Haziran 19, 2019, 07:41:10 ÖS
Haberler:

Elif. Lâm. Mîm. Ýþte bu âyetler, hikmet dolu Kitab'ýn âyetleridir. (Lokman -1,2)

Oruçla ilgili merak ettiðiniz sorulara cevaplar....

Baţlatan Mercan, Ađustos 14, 2009, 01:52:56 ÖS

« önceki - sonraki »

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Mercan

Oruç kimlere farzdýr?
Namaz mükellefiyeti (yükümlülüðü) için geçerli olan þartlar oruç için de geçerlidir. Yani oruç mükellefiyeti için; Müslüman olmak, ergenlik (bulûð) çaðýna girmiþ olmak ve akýllý (aklî olgunluk düzeyi) olmak, oruç tutmaya güç yetirecek durumda olmak gerekmektedir.
Ergenlik çaĂ°Ă˝na gelmemiĂľ olan çocuklarĂ˝n oruç tutmalarĂ˝ Ăľart olmamakla beraber bedenĂ® durumlarĂ˝ göz önĂĽne alĂ˝nmak ĂľartĂ˝yla oruca alýþtĂ˝rmak ve Ă˝sĂ˝ndĂ˝rmak amacĂ˝yla ara ara oruç tutmalarĂ˝nĂ˝ istemek uygundur. Hasta ve yolcu olan kiĂľiler isterlerse oruç tutmayabilirler. Fakat hastalĂ˝k ve yolculuk durumlarĂ˝ bittikten sonra tutmadĂ˝klarĂ˝ oruçlarĂ˝nĂ˝ Ramazan ayĂ˝ dýþýnda kazâ ederler. Gebe ve emzikli (sĂĽt veren) kadĂ˝nlarĂ˝n durumu da böyledir.   

Kimler tutmayabilir?
Bazý durumlarda Ramazan ayý orucunu tutmamaya müsaade edilmiþtir. Bu durumlar þunlardýr:
1- SeferĂ® (yolcu) olmak,
2- Hasta olmak (doktorun; ‘oruç tutamazsĂ˝n’ dediĂ°i haller),
3- Gebe ve emzikli olmak,
4- Yaþlanmýþ olmak,
5- Ýleri derecede açlýk ve susuzluk,
6- Zor ve meþakkatli iþlerde çalýþmak.
“MesleĂ°i gereĂ°i sĂĽrekli olarak yolcu olan kiĂľi oruç tutmayabilir mi?” diye sorulacak olsa cevabĂ˝ Ăľudur: Böyle bir iĂľi olan kiĂľinin öncelikle saĂ°lýðý açýsĂ˝ndan bir sĂ˝kĂ˝ntĂ˝ ve zarar görmeyecekse oruç tutmasĂ˝ daha faziletli görĂĽlmĂĽĂľtĂĽr. SĂ˝kĂ˝ntĂ˝ ve zarar söz konusu olduĂ°unda oruç tutmaz ve tutmadýðý oruçlarĂ˝n fidyesini verir.

1. Oruca ne zaman niyet edilir?
HanefĂ®lere göre; Ramazan orucu, nâfile oruçlar ve vakti belirtilmiĂľ adak oruçlarĂ˝nĂ˝n niyet etme vakti gĂĽn batĂ˝mĂ˝ndan baĂľlayĂ˝p ertesi gĂĽnĂĽn kuĂľluk vaktine hatta öðle namazĂ˝ vaktinin girmesinden az önceki vakte kadar devam eder. Ă–Ă°le namazĂ˝ vakti girdikten sonra artĂ˝k hiçbir oruca niyet edilemez. 
Þâfîlere göre; Ramazan orucu, kazâ orucu ve adak orucuna geceden niyet etmek þarttýr. Fakat nâfile oruca zevalden önceye kadar niyetlenmek câizdir.

2. Orucu bozan Ăľeyler nelerdir?
Orucun anlamý ve temel unsuru; yemekten, içmekten ve cinsel iliþkilerden, zevklerden uzak durarak, insan nefsinin bunlardan mahrum býrakýlmasýdýr. Bunun ihlali orucu bozar.

