Haziran 25, 2019, 09:42:23
Haberler:

Ve: Þayet kulak vermiþ veya aklýmýzý kullanmýþ olsaydýk, (þimdi) þu alevli cehennemin mahkûmlarý arasýnda olmazdýk! diye ilâve ederler. (Mulk -10)

Deyim ve Atasözleri Bir Týk Ötede...

Balatan liprade, Mays 23, 2009, 10:19:12 S

« nceki - sonraki »

0 ye ve 1 Ziyareti konuyu incelemekte.

Aa git

liprade

Deyim ve atasözleri bir týk ötede

Artýk internet kullanýcýlarýnýn Türkçe'de hangi deyim ve atasözünün ne anlama geliyor, nasýl yazýlýyor diye uzun uzun düþünmesine gerek almadý çünkü TDK bu sorunu kökünden çözdü    


Burcu Bilgin'in haberi

Binlerce yýldýr dilden dile aktarýlan ve her biri yaþamýn farklý bir alanýnda yol gösterici olan 2 bin 396 atasözü ile 11 bin 209 deyim sanal ortama aktarýldý. Türk Dil Kurumu'nun hazýrladýðý Atasözleri ve Deyimler Sözlüðü'nde Türk edebiyatýnýn tanýnmýþ yazarlarýndan örnek cümlelere de yer veriliyor.

Türk Dil Kurumu'nun www.tdk.gov.tr internet adresinde kullanýma sunulan yazýlýmda iki tür arama gerçekleþtirilebiliyor. Sözlükte, anlamý öðrenilmek istenen atasözünün tamamý, bir bölümü veya içinde geçen herhangi bir sözcük kutucuða yazýlarak arama yapýlabilirken yazýlým ayrýca yalýn sözcükle yapýlan aramalarda sözcüðün ek almýþ biçimlerini de kullanýcýya sunma özelliðine sahip bulunuyor.

Arama sonucunda bulunan atasözü ve deyimin anlamýndan sonra Türk Edebiyatý'nýn tanýnmýþ yazarlarýndan alýnma örnek cümleler de veriliyor. Örneklerin ardýndan da hangi sözün atasözü, hangi sözün deyim olduðu belirtiliyor.

Belirli bir anlam veya konuda hangi atasözü veya deyimlerin bulunduðu öðrenilmek isteniyorsa bu kez arama kutucuðuna bu anlam veya konu ile ilgili bir ya da birkaç sözcük yazýlarak arama gerçekleþtiriliyor.



-''ATASÖZLERÝMÝZ ÇOK ZENGÝN''-

TDK Baþkaný Prof. Dr. Þükrü Haluk Akalýn, AA muhabirine sözlükle ilgili bilgi verirken, kendisinin baþkanlýðýnda, Prof.Dr. Recep Toparlý ve uzman Belgin Tezcan Aksu'nun hazýrladýðý sözlüðün önemli bir ihtiyaca yanýt vereceðini söyledi.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüðü ile 2 bin 396 atasözü ile 11 bin 209 deyimin sanal ortamda kullanýma açýldýðýný aktaran Akalýn, atasözlerinin Türkçe'nin söz varlýðýnýn önemli bir kaynaklarý olduðunu ifade etti.

Türkçe'de 11 bini aþkýn deyimin bulunduðunu anlatan Akalýn, ''Ama atasözleri uzun denemeye, gözleme dayalý, öðüt verici, halka mal olmuþ sözlerdir ve bunlar öyle kolay oluþmaz. Atasözlerine sahip diller, köklü, güçlü, zengin dillerdir. Bir atasözünün oluþmasý için yüzyýllarýn geçmesi gerekir'' dedi. Türkçe'nin yeryüzündeki diller arasýnda en fazla atasözüne sahip diller arasýnda yer aldýðýna iþaret eden Akalýn, sözlüðü hazýrlamalarýndaki temel nedenleri þöyle anlattý:

''Bu kadar atasözüne sahip dil pek azdýr. Atasözlerimizi deðerlendirdiðimizde, bu sözler içerisinde saðlýkla ilgili olanlarý var. Örneðin, gündelik hayatta karþýlaþýlan sorunlara çözüm önerileri var ki bu çözüm önerileri atalarýmýzýn yüzyýllar boyu deneyimleriyle ortaya koyduðu önerilerdir. Atasözleri geçen zaman içinde damýtýlarak hazýr söz kalýbý haline dönüþtürülmüþ, bir bölümü birbiriyle uyaklý sözlerdir.

