesi, Givalyor’da Muhammed Gavs T├╝rbesi, Cavnpur K├Âpr├╝s├╝ ve Agra’n├Żn bat├Żs├Żnda yapt├Żrd├Ż├░├Ż Fetihpur Sikri ├×ehri’dir. Fetihpur Sikri, her t├╝rl├╝ ihtiyac├Żn kar├ż├Żland├Ż├░├Ż bir ├żehir olup, i├žinde camiler, t├╝rbeler, hanedan han├Żmlar├Ż i├žin saraylar yap├Żlm├Ż├żt├Żr.                                                                                      

http://img261.imageshack.us/i/resim13.jpg/][IMG]http://img261.imageshack.us/img261/7694/resim13.jpg[/img][/URL]
H├╝mayunT├╝rbesi

         Sultan Cihangir’in mimarl├Żk alan├Żndaki ├žal├Ż├żmalar├Ż, di├░erlerine g├Âre azd├Żr. Onun d├Âneminde yap├Żlan eserler aras├Żnda Lahor’da Mot├« Mescid (├Łnci Cami) ile tamam├Żna yak├Żn├Ż beyaz mermerden in├ża edilmi├ż olan, kay├Żnpederi ├Łtim├ód ed-Devle i├žin Agra’da yapt├Żrd├Ż├░├Ż t├╝rbesidir.

         ├×ah Cihan devrinde Bab├╝rl├╝ mimarisi en parlak devrini ya├żam├Ż├żt├Żr. Bu devirde yap├Żlan eserlerin en ├Ânemlisi Tac Mahal’dir. ├×ah Cihan, ├Âlen kar├Żs├Ż M├╝mtaz Mahal (Erc├╝mend Banu Beg├╝m) i├žin yapt├Żrm├Ż├żt├Żr. Tac Mahal’in ├žok g├╝zel bir bah├žesi ve yak├Żn├Żnda da bir camisi vard├Żr. ├×ah Cihan devrinin en ├Ânemli eserlerinden birisi de Delhi Kalesi (K├Żm├Żz├Ż Kale)'dir. ├Łstanbul’daki Topkap├Ż Saraylar toplulu├░unun bir benzeridir. Sultan Alemgir devrinde mimari y├Ânden bir ├ž├Âk├╝├ż ba├żlam├Ż├ż olsa da buna ra├░men yine de baz├Ż eserler yapt├Żr├Żlm├Ż├żt├Żr. Bunlar Lahor’daki Padi├żah├« Cami’si ve Delhi kalesindeki Mot├« Mescit’idir.

http://img260.imageshack.us/i/resim13z.jpg/][IMG]http://img260.imageshack.us/img260/7094/resim13z.jpg[/img][/URL]


[URL=http://img517.imageshack.us/i/resim13l.jpg/][/URL]
Delhi Kalesi

         Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u’nda s├╝sleme sanatlar├Ż i├žerisinde ├Âzellikle kakmac├Żl├Żk ├žok geli├żmi├żtir. ├Łn├ża edilen mimari eserlerin i├ž ve d├Ż├ż y├╝zeyleri, genellikle mermere kak├Żlan renkli de├░erli ta├żlarla ├že├żitli ├żekiller meydana getirilerek s├╝slenmi├żtir. Ayr├Żca Bab├╝rlerde minyat├╝r sanat├Ż da ├žok geli├żmi├żtir.


[/font][/size][/b]

MiM

Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u H├╝k├╝mdarlar├Ż

            1) Bab├╝r ├×ah (1483 - 1530)
            2) Nasireddin Muhammed H├╝mayun ├×ah (1530 - 1540)
            3) Ekber Mirza ├×ah├Ż (1556 - 1605)
            4) Cihangir ├×ah (1605 - 1627)
            5) ├×ah-i Cihan I (1627 - 1658)
            6) Alemgir ├×ah I (1658 - 1707)
            7) Bahad├Żr ├×ah I (1707 - 1712)
            8) Cihahgir ├×ah (1712 - 1713)
            9) Ferruh - Siyer ├×ah (1713 - 1719)
          10) Refiudderecat ├×ah (1719)
          11) ├×ah-i Cihan II (1719)
          12) Muhammed ├×ah (1719 - 1748)
          13) Ahmet ├×ah (1748 - 1754)
          14) Alemgir ├×ah II (1754 - 1759)
          15) ├×ah-├Ż Alem (1759 - 1806)
          16) Ekber ├×ah (1806 - 1837)
          17) Bahad├Żr ├×ah II (1837 - 1858)



http://img372.imageshack.us/i/resim13.jpg/][/URL]
Bab├╝r ├Łmparatorlu├░u Haritas├Ż