3. Sadece kazâyý gerektiren þeyler nelerdir?
Beslenme anlamĂ˝ ve amacĂ˝ taþýmayan ve yenilip içilmesi alýþýlmýþ olmayan, yani insan tabiatĂ˝nĂ˝n eĂ°ilim göstermediĂ°i Ăľeylerin yenilip içilmesinden oruç bozulur, fakat bu oruç için sadece kazâ gerekir. Ă–rneĂ°in; çiĂ° pirinç, hamur, un, ham meyve yemek, kabuklu fĂ˝ndĂ˝k, ceviz… gibi Ăľeyleri yutmak orucu bozmakla beraber kefâret gerektirmez. AĂ°za giren yaĂ°mur, dolu, karĂ˝ isteyerek yutmak da orucu bozar, fakat kefâret gerekmez. Kusma, kasĂ˝tlĂ˝ olarak meydana gelir ve aĂ°Ă˝z dolusu olursa orucu bozar, sadece kazasĂ˝ yapĂ˝lĂ˝r, kefâret gerekmez. KasĂ˝tsĂ˝z kusmalar orucu bozmaz. KiĂľi oruçlu olduĂ°unun bilincinde olduĂ°u halde abdest suyundan yanlýþlĂ˝kla içse, denizde yĂĽzerken su yutsa, banyo yaparken aĂ°zĂ˝na aldýðý suyu yutsa orucu bozulur, kazâsĂ˝ gereklidir.
Sahura kalkmýþ kiþi, imsak vaktinden habersiz yeyip içerken vaktin geçtiðini öðrense orucu bozulur ve o günkü orucu kazâ etmesi gerekir, kefâret gerekmez. Unutarak yiyip içtikten sonra orucunun bozulduðunu zannedip yiyip içmeye devam edildiði veya cinsel iliþkide bulunulduðunda oruç bozulur, kazâsý gereklidir.
Gece niyetlenmeyi unutup gĂĽndĂĽz niyetlendikten sonra, bu niyetin geçerli olmadýðýna kanaat getirip yiyip içmek, cinsel iliĂľkide bulunmak orucu bozar, kazâ gerekir, kefâret gerekmez. Oruçlu bayanĂ˝n regl (aybaþý) kanamasĂ˝ baĂľlasa orucu bozulur, kazâsĂ˝ gereklidir.   
Aniden sancĂ˝lanan, dayanĂ˝lmaz aĂ°rĂ˝lar içinde kalan oruçlu kiĂľi; saĂ°lýðý için gerekli ilaçlarĂ˝ içerek orucu bozar. Bu orucun kazâsĂ˝ gereklidir, kefâret gerekmez.   
BayĂ˝lma ve delirme hali orucu bozar. Fakat bu durumlar mĂĽkellefiyetin ön ĂľartĂ˝ olan ‘bilinci’ ortadan kaldĂ˝rdýðýndan bilinçsiz gĂĽnlerin orucu, dolayĂ˝sĂ˝yla  kazâsĂ˝ da yoktur.

4. Kazâ ve kefâret gerektiren durumlar nelerdir?
Orucu bozup hem kazâ hem de kefâreti gerektiren hallerin baþýnda; Ramazan günü oruçlu veya farz bir oruca niyetli iken yapýlan cinsel iliþkidir. Bu konuda bütün fýkýh mezhepleri görüþ birliðine varmýþlardýr.
Bir þey yiyip içmenin kefareti konusu mezhepler arasýnda tartýþmalý olmakla beraber Hanefî mezhebi; bilerek isteyerek bir þey yeyip içmeyle bozulan oruç için kazâ ve kefâretin gerektiðini söyler.
Örneðin; kiþi tam bir þey yiyor, içiyorken imsak vaktinin girdiðini anlasa hemen yemeyi ve içmeyi kesmelidir. Bile bile devam edecek olsa, Hanefî imamlara göre bu durum kazâ ve kefâreti gerektirir. Ayrýca iftar vaktinin girdiðini zannedip orucunu açan kiþi için de kazâ ve kefâret gerekir. Þâfîi mezhebine göre ise; sadece kazâ gerekir.

