Temmuz 19, 2019, 04:12:47 ÍS
Haberler:

O, g├Âkleri g├Ârebildi├░iniz bir direk olmaks├Żz├Żn yaratt├Ż, sizi sarsmas├Żn diye yere de ulu da├░lar koydu ve orada her ├že├żit canl├Ży├Ż yayd├Ż. Biz g├Âky├╝z├╝nden su indirip, orada her faydal├Ż nebattan ├žift ├žift bitirdik. (Lokman -10)

├Łnsan├Żn De├░er Aray├Ż├ż├Ż

Ba■latan ,,,, A­ustos 23, 2009, 02:14:00 ÍÍ

« ÷nceki - sonraki »

0 ▄ye ve 1 Ziyaretši konuyu incelemekte.

,,,

├Łnsan├Żn De├░er Aray├Ż├ż├Ż





├Łnsano├░lunun d├╝nya ├╝zerinde var olu├żundan bu yana daimi bir varl├Żk sava├ż├Ż da s├╝regelmi├żtir. Bu varl├Żk sava├ż├Ż maddi ve nesnel bir varl├Żk sava├ż├Ż de├░ildir. Bu sava├ż insan├Żn var olu├ż ve de├░er sava├ż├Żd├Żr. Bu sava├ż s├Żras├Żnda nesil nesil insanlar d├╝nyaya geliyor ve nesil d├╝nyadan g├Â├ž├╝yor.