Bunlar, aslýnda atalarýmýzýn düþünce dünyasýný gösteren, toplumumuzun yaþadýðý deneyimlerden elde ettiði sonuçlarý ortaya koyan en önemli söz kaynaðý kalýplarýmýzdýr. Bu söz varlýðý kaynaklarý, ne yazýk ki son yýllarda daha az kullanýlýr oldu. Ýnsanlarýmýz atasözlerine fazla baþvurmuyorlar. Yeni deyimler kazanýyoruz ama Türkçe'nin söz varlýðýnda deyimlerin yaný sýra, atasözlerinin de çok önemli bir yeri var. Uzun söz söylemektense0 bir atasözünü kullanmak bile yeterlidir. Ýþte, atasözlerini kullanýlýr hale getirmek ve karþýlaþtýðýmýz bir atasözünün Türkçe'deki karþýlýðý nedir, anlamý nedir bunu ifade etmek amacýyla bir de sanal ortamda atasözleri ve deyimleri sözlüðünü hazýrladýk.''


-''UZUN UZUN ATASÖZÜNÜ YAZMAYACAK''-

Sözlükte anlamý öðrenilmek istenilen atasözünün de aranabildiðini belirten Akalýn, ''Burada anlamýný öðrenmek istediðimiz atasözünü arayabiliriz. Ama bunu yaparken istedik ki kullanýcý uzun uzun atasözünü yazmasýn, bunu yazmasýn, örneðin sadece 'akçe' sözcüðünü yazdýðýnda bu sözcüðün geçtiði bütün atasözü ve deyimlerimiz görünsün istedik'' diye konuþtu.

Kullanýcýya kolaylýk saðlamayý hedeflediklerini ifade eden Akalýn, sözlükle ilgili, ''Diyelim, sadece 'bilmek' sözcüðünü yazýnca, onun geçtiði atasözü ve deyimler deðil, ayný zamanda 'bilmek' sözcüðünün çekimli biçimleri, 'bilir', 'bildiði', 'bilse', 'bilseydi' gibi bütün çekim þekilleriyle kurulmuþ atasözlerini de kullanýcý görebilecek. Böylece, örneðin 'abanýn kadri yaðmurda bilinir' atasözü gelmiþ olacak'' bilgisini verdi.

Akalýn, yazýlýmýn istenilen anlamda da arama yapmaya olanak saðlayan özelliðini, ''Diyelim, sadakat, güven veya yoksulluk üzerine bir konuþma yapacaksýnýz, aramak istediðiniz sözcüðü yazýp, 'anlamda ara' özelliðini seçince karþýnýza anlamýný aradýðýnýz sözcük ve o konuda Türkçe'de hangi atasözlerinin olduðunu görebiliyorsunuz'' diye aktardý.


-BÜYÜK TÜRKÇE SÖZLÜK DE YOLDA-

Büyük Türkçe Sözlük konusundaki çalýþmalara iliþkin de bilgi veren Akalýn, sözlüðün sanal ortamda 2008 yýlýnda kullanýma açýldýðýný anýmsattý.

Türk dilinin 570 bin 723 söz varlýðýnýn bu sözlükte yer aldýðýný belirten Akalýn, sözlüðün sanal ortamda kullanýma sunulurken ayný zamanda okur eleþtirisine de açýlmýþ olduðunu kaydetti.

''Böylece sözlüðümüzü bir bakýma görücüye çýkardýk'' diyen Akalýn, gelen eleþtirilerin de deðerlendirildiðini söyledi. Akalýn, ''Bu sözlüðü basýlý olarak 2010 yýlý baþýnda yayýmlamýþ olacaðýz'' dedi.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüðü'ne iliþkin de veri tabaný ve yazýlýmýyla ilgili görüþ, öneri ve eleþtiriler, katki@tdk.gov.tr adresine bildirilebilecek.

(aa)






"Cehalet hýyar olmuþ gidiyor son sürat/  Enkaz-ý beþer koþuyor elde tuzluk alýk surat"

denge


ahmetbilal


liprade

Rica ederim Denge abla ve ahmetbilal kardeþim.




"Cehalet hýyar olmuþ gidiyor son sürat/  Enkaz-ý beþer koþuyor elde tuzluk alýk surat"

Yukar git