5. Orucu mazeretsiz olarak kasten bozmanýn kefâreti nedir?
Bir mazeret olmaksĂ˝zĂ˝n bilerek, isteyerek yeme, içme veya cinsel birleĂľmeyle oruç bozmak dinen bir hata olup telâfisi için HanefĂ® mezhebine göre; peĂľ peĂľe 60+1 (2 KamerĂ® ay+1 gĂĽn) gĂĽn oruç tutmak zorunluluĂ°u vardĂ˝r. Yani bir sebep olmaksĂ˝zĂ˝n niyetlenilmiĂľ (baĂľlanmýþ) farz bir orucu  bozmanĂ˝n cezasĂ˝ ara vermeden iki ay oruç tutmaktĂ˝r. AyrĂ˝ca bozulan oruç için de kazâsĂ˝ (bir gĂĽn) ilâve edilir, böylece kefâret 61 gĂĽne tamamlanĂ˝r. Kefâret borcu olan kiĂľinin oruç tutmaya “gerçekten” gĂĽcĂĽ yetmezse; o vakit altmýþ fakiri doyurmalĂ˝dĂ˝r. Doyurmak için yemek verebileceĂ°i gibi, kefâretini parasal olarak da ödeyebilir. Kefâretin parasal tutarĂ˝ bir veya birkaç kiĂľiye pay edilebilir. Ă–nemli olan kefâret verilen kiĂľilerin fakir, yoksul kiĂľiler olmalarĂ˝dĂ˝r.
Þâfîi mezhebi; sadece bilerek cinsel iliþkiyle bozulan orucun kefâretini ister.

6. Unutarak yemek-içmek orucu bozar mý?
Unutarak bir Ăľey yemek ve içmekle oruç bozulmaz. Peygamberimiz oruçlu olduĂ°unu unutarak yiyip içenlerin oruca devam etmelerini, onlarĂ˝ Allah’Ă˝n yedirip içirdiĂ°ini söylemiĂľtir. Unutarak bir Ăľey yiyen veya içen kiĂľi oruçlu olduĂ°unu hatĂ˝rladýðýnda hemen yemeyi keser ve orucuna devam eder.

7. Ýðne ve serum orucu bozar mý?
Ýðne veya damar yoluyla alĂ˝nan ilaç, serum veya aþý vĂĽcudun içine akĂ˝tĂ˝lmýþ olmaktadĂ˝r. Bunlar beslenme sayĂ˝lmamakla beraber vĂĽcudu güçlendirdikleri kesindir. Bu Ăľekilde alĂ˝nan ilâç EbĂ» HanĂ®fe’ye göre; orucu bozar ve kazâ gerektirmekle beraber kefâret gerektirmez. 
Buna mukabil olarak EbĂ» YĂ»suf ve Muhammed’in; “derin yara ĂĽzerine sĂĽrĂĽlen merhemin orucu bozmayacaĂ°Ă˝” görüþünĂĽ esas alanlar, iĂ°neyle vĂĽcuda ilâç zerk edildiĂ°inde orucun bozulmayacaĂ°Ă˝nĂ˝ söylemiĂľlerdir. Eskiden fetvahâne ve daha sonra 1948 yĂ˝lĂ˝nda Ezher Ăśniversitesi Fetva Komisyonu “vĂĽcudun tabii deliklerinin dýþýnda vĂĽcuda giren bir Ăľeyin orucu bozmayacaĂ°Ă˝” yönĂĽnde fetva vermiĂľtir.
Bu noktadan hareketle; astým ve nefes darlýðý için aðza sýkýlan sprey, zerrecikler halinde içeri girmekle beraber ilâcýn akciðerden öte gitmediði ve mideye ulaþmadýðý, gýda ve susuzluk gidermediði göz önünde tutulduðunda bunlarýn orucu bozmayacaðý ileri sürülmüþtür.
Hangi görĂĽĂľ ile ibadet edilirse edilsin, tercih, karar ve sorumluluk mĂĽkellefe aittir.             

