Haziran 27, 2019, 08:13:40 ÍÍ
Haberler:

Andolsun ki, onlardan ├Âncekiler de (bunu) yalan saym├Ż├żlard├Ż; ama benim kar├ż├Żl├Żk olarak verdi├░im azap nas├Żl olmu├żtu! (Mulk -17)

Vicdanl├Ż ├çocuk Nas├Żl Yeti├żtirilir?...

Ba■latan Mercan, Temmuz 20, 2009, 03:02:46 ÍÍ

« ÷nceki - sonraki »

0 ▄ye ve 1 Ziyaretši konuyu incelemekte.

Mercan

S├Âzl├╝klerde vicdan; “yanl├Ż├ż ve do├░runun ne oldu├░unu bildiren duygu ve insan├Żn i├žinde hissetti├░i ses.” diye tarif edilmektedir. Bir ba├żka deyi├żle, “ki├żiyi kendi davran├Ż├żlar├Ż hakk├Żnda bir yarg├Żda bulunmaya iten g├╝ce” vicdan ad├Ż verilmektedir. (1)

Vicdan hakk├Żnda bug├╝ne kadar bir├žok izahlar yap├Żld├Ż ise de, g├╝n├╝m├╝z pozitif bilimleri vicdan├Żn insan v├╝cudunun “neresinde” ve “nas├Żl bir ├żey” oldu├░unu izahtan uzak kalm├Ż├żlard├Żr. Vicdan konusunda yap├Żlan yorum ve tariflerde vicdan├Żn “ne” oldu├░u de├░il, “nas├Żl” i├żledi├░i konusunda d├╝├ż├╝nce a├ž├Żklamaktan ileri gidilememi├żtir.

Ge├žen y├╝zy├Żl├Żn ba├ż├Żnda, materyalist ve modern psikiyatristleri ile birlikte vicdana bir “mek├ón” tayin etme heyecan├Ż uyanm├Ż├ż ve hatta bir k├Żs├Żm psikiyatristler vicdan├Żn genetik olarak babadan o├░ula aktar├Żld├Ż├░├Ż ve genlerle bir ilgisinin bulundu├░u y├Ân├╝nde fikirler ileri s├╝rm├╝├żlerdir.(2)

Ancak zaman i├žinde yap├Żlan ara├żt├Żrmalar ve pratik g├Âzlemler vicdan├Żn kal├Żt├Żm olarak nesilden nesle aktar├Żld├Ż├░├Ż y├Ân├╝ndeki hi├žbir veriyi do├░rulamam├Ż├żt├Żr.

Vicdan├Ż bir maddesel varl├Żk ve “gen” ile izah etmeye ├žal├Ż├żan bu g├Âr├╝├ż sahiplerinin aksine ├Âzellikle bat├Żl├Ż ilahiyat├ž├Żlar vicdan├Żn “Tanr├Ż’n├Żn insan├Żn i├žindeki sesi, insan├Ż do├░ruya ├ža├░├Żran ilahi g├╝c├╝” olarak tarife yeltenmi├żlerse de bu g├Âr├╝├ż de ├žok kabul g├Ârmemi├żtir.

Konu hakk├Żnda ├żark d├╝nyas├Ż da derinlemesine fikir al├Ż├żveri├żinde bulunmu├ż, ├Âzellikle tasavvuf ehli ├ólimler insan├Żn mahiyeti konusunda olduk├ža k├Żymetli ├žal├Ż├żmalar yaparken “vicdan” konusuna da de├░inmi├żlerdir. Yap├Żlan bu izahlar daha ├Âncekilere nazaran daha ger├žek├ži ve modern pedagojiye daha bir yol g├Âstericilik sa├░lam├Ż├żt├Żr. 

Sufistlerin bu izahlar├Ż bat├Żl├Ż psikolog ve pedagoglar├Ż da etkilemi├żtir. Bu do├░rultuda g├Âr├╝├ż beyan eden uzmanlar├Żn b├╝y├╝k bir k├Żsm├Ż g├╝n├╝m├╝zde art├Żk, vicdan├Żn her bir insanda anne babas├Żndan ba├░├Żms├Żz olarak var oldu├░unu ve  “vicdan├Żn e├░itilebilir” (3)  oldu├░u konusunda g├Âr├╝├żler beyan etmeye ba├żlam├Ż├żlard├Żr.