├Łnsan kendi de├░erini kendi bi├žmeye ├žal├Ż├żsa da bir insan├Żn de├░eri, i├žinde ya├żad├Ż├░├Ż toplum taraf├Żndan belirleniyor. Toplumun bu de├░er bi├žme bask├Żs├Żndan kurtulmay├Ż ba├żaran insan kendi de├░erini yine kendi bilin├žlenme basama├░├Żnda fark etmeye ve bu de├░eri belirlemeye ba├żl├Żyor.
Hayyam'├Żn da dedi├░i gibi:
├Łnciyi isteyen dalg├Ż├ž olacak,
Var├Ż yo├░u dosta verip dalacak
Can├Ż avcunda, nefesi g├Â├░s├╝nde
Aya├░├Ż ba├ż olacak, ba├ż├Ż ayak olacak.
Bu dizelerde ifade edildi├░i gibi insan, de├░er aray├Ż├ż├Żnda d├╝nya mal├Żna bo├ż vermelidir. ├ç├╝nk├╝ bir kaba ne koyarsan, kap onunla doyar. Mal koyan insan mal├Ż kadar de├░erli, insanl├Żk koyan ise insanl├Ż├░├Ż kadar erdemli olur. Erdemlilik ise insan├Żn de├░er aray├Ż├ż├Żn├Żn hazinesidir. ├Łnsan de├░er aray├Ż├ż├Żnda ilerledik├že ya├żama sanat├Żn├Ż da yava├ż yava├ż icra etmeye, acemilik ve ├ž├Żrakl├Żk s├╝recinde k├Âr topal bu sanatta ilerlemeye ba├żlar. Ustala├żt├Żk├ža da hem de├░er aray├Ż├ż├Żnda hem de hayatta ayd├Żnlanmaya ba├żlar. Hayat├Ż ezbere ya├żamak yerine ├Â├░renerek ya├żar. ├ľ├░rendi├░i bilgidir. Bilgi ise bu s├╝re├žte tecr├╝be ile yo├░rulur. Bilgi yal├Żn ve ham haldeyken insan├Żn de├░erini ve bilgeli├░ini art├Żrmaz. Bilgi ancak kullan├Żld├Ż├░├Ż, ├Âz├╝msendi├░i ve tecr├╝belerle yo├░ruldu├░u zaman insan├Żn bilgeli├░ini artt├Żr├Żr, ki├żiyi ayd├Żnlat├Żr. Bilgi, akl├Żn besinidir. Ak├Żl bilgiyi sindirerek kullan├Żl├Żr hale getirmelidir. Bilgi ile beslenmeyen ak├Żl ve ruh g├╝d├╝k, ├želimsiz kalmaya ve a├žl├Żktan ├Âlmeye mahk├╗mdur.
De├░er aray├Ż├ż├Żnda olan insan bilginin bu besleyici ├Âzelli├░inin fark├Żnda olarak sayg├Ż i├žerisinde i├żtahla bu sofradan beslenir. Bu de├░er aray├Ż├ż├Żnda ya├żama sanat├Żndaki ustal├Żk derecesine g├Âre bir hayat yorumu geli├żir. Bu geli├żme insan├Ż yine de├░erlilik ve ya├żam sanat├Żnda ilerletir, y├╝kseltir. Bu y├╝kselme ve ilerleme s├Żras├Żnda insan olgunla├żmaya, olmaya, pi├żmeye ba├żlar.
Hz. Mevl├óna'n├Żn "Hamd├Żm, pi├żtim, yand├Żm (oldum)" s├Âz├╝ insan├Żn de├░er aray├Ż├ż├Żndaki bilgeli├░e giden yoldaki ad├Żmlar├Ż ├Âzetler nitelikte kar├ż├Żm├Żza ├ž├Żk├Żyor. Bu ├Âzeti a├žt├Ż├░├Żm├Żzda ise derinli├░in ilham basamaklar├Ż insan├Żn zihin g├Âz├╝nde ayd├Żnlan├Żr.
Hamd├Żm: Kur'an'daki "├Łnsan zay├Żf yarat├Żlm├Ż├żt├Żr" ayetinden de anla├ż├Żld├Ż├░├Ż gibi insan ba├żlang├Ż├žta aciz ve zay├Żft├Żr. Fakat bu zay├Żf ate├ż beslendi├░inde benzersiz bir alem olur, d├╝nyay├Ż yakar; o k├╝├ž├╝k ate├ż b├╝y├╝k ve muazzam bir ├żey olur (Fihi Mafih).
Pi├żtim: B├╝t├╝n bu zevkler ve me├żguliyetlerin hepsi merdiven gibidir. ├ç├╝nk├╝ insan merdivenin basamaklar├Żna yerle├żip ya├żamaya kalk├Ż├żmaz, ge├žicidir oralar├Ż; ne mutlu ki ona bu ger├že├░in fark├Żna varmak i├žin yeterince erken uyan├Żr. B├Âyle biri i├žin uzun yol k├Żsal├Żr ve hayat├Żn├Ż merdiven basamaklar├Żnda bo├żuna harcamaz (Fihi Mafih).
Yand├Żm (oldum): Sen bir g├Âlgesin, G├╝ne├ż'e a├ż├Żks├Żn
├×ems geldi, elbette g├Âlge derhal yok olur (Mesnevi)