8. Yýkanmak orucu bozar mý?
Yýkanmak, duþ almak, yüzmek orucu bozmaz. Ancak aðza kontrolsüz su kaçýrmamak ve yutmamak þartýyla. Peygamberimiz oruçluyken gusül almýþ, yýkanmýþtýr.

9. Oruçlu iken uykusunda ihtilâm olan veya cünüp olarak sabahlayan kiþinin durumu nedir?
Oruçlu iken ihtilâm hali yaĂľayan veya cĂĽnĂĽp olarak sabahlayan kiĂľi uyandýðýnda gusĂĽl abdestini alĂ˝r ve orucuna devam eder. 

10. Astým hastalarýnýn aðýzlarýna püskürttükleri sprey orucu bozar mý?
AstĂ˝m hastalarĂ˝nĂ˝n nefeslerini açmak için aĂ°Ă˝zlarĂ˝na sĂ˝ktĂ˝klarĂ˝ sprey orucu bozmaz. ĂťzahĂ˝ yukarĂ˝da bulunmaktadĂ˝r. 

11. ParfĂĽm ve kolonya orucu bozar mĂ˝?
ParfĂĽm ve kolonya HanefĂ® mezhebine göre; orucu bozmaz ve zarar vermez, ÞâfĂ®i mezhebine göre ise; haramdĂ˝r, çünkĂĽ bu maddeler necis  olarak belirlenmiĂľtir. KullanĂ˝lmasĂ˝na cevaz verilmez.

12. Oruçlu kimse diþ tedavisi yaptýrabilir mi?
Oruçluyken diĂľ tedavisi yaptĂ˝rmak; tedavi esnasĂ˝nda aĂ°Ă˝zda biriken kan ve suyun yutulmamasĂ˝ ĂľartĂ˝yla orucu bozmaz.   

13. Diþ fýrçalamak orucu bozar mý?
Oruçlu iken aðýz ve diþ temizliðinin diþ fýrçasý ve diþ macunu kullanarak yapýlmasý oruca zarar vermez.

14. Sakýz çiðnemek orucu bozar mý?
Önceden çiðnenmiþ, þekersiz, tatsýz bir sakýzýn çiðnenmesi orucu bozmamakla beraber yutulma tehlikesi bulunduðundan mekruh sayýlmýþtýr.

15. Kan aldýrmak orucu bozar mý?
Esasta kan aldĂ˝rmak orucu bozmamakla birlikte, oruçlunun direncini düþürdĂĽĂ°ĂĽ ve güçsĂĽz düþürdĂĽĂ°ĂĽ için mekruh görĂĽlmĂĽĂľtĂĽr. 

16. Kusmakla oruç bozulur mu?
Mide içindeki gýdanýn kendiliðinden dýþarý atýlmasý, yani kusma irade dýþý gerçekleþtiðinde oruç bozulmaz.

17. Makyaj yapmak veya yaptýrmakla oruç bozulur mu?
Oruçluyken makyaj yapmak orucu bozmaz.

18. Uçakla seyahat eden oruçlu þahýs iftarýný nasýl yapar?
Uçmakta olan oruçlu ĂľahĂ˝s, ĂĽzerinden geçmekte olduklarĂ˝ ĂĽlkede iftar vakti girdi ise, bu duruma itibar ederek orucunu açar.   

19. Orucu  bozan Ăľeyler nelerdir?
HanefĂ® mezhebine göre orucu bozan Ăľeyler; hata ile bir Ăľey yemek, içmek, bir Ăľey yutmak (yĂĽzerken su yutmak, tadĂ˝na bakarken yemeĂ°i yemek, gusĂĽl veya abdest alĂ˝rken su içmek, aĂ°za giren karĂ˝, yaĂ°mur suyunu yutmak…gibi). HayĂ˝z (regl) görmek, doĂ°um yapmak, bayĂ˝lmak, delirmek, kendini isteyerek aĂ°Ă˝z dolusu kusturmak (aĂ°Ă˝z dolusu olmazsa bir Ăľey olmaz), fitil takmak, imsak girdiĂ°i halde hata ile yiyip içmeye devam etmek orucu bozar.