├ľzellikle Alman Psikolog Wilhem Wundt vicdan e├░itimi konusunda anne baban├Żn ├Âneminin ├╝zerinde ├Żsrarla durmu├żtur. (4)



Anne baban├Żn vicdan├Ż ├žekirdektir

Her ne kadar vicdan “kal├Żt├Żm” yolu ile nesilden nesle aktar├Żlm├Żyor olsa da, bir ├žocukta vicdan olu├żumunun ├žok erken ya├żlarda ba├żl├Żyor olmas├Ż, anne babalar, ├žocuklar├Żn vicdan├Żn├Żn olu├żumunda bir “├žekirdek”, bir “n├╝ve” h├╝km├╝ne d├Ân├╝├żt├╝recek kadar ├Ânem kazanmaktad├Żr.

├çocuk, daha bebeklik y├Żllar├Żndan itibaren kar├ż├Ż kar├ż├Żya kald├Ż├░├Ż anne ve babas├Żn├Żn “davran├Ż├żlar├Żndan” ve “konu├żmalar├Żndan” kendi i├žindeki bu vicdan ├žekirde├░ini geli├żtirmeye ba├żlar.

├çocuk, daha do├░du├░u ilk g├╝nden itibaren ├Âzellikle anne ile kendi aras├Żnda olu├żturmaya ├žal├Ż├żt├Ż├░├Ż “g├╝ven ba├░├Ż” (5) ile hayat├Żn geri kalan k├Żsm├Żnda nas├Żl bir insan olaca├░├Żn├Żn da sinyallerini vermeye ba├żlar.



Do├░umu takip eden ilk saatler

Yeni do├░an bebekler ve anneler ├╝zerinde yap├Żlan ├žal├Ż├żmalara bak├Żld├Ż├░├Żnda, ├žocu├░un do├░umunu takip eden ilk saatlerin insan ya├żam├Żnda olduk├ža ├Ânemli bir yer tuttu├░unu g├Âzler ├Ân├╝ne sermektedir. ├ç├╝nk├╝ do├░umu takip eden ilk saatlerde ├žocuk ile anne aras├Żnda sanki b├╝y├╝l├╝ bir ├żekilde “manyetik ba├░” olu├żmaktad├Żr. “G├╝ven ba├░├Ż” ad├Ż verilen bu ilahi ba├░├Żn ilk harc├Ż, anne ile ├žocuk aras├Żnda ├žocu├░un do├░du├░u ilk g├╝n, ilk saatlerde at├Żlmaktad├Żr.

├×├Âyle ki; do├░umu takip eden ilk dakikalarda, anne beynindeki “hipofiz” adl├Ż salg├Ż bezinden salg├Żlanan “prolaktin” hormonu, anneyi a├ż├Żr├Ż derecede duyarl├Ż h├óle getirir. Bebe├░ini ilk defa kuca├░├Żna alan anne, i├żte bu a├ż├Żr├Ż duyarl├Ż h├óli ile o anda ya├żad├Ż├░├Ż ├ón├Żn her bir saniyesini “sanki” mekanik bir kameraya kay├Żt eder gibi bilin├žalt├Żna kay├Żt eder. Bu kay├Żtta, ├žocu├░unun ilk a├░lamas├Ż, bebeksi kokusu, teninin yumu├żakl├Ż├░├Ż gibi bebe├░e ait her bir ├Âzellik anne zihninde yer al├Żr.

Bu nedenle diyebiliriz ki, bebe├░in do├░du├░u anda anne kuca├░├Żna verilmesi ve anne ile ├žocuk aras├Żnda bu duygu al├Ż├żveri├żinin ya├żanmas├Ż hayati ├Ânem ta├ż├Żmaktad├Żr.   

Her bir annenin hayat├Żn├Żn g├╝zel ve en ├Ânemli dakikalar├Żn├Ż olu├żturan bu an, ayn├Ż zamanda anne ile ├žocuk aras├Żndaki “senkronizasyon” ├ón├Żd├Żr.



Anne bedeni ve ├žocuk

Annenin bebe├░ine sar├Żld├Ż├░├Ż bu ilk dakikalarda asl├Żnda “mucizev├«” bir ├żekilde duygu al├Ż├żveri├żi, yani anne ile bebek aras├Żnda “duygusal uyum” da ger├žekle├żmektedir. 