├Łnsandan Daha B├╝y├╝k Bir Ger├žek Yoktur
├Łnsan de├░er aray├Ż├ż├Żnda g├Âlgelerden ne kadar kurtulursa o kadar ayd├Żnlan├Żr. ├Łnsan y├╝kseldik├že, do├░ruluk, yal├Żnl├Żk, nefsan├« arzular├Ż yenebilmek, ak├Żlla hareket etmek, ├ževresinde etki meydana getirmek, g├╝zele hayranl├Żk duymak, tutkulardan ar├Żnmak, yarat├Żl├Ż├ż├Żn├Żn ve Yaratan'├Żn fark├Żna varmak gibi erdemler edinir. Bu erdemleri edinen ve ayd├Żnlanan insan, ruha bah├żedilen y├╝celi├░i anlar. De├░er aray├Ż├ż├Żna ├ž├Żkmadan ├Ânce hissetti├░i ├Żst├Żrapl├Ż ruh d├╝├░├╝mlerinden, b├╝t├╝n gerilmi├ż vaziyetlerinden kurtulur, hayat yolunda esnek ve dingin olarak ilerler.
Esneklik; sald├Żr├Ż ve savunma durumunu terk etmi├ż, kesin bir emniyet i├žinde oldu├░u hissi uyand├Żran ruhun teslimiyetidir. Bu teslimiyet insan├Żn de├░er basama├░├Żn├Ż y├╝kseltir. De├░er aray├Ż├ż├Żnda olan insan bu aray├Ż├żta bulduklar├Żyla s├Żradanl├Ż├░├Żn├Żn fark├Żna var├Żrken ayn├Ż zamanda yarat├Żc├Żn├Żn kendine bah├żetti├░i l├╝tuflar├Żnda fark├Żna var├Żr.
Hayat├Ż okuma yetene├░i, insan├Żn de├░er yolculu├░unda geli├żtirmesi gereken ├Ânemli bir meziyettir. Hayat├Ż okuma, artan erdemlerle nefsan├« arzular├Żn k├Ârl├╝├░├╝nden kurtularak, akl├Ż besleyerek ger├žekle├żir. Hayat├Ż okuman├Żn zevkini hissedebilmek, insan├Żn de├░er aray├Ż├ż├Żn├Ż tetikler. Bu motivasyonla insan g├╝├ž ve zindelik kazan├Żr. Hayat├Ż okuman├Żn zevkini duyabilmek sadece tecr├╝beye ba├░l├Ż de├░ildir, ayn├Ż zamanda edinilen yeteneklerle de alakal├Żd├Żr. ├ç├╝nk├╝ insan├Ż de├░er aray├Ż├ż├Ż s├Żras├Żnda mevcut yetenekleri ortaya ├ž├Żkar ve geli├żir. Hayat├Ż okumak i├žin anlama ve kavrama yetene├░i gerekir.
Bu yetenek ortaya ├ž├Żkar ve geli├żirse insan├Żn de├░er aray├Ż├ż├Żna ancak katk├Ż sa├░lar. ├Łnsan├Ż s├Żn├Żrlayan en ├Ânemli kavram olan zaman, insan├Ż adeta cendereymi├ż gibi hissettirerek ├╝zerine kapan├Żr. ├ç├╝nk├╝ bu cenderenin bir taraf├Ż insan├Żn ilk al├Ż├ż├Ż iken, di├░er taraf├Ż ise son nefesidir. Bu taraf├Żn nerede oldu├░u ve ne zaman kapanaca├░├Ż bilinmez. ├Ł├żte bu bilinmezlik i├žerisinde olan insan, de├░er aray├Ż├ż├Żn├Ż son nefesine kadar s├╝rd├╝rmelidir. ├Łnsan├Żn artan de├░eri, erdemleri, hayat kalitesi, manevi huzuru, kendini tan├Żmas├Ż, yarat├Żl├Ż├ż├Ż ile ├Âl├╝m aras├Żnda ilerleyip ├Âl├╝m kap├Żs├Żndan ge├žti├░inde d├╝nyada edindi├░i de├░erin bu d├╝nyadaki edindikleri ile artt├Ż├░├Żn├Ż ya da azald├Ż├░├Żn├Ż g├Ârecektir.
├Łnsan de├░erlendi├░ini anlad├Żk├ža ger├žekli├░inin de fark├Żna varmaya ba├żlar. 15. yy'da ya├żam├Ż├ż olan ├×andida├ż adl├Ż Hint d├╝├ż├╝n├╝r├╝ "├Łnsandan daha b├╝y├╝k bir ger├žek yoktur" diyerek insan├Żn yarat├Żc├Żn├Żn yaratt├Ż├░├Ż ve di├░er canl├Żlardan ├╝st├╝n oldu├░unu s├Âylemi├żtir. ├Łslam d├╝├ż├╝ncesinde de yarat├Żlanlar├Żn en ├żereflisi ve en ├╝st├╝n├╝ olarak kabul edilen insan├Żn basit bir varl├Żk olmad├Ż├░├Ż dile getirilmi├żtir. ├Łnsano├░lunun de├░eri di├░er kutsal kitaplarda da a├ž├Żk├ža ifade edilmi├żtir. ├Łnsana d├╝├żen yarat├Ż├ż├Żyla var olan de├░erini bulmakt├Żr. 



N├Łyaz├Ł F. Eres