20. Orucu bozmayan gĂĽncel Ăľeyler nelerdir?
TĂ˝rnak, saç, sakal kesmek. VĂĽcut temizliĂ°i yapmak, saç boyamak, oje sĂĽrmek, göze sĂĽrme çekmek, yĂĽze makyaj yapmak, çiçek, esans, misk koklamak, öpmek, gĂĽlmek, ĂľakalaĂľmak, baĂ°Ă˝rmak, aĂ°lamak, biriktirilmemiĂľ tĂĽkĂĽrĂĽĂ°ĂĽ yutmak, diĂľ fĂ˝rçalamak, göze ilaç damlatmak, lens takmak, takma diĂľleri aĂ°za yerleĂľtirmek, diĂľ eti  kanamasĂ˝nĂ˝n tadĂ˝nĂ˝ aĂ°Ă˝zda hissetmek, öksĂĽrĂĽkle aĂ°za gelen balgamĂ˝ yutmak, geĂ°irtiyle boĂ°aza gelen mide suyunun geri yutulmasĂ˝, burundaki sĂĽmĂĽĂ°ĂĽ genizden çekip yutmak, sahurdan diĂľler arasĂ˝nda kalmýþ nohuttan küçük gĂ˝da artýðýnĂ˝ yutmak, eĂľini uĂ°urlarken sarĂ˝lmak, öpmek, çocuklara sarĂ˝lĂ˝p öpmek, onlarla oynamak, dedikodu yapmak-yalan söylemek (fakat gĂĽnah iĂľlenmiĂľ olur), serinlemek için eli, yĂĽzĂĽ yĂ˝kamak veya duĂľ almak, bakarken veya düþünĂĽrken boĂľalma yaĂľamak orucu bozmaz.     

21. DudaĂ°a sĂĽrĂĽlen ruj orucu bozar mĂ˝?
Oruçluyken dudaĂ°a sĂĽrĂĽlen ruj orucu bozmamakla beraber rujun emilmesi, tadĂ˝na varĂ˝lmasĂ˝ mekruhtur. Orucun anlam ve gayesi göz önĂĽnde tutulduĂ°unda oruçluyken ruj sĂĽrmemek orucun sĂ˝hhati açýsĂ˝ndan yerinde bir harekettir. 

22. Ýnsanýn eþiyle öpüþmesi, kucaklaþmasý orucu bozar mý?
Esas itibari ile insanĂ˝n eĂľiyle öpĂĽĂľmesi orucu bozmaz. FĂ˝kĂ˝h ve ilmihal kitaplarĂ˝nda; biraz ileri gidildiĂ°i takdirde orucun bozulmasĂ˝na sebep olabilecek Ăľeyler mekruh sayĂ˝lmýþtĂ˝r. Bu açýdan bakĂ˝ldýðýnda kendilerinden emin olmayan eĂľlerin bir birleriyle ĂľakalaĂľmasĂ˝, öpĂĽĂľmesi mekruh sayĂ˝lmýþtĂ˝r. 

23. Oruç fidyesi nedir? Kimler fidye verir? Fidye ne kadardýr?
AĂ°Ă˝r bir hastalýða yakalanan ve iyileĂľme umudu olmayan hastalar ve oruç tutmaya gĂĽcĂĽ yetmeyen yaĂľlĂ˝lar tutamadĂ˝klarĂ˝ oruçlarĂ˝nĂ˝n kâzasĂ˝nĂ˝ hiçbir zaman yapamayacaklardĂ˝r. Bu durumda onlar tutamadĂ˝klarĂ˝ oruçlarĂ˝n borcundan kurtulmak için kurtuluĂľ bedelini, yani fidyesini verirler. Fidye, “her bir oruç için bir fakiri doyuracak” Ăľeklinde verilir. Fidyenin miktarĂ˝nĂ˝n alt çizgisi budur. Fidyenin, kiĂľinin mutfak harcamasĂ˝ göz önĂĽnde tutularak belirlenmesinde de hayĂ˝r vardĂ˝r.       