Do├░umu takip eden bu dakikalar ├Âylesine ├Ânemlidir ki; ├Ârne├░in, bir anne bebe├░ini do├░umdan hemen sonra kuca├░├Żna alsa ve bu duygu al├Ż├żveri├żini yapsa; ├Âpse ve koklasa… Daha sonra bebe├░ini bir ├żekilde kaybetmi├ż olsa ve y├Żllar boyunca kaybetti├░i ├žocu├░unu hi├ž g├Âremese… Y├Żllar sonra kaybetti├░i ├žocu├░unun yeti├żkin olarak sokakta g├Ârse… Bu anne bu ├žocu├░un kendi ├žocu├░u oldu├░unu hissedebilir… ├ç├╝nk├╝ anne do├░umu takip eden dakikalarda ├žocu├░unun b├╝t├╝n bilgilerini haf├Żzas├Żna kaydetmi├żtir ve kendisi hat├Żrlamasa da bilin├žalt├Żnda bir ses anneye o ├žocu├░un kendi ├žocu├░u oldu├░unu hissettirmektedir. B├Âylesi mucizev├« bir kavu├żmaya ister “annelik i├žg├╝d├╝s├╝” denilsin, ister “kan ├žekti” denilsin, bilimsel ara├żt├Żrmalar b├Âylesi bir olay├Żn ger├žekle├żmesini do├░umu takip eden g├╝nlerde annenin ├žocu├░una ait verileri bilin├žalt├Żna kay├Żt alt├Żnda tutulmu├ż olmas├Żnda aramaktad├Żrlar. 



Anneye g├╝ven

Nas├Żl ki anne, do├░um an├Żnda mucizev├« bir ├żekilde kendi bebe├░inin b├╝t├╝n bilgilerini bilin├žalt├Żna kay├Żt alt├Żna almakta ise, bebek de do├░du├░u ilk anda annesinin tenine dokunmas├Ż ile annesinin sesini duymas├Ż ile hayat boyu kullanaca├░├Ż g├╝ven ba├░├Żn├Ż olu├żturmaya ba├żlar.

Do├░umu takip eden ilk g├╝nden itibaren ba├żlayan bu duygusal ileti├żim, d├Ârt y├Żl boyunca santim santim ├žocu├░un ruhunda geli├żecek olan g├╝ven duygusunun temelini olu├żturacakt├Żr. ├çocuk, anneye g├╝vendi├░i kadar hayata g├╝ven duyacakt├Żr. Anneden ihmale u├░rad├Ż├░├Ż kadar hayata g├╝vensizlik duyacakt├Żr. Veya bir ba├żka deyi├żle, annesinden duygusal olarak doyabildi├░i kadar vicdan├Ż hassasla├żacak, annesinin ihmaline u├░rad├Ż├░├Ż kadar da vicdan├Ż kat├Żla├żacakt├Żr.

E├░er, do├░umu takip eden saatlerde anne bebe├░ini kuca├░├Żna almaz ve bebe├░ine dokunmazsa, bebek ile anne aras├Żnda ger├žekle├żecek olan ruh uyumunda zedelenme meydana gelir. B├Âylesi bir zedelenme ilerleyen y├Żllarda annenin bebe├░inden yorulmas├Żna, bebe├░inin isteklerinin anneyi zorlamas├Żna neden olur.

Sadece do├░umu takip eden saatlerde de├░il, anne ile ├žocu├░u aras├Żndaki duygusal uyum s├╝reci annenin bebe├░ini emzirmesi ile de devam eder.



Anne s├╝t├╝ vicdan├Ż besler

Bebek d├╝nyaya geldi├░i ilk dakikalarda anne ile b├Âylesi gizemli bir manyetik ba├░ olu├żturur kendine. Ancak bu ba├░ do├░um an├Żnda ya├żan├Żlan olaylarla s├Żn├Żrl├Ż de├░ildir. Anne ile ├žocuk aras├Żndaki bu mucizev├« ba├░, ├žocu├░un do├░du├░u ilk g├╝nden itibaren ba├żlar ve tam d├Ârt y├Żl boyunca devam eder.