24. Ramazan orucunu tutamayacak hastanýn fidyelerini Ramazan ayý çýkmadan vermek doðru mu?
Oruç fidyesi, oruç tutamadĂ˝kça verilir. GeleceĂ°e yönelik borç ödeme olmaz. ÇünkĂĽ gĂĽn yaĂľanmadĂ˝kça, oruç borcu meydana gelmedikçe fidye verilmez. 

25. Oruçluya mekruh haller nelerdir?
Tükürüðünü aðýzda biriktirip yutmak, zorunlu olmadýðý halde bir þeyin tadýna bakmak, aðza alýp çiðnemek, zayýf düþecek þekilde kan vermek, aðýr iþlere giriþerek vücudu yormak, uykusuz býrakmak.

26. Farz olmasýnýn þartlarý nelerdir?
Farz olmasý için öncelikle Müslüman olmak gerekir. Ýkinci olarak ergenlik çaðýna girmiþ ve akýllý durumda olmalý ve üçüncü olarak oruç tutmaya gücü yetmelidir.

27. Hasta oruçlarýný tutamadan ölse, oruç fidyelerini eþi veya çocuklarý onun yerine verebilir mi?
Ă–lĂĽnĂĽn arkasĂ˝ndan oruç borçlarĂ˝nĂ˝n fidyesi yakĂ˝nlarĂ˝ tarafĂ˝ndan verilmesi câizdir. Vefat edenin gĂĽnahlarĂ˝nĂ˝n affĂ˝na yakĂ˝nlarĂ˝nĂ˝n yardĂ˝mcĂ˝ olmasĂ˝ beĂ°enilen, övĂĽlen (mendup) bir davranýþtĂ˝r. 

28. Oruç fidyesi bir yoksula mý, yoksa birkaç yoksula mý verilir?
Tutulamayan oruçlarýn fidyeleri bir yoksula verilebileceði gibi bir çok yoksula da pay edilebilir.

29. Orucun sýhhat þartlarý nelerdir?
Tutulan orucun geçerli olabilmesi için öncelikle niyet getirilmiþ olmasý, daha sonra orucu bozan hallerden kesinlikle uzak durmak gerekir. Ayrýca bayanlarýn regl ve loðusa hallerinden çýkmýþ olmalarý gerekmektedir.

30. Ramazan orucuna her gĂĽn niyet  Ăľart mĂ˝?
Oruç bir ibadettir. Ăťbadeti âdetten ayĂ˝rt etmek için baĂľlamadan evvel niyet ĂľarttĂ˝r. Tutmak istenilen oruca kalben olsun niyet etmek yeterlidir. Fakat niyetin dille ifade edilmesi takdir gören bir davranýþtĂ˝r. Oruç için sahura kalkmak da niyet sayĂ˝lĂ˝r. Ramazan’Ă˝n her gĂĽnĂĽ için ayrĂ˝ ayrĂ˝ niyet etmek; fakihlerin çoĂ°unluĂ°una göre ĂľarttĂ˝r. ÇünkĂĽ her bir gĂĽnĂĽn orucu kendi baþýna bir ibadettir.

31. Orucun niyet vakti ne zaman baĂľlar, ne zaman biter?
Ýçinde bulunulan gün bitmeden, yani güneþ batmadan ertesi gün tutulacak oruç için niyet edilemez. Ramazan orucunun kazâsý, baþlanýlmýþ bir nafile orucun kazâsý, bütün kefâret oruçlarý ve zamaný belirlenmemiþ (mutlak) adak oruçlarýnýn niyet zamaný; gecenin baþlamasý ile bitimine kadardýr.
Ramazan orucu, zamanĂ˝ belirlenmiĂľ adak orucu, bĂĽtĂĽn nâfile oruçlar ki bunlar belli bir zamana baĂ°lĂ˝ olan oruçlardĂ˝r. Bu oruçlarĂ˝n niyeti; akĂľam gĂĽneĂľinin batýþýndan itibaren ertesi gĂĽnĂĽn yarĂ˝sĂ˝ndan (öðleden) öncesine yani istivâ zamanĂ˝ndan önceye kadar; ‘hiçbir Ăľey yememiĂľ olma ĂľartĂ˝yla’ yapĂ˝labilir. Daha sonraya kalan niyet geçerli deĂ°ildir.

32. Bir oruca, “hem kefârete hem de nâfileye” diye niyet edilebilir mi?
Her oruca bir niyetle baĂľlanmasĂ˝ ĂľarttĂ˝r.   

33. Kefâret orucu olan bir bayan regl (ay baþý kanamasý) durumundan ötürü nasýl peþ peþe oruç tutabilir?
Kefâret orucu olan bayan oruçlarĂ˝na baĂľlar, regl olana dek oruca devam eder. Söz konusu döneme girdiĂ°inde orucuna ara verir ve bitene kadar bekler. Daha sonra gusĂĽl alĂ˝p bĂ˝raktýðý yerden oruçlarĂ˝na devam eder. 

34. Namaz kýlmayanýn tuttuðu oruç kabul edilir mi?
Her ibadet kendi baþýna deĂ°erlendirilir. Yani namaz kĂ˝lmayanĂ˝n tuttuĂ°u oruç kabul olmaz diye bir Ăľey söylenemez. Namaz kĂ˝lmayan bir kiĂľi orucun kurallarĂ˝na uyduĂ°u mĂĽddetçe oruçlarĂ˝ geçerli olup oruç mĂĽkellefiyetini yerine getirmiĂľ olur ve oruç sevabĂ˝nĂ˝ da hak eder. Bununla birlikte oruçlu olarak kĂ˝lĂ˝nan namazlarĂ˝n sevabĂ˝ da çok bĂĽyĂĽktĂĽr.   

36. Oruçlu iken arkadan veya önden fitil koymak orucu bozar mý?
Oruçlu iken arkadan fitil kullanmak orucu bozar. Bundan dolayý sadece kazâ gerekir, kefâret gerekmez.
Kadýnýn cinsel organýna ilaç veya benzeri herhangi bir þeyin akýtýlmasý veya doktora muayene olmasý orucunu bozar. Kazâ gerekir.
Erkeðin cinsel organýnýn içine akýtýlan ilaç Hanefîlere göre orucu bozmaz; Þafiilere göre ise bozar.

36. Düþük yapan kadýnýn orucu bozulur mu?
Düþük yapan bir kadýnýn yaptýðý düþüðün saç, týrnak gibi bazý uzuvlarý belirgin hale gelmiþse bu kadýn, yaptýðý bu düþükle loðusa sayýlýr ve orucu da bozulur.
37. Oruçlu iken buruna, göze damlatýlan ilaç orucu bozar mý?
Burna akĂ˝tĂ˝lan ilaçla oruç bozulur. Bu durumda oruçlu o gĂĽnkĂĽ orucuna devam eder. Ramazan’dan sonra bir gĂĽn kaza eder. Göze damlatĂ˝lan ise -eseri boĂ°azda hissedilse bile- orucu bozmaz.

38. Oruç tutmanýn yasak olduðu günler nelerdir?
Ramazan bayramýnýn birinci günü, kurban bayramýnýn dört günü oruç tutulmaz, câiz deðildir. Tahrîmen mekruhtur. Bayram günü yakýnlarýmýzla bayramlaþmak, yiyip içmek, sevinçlere ortak olmak gereklidir. Bu günlerde oruç tutulacak olsa günah iþlemiþ olmakla beraber oruç geçerlidir. Bu oruç bozulacak olsa kazâ ve kefâret gerekmez. Çünkü câiz olmayan bir görev yüklenilmiþtir.

39. Alkollü iken oruç tutulabilir mi?
Alkol alarak sarhoþ olmuþ kiþiler namaz kýlamaz, oruç tutamazlar. Ancak alkolün tesiri bitip bilincine kavuþtuðunda oruç tutabilir. Çünkü ibadetlerde bilinçli yani aklý baþýnda olmak þarttýr.