├çocuk ile anne aras├Żnda olu├żacak olan bu ba├░ ├Âyle f├Żtridir ve ├Âylesine do├░ald├Żr ki, ne annenin ne de ├žocu├░un bu ba├░├Ż olu├żturmak i├žin ayr├Żca bir ├žaba sarf etmesine gerek yoktur. Anne, annelik yapt├Żk├ža; anne, ├žocu├░un en tabi ihtiya├žlar├Żna kar├ż├Żl├Żk verdik├že bu ba├░ kendili├░inden olu├żur.

├ľrne├░in; ├žocuk do├░du├░u anda anne s├╝t├╝ne ihtiyac├Ż vard├Żr. Asl├Żnda anne s├╝t├╝ her ne kadar ├žocu├░u fizyolojik olarak beslese de, ├žocuk annesinin g├Â├░s├╝ne yatt├Ż├░├Żnda ayn├Ż zamanda huzur da yudumlar. ├Ł├žindeki huzursuzluklar├Ż, korkular├Ż ve heyecan├Ż sakinle├żtirir. Annesinden ald├Ż├░├Ż teselli ile vicdan hissini yava├ż yava├ż geli├żtirir. Yoksa anneyi ├žocu├░un sadece s├╝t ihtiyac├Żn├Żn kar├ż├Żland├Ż├░├Ż bir merkez olarak g├Ârmek hem anneye hem de ├žocu├░a kar├ż├Ż b├╝y├╝k sayg├Żs├Żzl├Żk olur.

Zaten, dikkat edilirse annesini emen ├žocuk sadece ac├Żkt├Ż├░├Ż zaman annesinin g├Â├░s├╝n├╝ istemez… Aksine, ├žocuk korktu├░u zaman, hasta oldu├░u zaman, bir yerleri a├░r├Żd├Ż├░├Ż zaman, kendini tedirgin hissetti├░i zaman hep annesinin g├Â├░s├╝ne s├Ż├░├Żn├Żr.

Bu y├╝zden ├žocu├░un anne s├╝t├╝ ile beslenmesi, ├žocu├░un ruhi geli├żimi a├ž├Żs├Żndan da olduk├ža ├Ânemlidir.

Ancak, maalesef g├╝n├╝m├╝zde “annenin de kendine ait bir hayat├Ż var” ya da  “├žocu├░un her ihtiyac├Żn├Ż kar├ż├Żlamak ├žocu├░u anneye ba├░├Żml├Ż hale getirir” anlay├Ż├ż├Żndan dolay├Ż, g├╝n├╝m├╝zde ├žocuklar gerekti├░i kadar annesinin g├Â├░s├╝ne yatamamakta, gerekti├░i kadar annesini koklayamamakta, korkular├Żn├Żn tesellisini annesinden bulamamakta ve bunun do├░al neticesi olarak da hi├ž kimse fark etmese de ├žocuklar kat├Żla├żm├Ż├ż bir vicdan ile b├╝y├╝mektedirler.

├Ł├żte g├╝n├╝m├╝z toplumunda vicdans├Żz insanlar├Żn varl├Ż├░├Żn├Żn bir numaral├Ż sebebi, anne ile ├žocuk aras├Żnda vaktinde kurulmas├Ż gereken duygu al├Ż├żveri├żinin kurulamam├Ż├ż olmas├Żd├Żr diyebiliriz. Zira anne sevgisi ve ilgisinden mahrum, kat├Żla├żm├Ż├ż bir vicdan├Żn e├░itilmesi, sevgi ve ├żefkat ile yumu├żat├Żlm├Ż├ż hassas bir vicdan├Żn e├░itilmesinden ├žok daha zordur.



1T├╝rk├že S├Âzl├╝k, T├╝rk Dil Kurumu, 2008.

2 Bu g├Âr├╝├ż├╝ Sigmund Freud ortaya atm├Ż├ż ve kendi talebeleri taraf├Żndan benimsemi├żtir.

3 ├çocuk vicdan├Ż ve Biz, Hans Zulleger, Cem Yay├Żnevi, 2005

4 Wilhem Wundt; formel ve akademik bir bilim olarak psikolojinin kurucusu, Alman Psikolog.

5 Jhon Bowby, Attachment and Loss

Pedagog Adem G├╝ne├ż