40. Oruçlu iken aðrýyan diþe ilaç koymak orucu bozar mý?
Aðrýyan diþin sancýsýný kesmek için diþe damlatýlan veya koyulan ilaç, yutulmadýkça orucu bozmaz.

41. Oruçlu tiryakinin sigara dumanýný solumasý veya dumanýn boðazýna kaçmasý orucunu bozar mý?
Sigara dumanĂ˝nĂ˝n havaya karýþmýþ halini teneffĂĽs etmek orucu bozmaz. ÇünkĂĽ insan hava almak zorundadĂ˝r. TeneffĂĽs olayĂ˝ yeme, içme ile ilgili deĂ°ildir. Fakat bilerek, isteyerek sigaranĂ˝n tĂĽtmekte olan dumanĂ˝nĂ˝, buhurdanlýðýn dumanĂ˝nĂ˝ içine çekmek, duman ĂĽzerinde nefes almak orucu bozar.   

42. Oruçluya mekruh olan ve olmayanlar nelerdir?
Orucun bozulmasýna sebep olacak davranýþlar ile orucun anlam ve gayesine ters düþen, yakýþmayan þeyler dinen mekruh sayýlmýþtýr. Örneðin, bir þeyi tatmak, çiðnemek; o þeyi yutma riski taþýdýðýndan oruçluya mekruhtur. Fakat piþirdiði yemekten sorumlu olan kiþi, yemeðin tadýna bakmasý gerektiðinde bakar ve aðzýný çalkalar.
Eþlerin öpüþmesi; oruca zarar vermemekle beraber ileri bir davranýþa yol açabilirliðinden dolayý mekruhtur.
Diþ temizliði için diþ fýrçalamak veya misvaklamak mekruh olmamakla beraber bu harekette aþýrýlýða gitmek mekruhtur.

43. Geçici hastalýðýn, hayýzýn (regl), loðusalýðýn sebep olduðu kazâ oruçlarýnýn fidyesi verilir mi?
Bu oruçlarýn fidyesini vermek gerekmez. Kiþi iyileþtiðinde, yani oruç tutacak duruma geldiðinde Ramazan ayý dýþýnda kazâ oruçlarýný istediði günlerde tutar.

44. Sigara içmek, morfin yapmak orucu bozar mý?
Sigara, nargile gibi keyf veren tütün kökenli dumanlý maddeler ile tiryakilik gereði alýnan tüm maddeler (morfin gibi) oruç yasaklarý kapsamýna girmektedir. Oruçlu iken bu tür maddelerden bir tanesi kullanýldýðýnda oruç bozulur.

45. Oruçlu kimsenin yapmasý uygun olan þeyler nelerdir?
Oruçlu kiĂľinin, dilini gereksiz sözlerden, kötĂĽ-çirkin kelimelerden korumasĂ˝, gözlerini ve ellerini helâl olmayan Ăľeylerden çekmesi, her zamankinden daha fazla kibar ve nazik olmaya çalĂľmasĂ˝, vaktini ilim yaparak, Kur’an okuyarak, dua, salâvat, zikir ve insanlarĂ˝n faydalanacaĂ°Ă˝ iĂľlerle doldurarak geçirmesi, yardĂ˝ma muhtaçlara maddĂ® ve mânevĂ® yardĂ˝mlarda bulunmasĂ˝, temizlenmesi gerektiĂ°inde oyalanmamasĂ˝, iftar yemeĂ°inde aceleci olmasĂ˝, yoksul oruçlulara kolaylĂ˝klar saĂ°lamasĂ˝, Ăľefkat ve merhametinin sĂ˝nĂ˝rlarĂ˝nĂ˝ geniĂľletmesi kendisi için mĂĽstehaptĂ˝r. Yani bu Ăľekilde hareket ettiĂ°inde oruçlarĂ˝nĂ˝n sevabĂ˝ gayreti ölçüsĂĽnde katlanarak artar.

DR. JALE ÞÝMÞEK